Toplumsal Hastalık Gıybet

Question

Hastalık:Gıybet

Yüce dinimiz İslâm, insanlar arasındaki beşeri münasebetleri tanzim ederken temel olarak toplumun huzur ve mutluluğunu esas almıştır. İftira, yalan, haset gibi huzur ve saadeti bozacak, temel hakları ihlal edecek, haysiyet ve onuru rencide edecek, kargaşa ve fitneye sebep olacak bütün tavır ve davranışları da yasaklamıştır. En başta gelen yasaklardan biri de dedikodu ve laf taşıma olarak ifade ettiğimiz koğuculuktur.

Gıybet, bir insanın yüzüne karşı söylendiğinde hoşlanmayacağı, incineceği, kalbinin kırılacağı bir söz veya davranışını, gıyabında söylemek,  ona îma ve işaret etmektir. Yani gıybet, sadece laf taşıyarak değil, aynı zamanda kişinin soyunu, huyunu, fiziki yapısını veya mesleğini alaycı bir üslupla aktarmakla da gerçekleşir.

Allah Rasûlü, (s.a.v) bir gün ashabına; “Gıybet nedir, biliyor musunuz?” diye sorar. Onlar da; “Allah ve Rasûlü daha iyi bilir” derler. Bunun üzerine Peygamber Efendimiz; “Din kardeşinin hoşuna gitmeyecek şekilde onun ardından konuşmandır.” buyurur. Sahabenin; “Ya Rasûlallah! O kimse benim konuştuğum gibi ise yine de gıybet olur mu?” diye sorması üzerine Allah Rasûlü; “Şayet konuştukların o kişide varsa gıybetini yapmış olursun. Aksi halde ona iftira etmiş olursun!”[1] buyurur.

Gıybet etmenin dünyevî bir müeyyidesi yoktur. Ancak tövbe edilmediği ve gıybeti yapılan din kardeşlerimizden helallik alınmadığı takdirde ahirette ağır bir cezası vardır. Bir hadis-i şeriflerinde Sevgili Peygamberimiz (s.a.v.), insanların gıybetini yapanların göreceği cezayı şöyle açıklar: “Mi’raca çıkarıldığımda ben bakırdan tırnaklarla yüzlerini ve göğüslerini tırmalayan bir topluluğun yanından geçtim. Ey Cebrâil! Bunlar kimlerdir? diye sordum. Bunlar, (gıybet etmek suretiyle) insanların etlerini yiyenler ve onların şeref ve namuslarıyla oynayanlardır, cevabını verdi.”[2]

Gıybetçi insanların sözlerine kulak verip onları dinlemek; adeta insanların onur, haysiyet ve şereflerinin sermaye yapıldığı günah pazarına müşteri olmaktır. Olgun bir mü’min dedi-kodu yapan kişiyi uyarmalı veya o ortamı terk ederek günaha ortak olmamalıdır. Konuyla ilgili bir hadisi şeriflerinde Nebî (a.s.): “Kim, (din) kardeşinin  ırz ve namusunu gıybet edene karşı savunursa, Allah da kıyamet günü o kimseyi cehennemden korur.”[3] buyurarak bizleri bu meselede daha duyarlı davranmaya teşvik etmiştir. Çünkü gıybetçi dedi-kodu yaptığı müddetçe ibadet ve her tür salih amelinin sevabını arkasından konuştuğu kişilere dağıtır.

Müslüman’ın içi – dışı, özü ve sözü bir olmalıdır. İnsanların yüzlerine karşı başka, arkalarından başka türlü konuşmak nifak alametidir. Şunu çok iyi bilmeliyiz ki kişilerin şahsiyetleri mal ve paradan daha değerlidir. Mal ve paranın zarara uğratılması, gasp edilmesi kul hakkı olduğu gibi, kırgınlıklara, dargınlıklara ve pek çok fitnelere sebebiyet verecek iftira, gıybet ya da laf taşımakla daha büyük bir kul hakkı vebalini yüklendiğimizi unutmamalıyız. Çünkü söylediğimiz her söz Allah tarafından işitiliyor ve her davranışımız da kaydediliyor. Bu bilince sahip olan mü’minler dünyada insanların sevgisini kazandıkları gibi ahirette de büyük bir ecre nail olurlar. Rasûlullâh (s.a.v.) bir hadis-i şeriflerinde: “Kim bana diline sahip çıkmayı ve iffetini korumayı garanti ederse ben de onun cennete girmesine kefil olurum!”[4]  buyurarak diline ve iffetine sahip olmanın ne büyük bir manevî kazanca vesile olduğunu belirtmiştir.

[1] Müslim, Birr, 70; Ebû Dâvud, Edep, 40.

[2] Ebû Dâvûd, Edeb 35.

[3] Müslim, Birr, 20.

[4] Tirmizi, Zühd, 61.

[5] Hucurât sûresi, 49 / 12.

Benzer Konular:

About Soru

Answers ( 2 )

    0
    2023-05-23T15:11:55+03:00

    İslam’da gıybet (Gheebah) sosyal bir hastalık ve günah olarak kabul edilir. Gıybet, bir kimsenin arkasından olumsuz söz söylemek, onun yokluğunda kusurlarını veya eksikliklerini ortaya koymaktır. İslam, gıybeti şiddetle kınar ve bunun bireyler ve toplum üzerindeki zararlı etkilerini vurgular. İşte İslam’da gıybet ile ilgili bazı önemli noktalar:

    Yasak: Gıybet İslam’da açıkça yasaklanmıştır. Kur’an-ı Kerim bunu, ölen kardeşinin etini yemek olarak tanımlar ve bu eylemin ciddiyetini vurgular. Müslümanlara gıybet ve dedikodu yapmaktan sakınmaları emredilmiştir.

    Etik Hususlar: İslam, etik davranışa büyük değer verir ve başkalarına saygılı, onurlu ve adil davranmanın önemini vurgular. Gıybet, birinin itibarını zedeleyerek, güveni sarsarak ve insanlar arasında bölünmeye yol açarak bu etik ilkeleri ihlal eder.

    Olumsuz Sonuçlar: İslam, gıybetin hem yapan hem de gıybet edilen için zararlı sonuçları olduğunu öğretir. Güveni aşındırır, ilişkilere zarar verir ve bireyler arasında düşmanlık yaratır. Ayrıca gıybet, dedikodu ve iftira döngüsüne yol açarak topluluğa yaygın zararlar verebilir.

    İstisnalar: İslam, öğüt almak veya bir yanlışı düzeltmek gibi başkalarının kusurlarını tartışmanın caiz olabileceği özel durumlar olduğunu kabul eder. Ancak bu gibi durumlarda bile dikkatli olunması, samimiyet gösterilmesi ve gereksiz dedikodulara kapılmak yerine sorunun çözümüne odaklanılması tavsiye edilir.

    Susmanın Faziletleri: İslam, müminleri dillerine hakim olmaya ve başkaları hakkında kötü konuşmaktan kaçınmaya teşvik eder. Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: “Allah’a ve ahiret gününe inanan ya hayır söylesin ya da sussun.” Bu, susmanın faziletini vurgular ve Müslümanlara konuşmalarına dikkat etmelerini hatırlatır.

    Olumlu Nitelikler Geliştirmek: İslam, bireyleri kişisel gelişime odaklanmaya ve nezaket, bağışlayıcılık ve empati gibi olumlu nitelikler geliştirmeye teşvik eder. Gıybette bulunmak bu değerlerle çelişir ve kişisel ve ruhsal gelişimi engeller.

    Bağışlanmak: Bir kimse gıybet ederse, İslam, gıybet edilen kişiden af ​​dilemeyi ve Allah’tan tövbe etmeyi teşvik eder. İçten pişmanlık, af dileme ve düzeltmeler, verilen zararı düzeltmeye yönelik temel adımlardır.

    Özetle, gıybet, yıkıcı doğası ve olumsuz sonuçları nedeniyle İslam’da sosyal bir hastalık olarak kabul edilir. Müslümanlar, gıybet etmekten kaçınmaya, başkaları hakkında olumlu konuşmaya ve sağlıklı ve destekleyici bir sosyal çevreyi teşvik etmeye teşvik edilir. İyi bir karakter geliştirmek, kişisel gelişime odaklanmak ve zararlı konuşmalardan kaçınmak, gıybetle ilgili İslami öğretilere bağlı kalmanın önemli yönleridir.

    Best answer
    0
    2025-10-01T15:53:57+03:00

    Gıybet, kelime anlamı olarak bir kişinin arkasından, o kişinin hoşlanmayacağı şekilde konuşmak, onu kötülemek, dedikodusunu yapmaktır. İslam’da ve diğer birçok kültürde oldukça kötülenen ve kaçınılması gereken bir davranış olarak kabul edilen gıybet, sadece bireylerin ruhsal sağlığını etkilemekle kalmaz, aynı zamanda toplumsal yapıyı da zedeler. Gıybet, toplumsal bir hastalık haline gelir, çünkü yaygınlaşması durumunda toplumsal ilişkileri zedeler, güveni sarsar ve bireyler arasındaki ilişkilerdeki samimiyeti yok eder.

    Gıybetin Tanımı ve Dinî Perspektif

    İslam dininde gıybet, yalnızca bir kişinin arkasından kötü bir şekilde konuşmak değil, aynı zamanda doğru veya yanlış fark etmeksizin onun itibarını zedeleyecek her türlü konuşmayı yapmak olarak tanımlanır. Kur’an-ı Kerim’de gıybet açıkça yasaklanmıştır:

    “Birbirinizin gıybetini yapmayın. Biriniz, diğerinin etini yemeyi sever mi? Siz, onu kötü bulursunuz. Öyleyse Allah’tan sakının. Şüphesiz Allah, tevbeleri kabul eden, merhamet edendir.” (Hucurat, 12)

    Bu ayet, gıybetin, bir insanın arkasından onun etini yemek gibi olduğunu ve bunun ne kadar kötü bir şey olduğunu anlatır. Gıybet, insanların arkasından konuşarak onların onurunu zedelemek anlamına gelir ve Allah’a karşı bir saygısızlık olarak kabul edilir.

    Gıybetin Toplumsal Etkileri

    Gıybetin sadece bireysel ahlaki bir sorun olmadığı, toplumsal bir hastalık olduğu çok açıktır. Toplumda gıybet yaygınlaştığında, güven ortamı ciddi şekilde zarar görür. İnsanlar birbirine güvenmek yerine, başkalarının hakkında neler söylendiğini düşünmeye başlar. Gıybetin toplumsal yapıya etkileri şu şekilde sıralanabilir:

    1. Güven Kaybı

    Gıybet, toplumda güvenin temellerini sarsar. İnsanlar, başkalarına güvenmek yerine, her an ne zaman kendilerinin arkasından konuşulacağı kaygısını taşırlar. Bu da toplumda daha kapalı, güvensiz ve temkinli ilişkiler kurmaya yol açar. İnsanlar, diğerlerini sürekli gözlemlemeye ve her davranışını değerlendirmeye başlarlar.

    2. Toplumsal Ayrımcılık ve Kutuplaşma

    Gıybet, genellikle insanlar arasında ayrımcılığı artıran bir davranış şeklidir. Bir kişi veya grup, başka bir kişi ya da grubun hakkında sürekli olumsuz şeyler söylerse, bu kişiler toplum içinde daha çok dışlanır ve ayrımcılığa uğrar. Bu durum, toplumsal kutuplaşmayı artırır ve insanlar arasındaki bağları zayıflatır. Herkesin arkasından kötü konuşulacağı endişesi, toplumu daha bireysel ve birbirinden uzak hale getirir.

    3. İletişim Eksiklikleri

    Gıybet, doğrudan iletişimin önüne geçer. İnsanlar, sorunları doğrudan konuşmak yerine başkalarının arkasından konuşmayı tercih eder. Bu, çözüm odaklı bir yaklaşım yerine, sorunların göz ardı edilmesine veya yanlış anlaşılmasına yol açar. Sağlıklı toplumsal ilişkiler, açık ve dürüst iletişimle inşa edilir, ancak gıybet, bu temel iletişimi yok eder.

    4. Kötülenmeye Yol Açan Tuhaf Bir Kültür

    Gıybetin sıkça yapıldığı bir toplumda, insanların birbirini kötülemesi bir alışkanlık haline gelir. Bu, toplumsal olarak olumsuz bir kültürün oluşmasına neden olur. Herkes birbirinin hakkında olumsuz yorumlar yapar, insanların hataları abartılır, eksiklikleri vurgulanır. Bu durum, empati ve anlayışın azalmasına, bireylerin daha kırılgan ve savunmasız hale gelmesine yol açar.

    Gıybetin Kişisel ve Psikolojik Etkileri

    Gıybetin kişisel ve psikolojik etkileri de oldukça yıkıcıdır. Gıybet yapan kişi, hem moral olarak zarar görür hem de ruhsal olarak huzursuz olur. Aynı şekilde, gıybet yapılan kişi de duygusal olarak büyük bir travma yaşayabilir.

    1. Gıybet Yapan Kişinin Psikolojisi

    Gıybet yapmak, aslında yapan kişiyi de ruhsal olarak olumsuz etkiler. Gıybet yapan kişi, başkalarını kötüleyerek kendi egosunu yükseltmeye çalışır. Ancak bu, geçici bir rahatlama sağlar ve uzun vadede kişinin iç huzurunu bozar. Sürekli başkalarını eleştiren, kötüleyen ve yeren insanlar, zamanla kendi değerini de kaybederler. Bunun yerine, sağlıklı ilişkiler kurmayı başaramaz ve sürekli bir iç boşluk hissiyle karşı karşıya kalır.

    Gıybet, negatif enerji yaratır ve kişiyi sürekli stres altında tutar. Kişi, başkalarını kötüleyerek biraz rahatladığını düşünebilir, ancak aslında bu, daha büyük bir moral bozukluğuna yol açar.

    2. Gıybet Yapılan Kişinin Psikolojisi

    Bir kişinin arkasından gıybet yapıldığında, bu kişi kendini kötü hisseder. Onun hakkında kötü şeyler söylendiğini öğrenmek, psikolojik olarak zarar verici olabilir. Özellikle toplumda çok fazla konuşulan, eleştirilen ve kötülenen bir kişi, yalnızlık hissi yaşayabilir, güven kaybı yaşayabilir ve özgüveni zedelenebilir. Bu da daha büyük psikolojik sorunlara yol açabilir.

    Gıybetin, hem yapan hem de yapılan kişi üzerindeki psikolojik etkisi, yalnızca bireyi değil, toplumun genel ruh halini de etkileyebilir. Toplumda sürekli dedikodu ve gıybet dönüyorsa, bu herkesin moralini bozar ve toplumsal huzuru zedeler.

    Gıybeti Önlemenin Yolları

    Gıybeti engellemek ve toplumsal olarak daha sağlıklı bir ortam yaratmak için bazı stratejiler uygulanabilir. Bu stratejiler, yalnızca bireysel değil, toplumsal düzeyde de farkındalık oluşturmayı hedefler:

    1. Farkındalık Yaratmak

    Gıybetin ne kadar zararlı olduğunu anlamak, onu engellemek için ilk adımdır. İnsanlara, gıybetin sadece toplumda değil, bireysel olarak da ciddi zararlara yol açtığını öğretmek gerekir. Aileler, okullar ve toplum liderleri, gıybetin olumsuz etkileri hakkında farkındalık oluşturabilirler.

    2. Pozitif İletişim Kurmak

    Gıybet yerine, insanların birbirleriyle pozitif bir şekilde iletişim kurması teşvik edilmelidir. İnsanların, birbirlerinin olumlu yönlerini vurgulaması ve yapıcı eleştirilerde bulunması önemlidir. Toplumda yapıcı iletişim ve eleştirinin yaygınlaşması, gıybetin önüne geçmek için etkili bir yöntemdir.

    3. Özdenetim ve Kendini Kontrol

    Gıybetin engellenmesinde, bireylerin kendilerini denetlemeleri çok önemlidir. İnsanlar, arkasından konuşmak yerine, doğrudan doğruyu konuşmayı tercih etmelidir. Kendini kontrol edebilme yeteneği, gıybetin önlenmesinde önemli bir faktördür. Ayrıca, birinin hakkında olumsuz bir şey duyulduğunda, bunun doğruluğunu sorgulamak ve gereksiz dedikodulardan uzak durmak da gereklidir.

    4. Toplumsal Ahlak ve Değerler

    Toplumun ahlaki değerlerini güçlendirmek, gıybetin önüne geçmek için çok önemlidir. Aile içinde, okulda ve işyerlerinde sağlıklı bir iletişim ortamı oluşturulmalıdır. Toplumun genel ahlaki yapısını güçlendirmek, gıybet gibi zararlı alışkanlıkların önüne geçilmesine yardımcı olur.

    5. Affetmek ve Hoşgörülü Olmak

    Gıybetin yaygınlaşmasının önüne geçmenin bir yolu da hoşgörülü olmak ve affetmeyi öğrenmektir. İnsanlar, başkalarının hatalarını anlamalı ve onları yargılamak yerine, hoşgörüyle yaklaşmalıdır. Bu, daha az gıybet yapılmasına ve toplumsal huzurun artmasına yardımcı olabilir.

    Sonuç

    Gıybet, sadece bireyler arasında değil, toplumun genel yapısında ciddi sorunlara yol açabilen bir hastalıktır. Gıybet, güven kaybına, toplumsal kutuplaşmaya ve insanlar arasındaki ilişkilerin bozulmasına neden olur. Ancak, gıybetin önlenmesi mümkündür. Gıybetin zararları hakkında farkındalık yaratmak, toplumsal değerleri güçlend

Leave an answer