Paylaş
Çocuğa din eğitimi nasıl verilir
Question
DİN EĞİTİMİ VE ÇOCUK
Çocuğa din eğitimi ne zaman verilmeli
Din, insanın doğuştan getirdiği bir duygu, tarihin gördüğü bütün toplumların sosyal bir gerçeğidir. Kuran-ı Kerim’in yaklaşımıyla dünya ve ahiret saadetini temin eden fıtrattır. İslami eğitim ise insanın bu fıtrî özelliklerine uygun yetiştirilme sürecidir. 19. yüzyıl ve 20. yüzyılın ilk yarısında pek çok sosyal bilimci, sanayileşme ve modernleşmeye bağlı olarak, dinin fert ve toplum hayatından uzaklaşacağını hararetle savunmuştu. Oysa modern dönemlerdeki sosyal çalkantılar, ekonomik problemler,dünyevîleşme; dinin hayat sunan evrensel ilkelerine, ne kadar muhtaç olduğumuzu açıkça bir kez daha ortaya koymuştur. Bunca teknik donanım ve konfora rağmen aradığı huzuru bulamayan günümüz insanı, ruhundaki manevi açlığı doyurmak için türlü arayışlar içine girmiştir. Temel amacı; insanlığı karanlıklardan aydınlığa çıkarmak olan K. Kerim’de şöyle yol gösterilmektedir: “Sen yüzünü, Allah’ı birleyici olarak doğruca dine çevir; Allah’ın yaratma kanununa (uygun olan dine dön) ki; Allah insanları ona göre yaratmıştır. Allah’ın yaratması değiştirilemez. İşte doğru din budur. Fakat insanların çoğu bilmez.” (1)
İslam insanın Allah’a, kendine ve toplumuna karşı sorumlu; yüksek ahlakın gerektirdiği davranış bilincine sahip bir kişi olarak yetişmesini hedeflemiştir. Diğer taraftan insan maddi ve manevi yönleri olan, eğitim ve terbiyeye muhtaç bir varlıktır. Nitekim Kur’an-ı Kerim’de; “Sizler hiçbir şey bilmez bir haldeyken Allah sizi annelerinizin karnından dünyaya getirdi…” (2) buyrulurken insanın eğitime olan ihtiyacına dikkat çekilmiştir. Bu sebeple yüce dinimiz genel eğitimle birlikte din eğitimi ve öğretimi konusunda bizlere önemli sorumluluklar yüklemiştir. Sevgili peygamberimiz (s.a.v), “Her doğan çocuk İslam fıtratı üzere doğar. Ancak anne- babası onu Yahudi yahut Hristiyan ya da Mecusi yapar”(3) buyururken din eğitiminde aile ve çevre faktörlerine işaret etmiştir. Yine çocukları “cennet çiçeği” ve “gönül meyvesi” olarak niteleyen Rehber İnsan (sav), “bir babanın evladına bırakabileceği en değerli hediyenin güzel bir terbiye”(4) olduğuna vurgu yapmıştır. İslam ahlakçıları da eğitimin, anne-baba üzerinde çocuğun bir hakkı olduğunu ifade etmişlerdir.
Çocuklarımızın, din duygusunu ilk tecrübe ettikleri yer evlerimizdir. Bu sebeple evde bulunan bir seccade, okunan K.Kerim, sofrada yapılan dua, dinî şuur bakımından çocukta önemli etkiler meydana getirir. Muhtaç insanlarla paylaşmayı, büyüklerine karşı saygılı, küçüklerine karşı merhametli olmayı, akraba ve komşularla iyi geçinmeyi hep aile yuvasında öğrenir çocuk. İşine gelmezse yalan söyleme, helal-haram endişesi taşımadan kazanma, bencillik eğilimleri de ilk defa ailede öğrenilir. Bu sebeple hayra da şerre de açık olan çocuklarımıza -ruhsal, zihinsel gelişimleri de dikkate alınmak suretiyle- sevgi, kolaylık ve yumuşaklık ilkeleri içinde verilecek bir din eğitimi hayati öneme sahiptir. Sağlıklı bir din eğitimi; insanın manevi gelişiminde, modern hayatın gerginliklerinin azaltılmasında, hayatın gaye ve anlamının idrak edilmesinde, fertlerin toplumsal değerler etrafında bütünleşmesinde çok önemli fonksiyonlar yerine getirir. Buna mukabil insan fıtratında bulunan inanç ve kulluk arzusu doğru bir şekilde yönetilmezse bu konuda yanlış fikirlerin ortaya çıkması kaçınılmaz olacaktır.
Gündelik telaşlarımız arasında, hiç farkında olmadan çocuklarımızı, geleceğimizi kaybediyoruz. Fidanlarımızı hiç te memnun olmadığımız bir gidişata doğru, kendi ellerimizle sürüklüyoruz. Bugün rahatsızlığını duyduğumuz bütün sorunların din eğitiminde bırakılan boşluklar, ihmaller üzerinde hayat bulduğunu unutmayalım. Yüce dinimizin inanç, ibadet, sosyal hayat ve ahlakla ilgili ilkelerinin başta çocuklarımız olmak üzere, sorumluluk alanımızdaki diğer kişilere öğretilmesi bir hak ve bir vazife olarak kabul edilmelidir. Bu çerçevede Diyanet İşleri Başkanlığımızın, Yaz Kur’an Kursları programıyla her yıl bir milyonun üzerinde çocuğumuza ulaşması çok anlamlıdır. Hutbemi Kur’an’ın, baba-oğul ilişkilerinde ve çocuk eğitiminde bir model olarak gösterdiği Lokman (as)’ın, oğluna verdiği şu öğütle bitirmek istiyorum. “Yavrucuğum! Namazı kıl, iyiliği emret, kötülükten vazgeçir ve başına gelene sabret. Çünkü bunlar yapılması gereken işlerdendir.” (5)
—————————
1- Rum,30
2- Nahl,78
3-Buhari, Kader,3
4-Tirmizi,Birr,33
5-Lokman, 17
BENZER KONULAR:
Answers ( 3 )
Çocuklara meclisinde yer ayıran Rasulullah (sav) onlara değer vermiş, haklarını korumuştur.
Çocuğu eğitirken aslında kendimizi eğittiğimizin bilincinde olmamız gerek. Çünkü çocuklar bizim aynalarımızdır. Bizden ne görüyorlarsa onu yapacaklardır.
Çocuğa Din Eğitimi Verme konusu, hem ebeveynler hem de eğitimciler için son derece önemlidir. Din eğitimi, çocuğun karakterinin temellerini atar ve onun manevi dünyasını şekillendirir. İslam’a göre, çocukların eğitiminde anne-babanın rolü büyüktür ve bu sorumluluk, sevgi, sabır ve örnek olmakla birlikte, çocuğun kişiliğine zarar vermeden verilmelidir. Din eğitimi, sadece bilgi vermekten ibaret değildir; aynı zamanda çocuğa ahlaki değerler, sevgi, saygı ve dürüstlük gibi manevi ilkelerin de kazandırılmasını içerir.
1. Din Eğitiminin Başlangıcı: Erken Yaşta
İslam’a göre, çocuğa dini eğitim en erken yaşlardan itibaren verilmelidir. Çocukların zihinsel ve duygusal gelişimlerinin hızlı olduğu bu dönemde, onlara temel dini bilgiler, Allah sevgisi, Peygamber sevgisi ve ahlaki değerler kazandırılabilir.
Hadis: “Çocuklarınızı üç yaşında namaza alıştırın.” (Ebu Davud)
Bu hadis, namaz gibi ibadetlerin çocuklara erken yaşta öğretilmesi gerektiğini vurgular.
2. Ailede Dini Bir Atmosfer Oluşturmak
Çocukların din eğitimi, sadece öğretilen bilgilerle değil, aynı zamanda ebeveynlerin ve ailenin yaşam tarzı ile de doğrudan ilgilidir. Anne ve babaların, evde dua etmeleri, Kuran okumaları, ibadet etmeleri ve ahlaki davranışlar sergilemeleri, çocukları etkileyecek ve dinle ilgili bilinçlenmelerine yardımcı olacaktır.
Ailevi değerler, çocukların ruhsal gelişiminde temel bir yapı taşını oluşturur.
Çocuğun küçük yaşlarda evde namaz, oruç, dua gibi ibadetlerin yapıldığına tanık olması, dini bilincin gelişmesinde önemli rol oynar.
3. Çocuğa Örnek Olmak
Çocuklar, ebeveynlerinin davranışlarını taklit ederler. Bu yüzden, anne ve babaların dinî davranışları sadece sözle değil, uygulamalarıyla da çocuklarına örnek olmaları gereklidir.
Hadis: “Sizden her biriniz çocuğuna öğretmen ve liderdir, bu yüzden çocuklarınıza güzel davranın.” (Sahih Buhari)
Ebeveynler, Allah’a karşı saygılı, güvenilir, dürüst, sabırlı ve adaletli olmalıdırlar. Çocuklar, böyle bir ortamda büyüyerek bu özellikleri içselleştirir.
4. Kuran ve Hadis Öğretimi
Çocuklara din eğitimi verirken, onların yaş seviyelerine uygun olarak Kuran ve Hadis öğretimi de yapılmalıdır. Ancak bu süreç, sıkıcı ve zorlayıcı olmamalıdır.
– Kuran Eğitimi:
Çocukların Kuran’ı öğrenmeye başlama yaşı genellikle 5-6 yaşlarındadır. Başlangıçta, Kuran’ı okumayı öğretmek, hafızaya yerleştirmek ve anlamını açıklamak, çocuğun dini duygularının gelişmesine yardımcı olur.
Kuran’dan kısa sureler ve dua öğretmek, çocukların manevi eğitiminde önemli bir adımdır.
Çocuğa, Kuran’ı severek okumayı ve anlamını öğrenmeyi teşvik etmek gerekir. Eğlenceli ve samimi bir ortamda yapılan Kuran dersleri, çocukların ilgisini çeker.
– Hadis Eğitimi:
Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) hayatı ve sözleri (hadisleri) de çocuklara öğretilebilir. Bu, çocuğa doğru yaşam biçimini, güzel ahlâkı ve İslam’ın değerlerini aşılar.
Basit ve kısa hadisler, çocuğun anlayabileceği şekilde açıklanabilir.
Peygamber Efendimiz’in örnek yaşantısı, çocuğa günlük hayatta nasıl davranması gerektiği konusunda rehberlik eder.
5. Dinî Bilgilerin Eğlenceli Hale Getirilmesi
Çocuklar, dinî bilgileri eğlenceli ve ilgi çekici bir şekilde öğrenmeye daha yatkındır. Bu nedenle, dini eğitimi oyunlarla ve hikayelerle pekiştirmek faydalı olacaktır. Örneğin:
Peygamberlerin hayatları, İslam tarihindeki önemli olaylar ve güzel ahlak örnekleri çocuklara eğlenceli şekilde anlatılabilir.
Çocuklar için dini kitaplar, resimli Kuran-ı Kerim ve Peygamber hayatını anlatan kitaplar kullanılabilir.
6. İbadetlere Katılım ve Alıştırma
Çocukların dini eğitiminde, ibadetlere alıştırma önemlidir. Namaz, oruç, zekat ve dua gibi ibadetleri öğretmek, çocukların dini sorumluluklarını anlamalarına yardımcı olur.
Namaz: Çocuklar, anne ve babalarının namaz kıldıklarına tanık olduklarında bu davranışları içselleştirirler. İslam, küçük yaşlarda namazın alışkanlık haline getirilmesini tavsiye eder.
Oruç: Çocuğa orucun faziletleri anlatılarak, kademeli olarak oruç tutmaya teşvik edilebilir. Bu süreç, onun sabır ve disiplin kazanmasına yardımcı olur.
7. Çocuğa Sorular Sorarak Eğitim Vermek
Çocuklar, çevrelerinden duydukları şeyleri sorgulamaya başlarlar. Bu dönemde, ebeveynler çocuğun sorularına cevap vererek dini bilgileri pekiştirebilirler. Çocuğun anlamadığı bir konu hakkında detaylı, ancak basit bir açıklama yapmak faydalıdır.
İslamî kavramlar hakkında sorular soran çocuğa sabırla ve sevgiyle cevap vermek, dini eğitimin etkisini artırır.
8. Ahlaki Değerlerin Kazandırılması
Din eğitimi, sadece ibadetleri öğretmekle sınırlı değildir. Aynı zamanda, çocuğa ahlaki değerler, güzel ahlak ve toplum içinde saygınlık kazandırılmalıdır.
Edeb, saygı, hoşgörü, dürüstlük ve yardımseverlik gibi değerler, dini eğitimin bir parçasıdır.
Çocuğa başkalarına saygı gösterme, dürüst olma, güvenilir olma gibi davranışlar kazandırılmalıdır.
9. Sabırlı ve Anlayışlı Olmak
Din eğitimi sabır gerektirir. Çocuğun dinî bilgileri ve ibadetleri öğrenme süreci zaman alabilir, bu yüzden ebeveynler sabırlı olmalı ve çocuğun gelişim hızına göre yaklaşmalıdırlar. Aynı zamanda, dini eğitimin baskı altında verilmesi çocuğun dinle olan ilişkisini zedeleyebilir.
İçten bir yaklaşım ile çocuğa dini eğitim vermek, onun dini duygularını geliştirir.
10. Çocuğun Kendisini İyi Hissetmesi
Çocuğa din eğitimi verirken, onu doğru yolda ilerlerken takdir etmek önemlidir. Başarıları küçük de olsa ödüllendirilmeli ve yanlış bir davranış yaparsa, bunu düzeltmek için yumuşak bir üslup kullanılmalıdır.
Sonuç
Çocuğa din eğitimi verirken, özgürlük, sevgi, saygı ve örnek olmak gibi unsurlar ön planda tutulmalıdır. Çocuk, dini eğitimi zevk alarak, sevgiyle ve içtenlikle öğrenmeli, günlük yaşamına entegre etmelidir. Doğru dini eğitim, çocuğun manevi dünyasını sağlam temeller üzerine inşa eder ve onu erdemli, adil ve vicdanlı bir birey olarak yetiştirir.