Verilen bilgiler ve klasik fıkıh kuralları ışığında konuyu şöyle açıklayabiliriz:

1. Hatanın Hükmü

İslam fıkhında genel bir kural olarak “hata ile yapılan işlerden sorumluluk yoktur” prensibi geçerlidir. Bu, birçok ibadet ve muamelede dikkate alınır. Bir kişi yanılarak, unutarak veya vakti yanlış tahmin ederek bir iş yaptığında, kasıt olmadığı için genellikle cezaî sorumluluk doğmaz.

2. Oruçta Hata ile Yemek-İçmek

Akşam ezanından (iftar vaktinden) önce yanılarak yemek:
Kişi güneş battığını veya iftar vaktinin geldiğini sanarak orucunu açsa, daha sonra vakti henüz girmediği anlaşılsa, orucu bozulmuş olur. Ancak bu kasten yapılmadığı için sadece kaza gerekir, kefaret gerekmez. Çünkü kasıt yoktur, hata vardır.

Fecir vaktinden (imsak vaktinden) önce yanılarak yemek:
Kişi sabah ezanının okunduğunu duysa veya imsak vaktinin girdiğini sansa, aslında vakit henüz girmemiş olsa ve yemeye devam etse, benzer şekilde hata kabul edilir. Ancak bu durumda zaten oruç başlamadığı için oruca zarar vermez. Oruç, ancak imsak vaktinden sonra yemek-içmekle bozulur. Burada dikkat edilmesi gereken, kişinin vaktin girmediğini bilmesine rağmen bile bile yemesi değil, yanılarak yemesidir.

3. Kaza ve Kefaret Ayırımı

Kaza: Orucun sadece gününe karşılık başka bir gün tutulmasıdır.

Kefaret: Kasıtlı olarak orucu bozmanın cezasıdır (60 gün peşpeşe oruç tutmak veya fidye vb.).

Hata ile bozulan oruçta sadece kaza gerekir, kefaret gerekmez. Çünkü kefaret, orucun saygınlığını kasıtlı olarak ihlal etme durumunda söz konusudur.

4. Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kişi, iftar vaktinin girip girmediğinden emin değilse, ihtiyatla hareket edip beklemelidir. Ancak yine de yanılırsa hata hükmü geçerli olur.

Günümüzde takvimler ve saatler oldukça hassastır. Mümkünse iftar ve imsak vakitlerini güvenilir kaynaklardan öğrenmek ve şüphe durumunda dikkatli olmak uygun olur.

Sonuç

Evet, oruç bozulmuş olur. Çünkü oruçlu olması gereken bir vakitte yemek-içmek gerçekleşmiştir. Ancak bu kasıtsız ve hata ile olduğu için:

Sadece 1 gün kaza orucu yeterlidir.

Kefaret gerekmez.

Bu hüküm, Hanefi, Şafii, Maliki ve Hanbeli mezheplerinin genel görüşüne uygundur. Ancak kişinin kendi mezhebine göre hareket etmesi ve gerekirse bir ilim adamına danışması daha doğru olur.