Evlenmede Kadının Başkasını Vekil Kılması

SORU: Bir kızın evlilik akdi anında, akdi yapacak olan kadı, kızın (gelin adayının) anabir kardeşinin vekaletini kabul etmese, ondan başka da hiç bir akrabası olmasa gelin adayının ana bir kardeşi dururken kadı’nın vekaleti sahih midir?

CEVAP: Vekalet, kişinin kendi yerine başka birini tayin etmesidir ki, vekil, müvekkilin adına caiz ve malum olan tasarrufta bulunur. İnsan tasarruf hakkı olan her konuda başkasını da vekil olarak görevlendirebilir. O konuda vekillik muteber olduğu sürece ve vekil de buna uygunsa bu hak mevcuttur. Evlilik de bu haklardan biridir ki kişi ehil olduğu sürece kendisinin yapması gerekir. Başkası da bu vekalete ehil ise, onu da vekil kılabilir.

Fakat, evlilikte vekaletin caiz olması ile beraber, evlenecek olan kızlara başka bir şey daha vardır. O da kızlar üzerinde olan velayettir. Çünkü İslâm fıkhına göre kız üzerinde bir velayet vardır. Velayet iki Çeşittir: Cebrî velayettir ki ehliyyeti olmayanlar için geçerlidir. Ama buluğ çağma ermiş kız ve dul için bu velayet zoraki değildir. Bu nedenle İslâm hukukçuları velinin dul kadını evlilikten alıkoymasının olmadığını söylemişlerdir.

Diğer velayete ise, ihtiyarî (seçmeli) velayet denilir. Balığa, akıllı Ve rüşte ermiş olanlaradır.

Buna binaen fakihler, kızın kendini evlendirmesinin veya vekil yoluyla evlenmesinin sahih olmadığı karanna varmışlar. Buna muhalefet eden bazı fakihler de vardır. Evlilik, hür, baliğ, akil ve reşide olan kadının aküyle veya vekil yoluyla olur. Ancak kadın bizzat kendisi veya vekalet yoluyla, denk olmayan birisiyle evlenmişse, velinin itiraz hakkı vardır. Ama bu itiraz hakkı kadın hamile kalmadığı veya çocuk doğurmadığı sürece geçerlidir.

Kız evlendiren velinin, hür ve akıl baliğ olması lazımdır. Adil olması da ihtiyacını kötüye kullanmaması da vacibtir. Veliler için burda bir tertip vardır. Nesepten gelen erkek veya sebeb-i akraba (köle ve cariyenin efendileri) olmayınca, velayet akraba olmayanlara geçer. Anadan olan kardeş de onlardan biridir. Derece itibariyle bundan daha yakını bulunmazsa, anabir kardeşin evlilikte veli olma hakkı doğuyor. Kadının akrabalarından hiç kimse yoksa, o zaman imama velayet hakkı doğar. Çünkü imam veliyyûl emirdir. İmam (devlet başkanı) memleketimizde kadıyı vekil kılar. O bu konuda onun yerine bakar.

Bu açıklamadan anlaşılıyor ki, soruda sözkonusu edilen kızın anabir kardeşten daha yakın bir velisi yoksa, velayet hakkı onundur ve o kadı’dan önce gelir.

Benzeri konular:

• Kurbanda vekâlet hususu
• Kurbanı Derneklere Bağışlayarak Vekalet İle Kestirmenin Hükmü Nedir?
• Dini nikah Vekaleti
• Şafi mezhebine göre Vekalet
• Hanefi Mezhebine Göre Vekalet
• Tümünü görüntüle.