Sözlükte “lazım, gerekli, lüzumlu” anlamına gelen vâcib, bir fıkıh kavramı olarak, yapılması kesin ve bağlayıcı bir şekilde istenen fiildir. Talebin kesin ve bağlayıcı oluşu, talep sigasının kendisinden anlaşılabileceği gibi, bir fiilin terk edilmesi halinde ağır ceza terettüp edeceğinin bildirilmesinden de anlaşılabilir.Fakihlerin çoğunluğuna göre farz ile vâcip arasında bir fark yoktur. Hanefîlere göre ise, farz ve vâcibin her ikisi de, bağlayıcı ve kesin olarak yapılması istenen şeydir. Ancak farz, delâlet ve sabit olması bakımından kesin delille sabit olmuştur; vâcip ise, kesin olmayan, zannî bir delille sabit olmuştur.
Farzda olduğu gibi vâcibin de, kesin olarak yapılması gerekir, yerine getiren sevabı, özürsüz olarak terk eden ise cezayı hak etmiş olur. Yerine getirilmesinin gerekliliği bakımdan ikisi arasında bir fark bulunmadığından Hanefîler buna amelî farz da demişlerdir. Ancak, farzı inkâr eden kâfir olmakla birlikte, vâcibi inkâr eden, zannî delille sabit olduğu için kâfir olmaz. Ayrıca dinî bir işte farzın terk edilmesi o ameli bâtıl yapmasına rağmen, vâcibin terk edilmesi ameli iptal etmez, bir keffaret veya ceza ile telâfi edilebilir. Meselâ, haccın farzı olan Arafat vakfesinin terk edilmesi halinde hac bâtıl olur. Ancak vacip olan sa’yin terk edilmesi haccı bâtıl etmez; dem, yani bir koyun veya keçi kurban edilmesi gerekir.
Diyanet dini kavramlar sözlüğü
Vacip Nedir?
Vacip, sözlükte “gerekli, lazım olan” anlamına gelir. Fıkıh terim olarak ise, yapılması bağlayıcı şekilde istenir ancak farz kadar kesin delille sabit olmayan fiilleri ifade eder. Vacip, kişinin mutlaka yerine getirmesi gereken bir beyandır.
Farz ile Vacip Arasındaki Fark
- Hanefî Mezhebinin Anlamı:
- Farz: Kesin ve açık delillerle (ayet veya mütevatir hadis) sabit olmuştur. Terk edilmesi büyük günah olup, inkârı kişi dinden çıkar.
- Vacip: Zannî delillerle (haber-i vahid gibi) sabit olmuştur. Terk edilme günah olup, inkârı kişiyi dinden çıkarmaz.
- Diğer Mezhepler:
- Farz ve vacip arasında fark gözetilmez. Her ikisi de yapımı kesin olan ibadet ve doldurucu olarak kullanılır.
Vacibin Hükmü
- Yerine gelen sevap kazanır.
- Özürsüz terk eden günah işler ve cezayı hak eder.
- Vacip bir ibadetin terk edilmesi, veya ibadetin tamamen geçersiz olması neden olmaz, ancak uyarı için fidye veya kefaret yapılabilir.
Vacip Örnekleri
- Vitir namazı kılmak,
- Bayram namazlarını eda etmek,
- Kurban kesme,
- Hac dininde sa’y yapmak.
Vacibin Önemi
Hanefî mezhebine göre vacip, “amelî farz” olarak kullanılır. Vaciplerin yerine getirilmesi, kulun Allah’a olan kulluk gelişiminin tamamlanması için önemlidir. Farz olana kadar kesin delillerle sabit tutulmamakla birlikte, İslam’da koruyuculuğu olan ve ihmali günah olan fiillerden sayılır.
Kaynak: Diyanet İslam Ansiklopedisi ve Dini Kavramlar Sözlüğü
BENZER KONULAR:
Answers ( 3 )
Vacib kelimesinin lügatta bulunan anlamı; lazım, gerekli, lüzumlu gibi anlamlara gelmektedir. Dini ıstılahta vacip ise; yapılması kesin ve bağlayıcı bir şekilde istenen fiildir. Talebin kesin ve bağlayıcı oluşu, talep sigasının kendisinden anlaşılabileceği gibi, bir fiilin terk edilmesi halinde ağır ceza terettüp edeceğinin bildirilmesinden de anlaşılabilir
Vacip Ne Demektir?
Vacip, İslam’da yapılması dinen gerekli olan, ancak farz kadar kesin bir delile dayanmayan ibadet ve görevleri ifade eder. Farz ile sünnet arasında bir hüküm derecesindedir.
Örnekler:
Bayram namazı
Vitir namazı
Kurban kesmek (Hanefilere göre)
Vacip olan bir ibadeti kasten terk etmek günah sayılır, ancak inkâr eden dinden çıkmaz.
Vacib Ne Demek? Kısaca:
Vacib, İslam hukukunda yapılması zorunlu olan, yerine getirilmesi gereken ama farz kadar kesin olmayan emir anlamına gelir.
Vacib Nedir? Kısa Bilgi:
Vacib, fıkıh terimi olarak, Allah’ın emirlerinden biri olup, yapılması gerekli ve terk edilmesi günah olan fiildir; ancak farz kadar kesin delile dayanmayan emirlerdir.
Farz kadar kesinlik taşımayan ama ihmal edilmesi doğru olmayan ibadet veya davranışlardır.
Vaciblerin terk edilmesi, genellikle günahtır ve cezası olabilir.
Örneğin, İslam fıkhında vitr namazı vacib kabul edilir.
Farz ile sünnet arasında bir hüküm niteliğindedir.
Kısaca:
Vacib, yapılması zorunlu olan ama farz kadar kesin olmayan dini görev veya ibadetlerdir.