Paylaş
Rahmet nedir? Ayet ve Hadislerle Rahmet kavramı
Question
Dini kavram olarak “Rahmet”
Rahmet Nedir?
الرحمة
“Merhamet etmek, şefkatli olmak, severek ve acıyarak korumak; bağışlamak, affetmek anlamında mastar (rahmet/ ruhm/merhamet), “acıma duygusu, şefkat; bu duyguyla yapılan iyilik, lütuf, hayır anlamında isim. Arapça’da aynı kökten merhamet ile eş anlamlı olmakla birlikte Türkçe’de “merhamet” ile daha çok in sanlara ait acıma ve iyilik, “rahmet” ile de ilahi şefkat, lütuf ve bağış kastedilir. Rahmet kavramı, yumuşaklık ve rikkatle birlikte genişlik ve ferahlık bakımından anne rahmi ile ilişkilendirilmiştir. Kur’an terimi olarak şefkat gösterip lütufta bulunma.
Ragib el-Isfahani, rahmet kavramının temel anlamının “acınacak durumda bulunan kimseye yönelik yufka yüreklilik ve şefkat olduğunu, Allah’a nispet edildiğinde merhametin sonucu olan “lütufta bulunma şeklinde anlaşılması gerektiğini söyler. Merhamet ve rahmet öncelikle Allah’ın bütün yaratılmışlara yönelik lütfunu ve ihsanını, bunun yanında insanlarda bulunan, onları diğer insanların ve canlıların sıkıntıları karşısında duyarlı olmaya ve yardıma yönelten acıma duygusunu ifade eder.
Dil âlimleri yakın anlamlar taşıyan re’fetin rahmetten daha güçlü bir duygu olduğunu belirtmiş; rahmetin daha çok kişiye sevinç verici imkânlar sağlamayı, re’fetin ise ona gelen zarar ve sıkıntıları ortadan kaldırmayı ifade ettiği; re’fetin nitelik bakımından daha güçlü, rahmetin ise nicelik bakımından daha kapsayıcı olduğu, re’fetin onun bir türü olduğu şeklinde açıklamalar yapmıştır. Bu kökten türeyen raûf esmâ-yı hüsnädandır (bk. raûf).
Kur’andan Ayetlerle Rahmet
Kur’ân-ı Kerim’de rahmet kelimesi ve aynı kökün çeşitli türevleri 200’ü aşkın âyette Allah’a, bazı âyetlerde Tevrat’a, Kur’an’a, Hz. Peygamber’e ve insanlara nispet edilmiştir. Bu âyetlerin büyük kısmında Cenâb-ı Hakk’ın müminlere, genel olarak insanlara ve diğer varlıklara yönelik lütfu ve ihsanı dile getirilmiştir. Merhamet kelimesi bir âyette geçerken (el-Beled 90/17) rahmet 114 defa tekrar edilmiştir. Ayrıca elli yedi defa rahman ve 114 defa da rahim ismi Allah’a nispet edilmiştir (bk rahman).
Kur’ân-ı Kerim’de ilahi rahmetin her şeyi kuşattığı (el-A’raf 7/156; el-Mu’min 40/7), Cenâb-ı Hakk’ın rahmeti kendisine yazdığı (farz kıldığı, ilke edindiği) belirtil miştir (el-En/âm 6/12 54). Ilk ayetin devamında ahiret hayatında bu rahmete hak kazanacakların nitelikleri; ümmi olan peygambere ve onunla indirilen Kur’an’a (nur), Allah’ın ayetlerine iman edenler, elçisine tabi olup saygı gösterenler, onu destekleyenler, kötülüklerden sakınanlar, zekât verenler şeklinde sıralanmış [el-A’raf 7/156-157), diğer bazı âyetlerde bunlara namaz kılma, Allah’a ve resulüne itaat etme (Ali Imran 3/132), Allah’tan günahlarının bağışlanmasını dileme (en-Neml 27/46) gibi hususlar eklenmiştir.
Hadislerle Rahmet Kavramı
Bir kutsi hadiste “Benim rahmetim gazabımı aşmıştır” buyrulduğu gibi (Buhari. “Bed 01-halk. 1: Müslim. “Tevbe”, 14-16) Hz. Peygamber de bir hadiste Cenab-ı Hakk’ın, rahmeti yüz parçaya ayırdığına, bunlardan biriyle dünyadaki bütün canlıların birbirlerine karşı merhamet gösterdiklerine, kalan doksan dokuzunu ise ahiret hayatına bıraktığına işaret etmiş [Buhari. “Edeb”, 19; Müslim. “Tevbe”. 17-19), ayıca birçok hadiste ilahi rahmetin enginliği, insanların birbirine ve diğer canlılara karşı merhamet göstermesinin önemi dile getirilmiştir. Allah’ın kullarına olan merhametinin annenin çocuğuna olan merhametinden çok daha fazla olduğunu belirten (Buhân. “Edeb”. 18. Müslim. “Tevbe”, 22) Resûlullah, “Ben rahmet peygamberiyim” demiş [Müslim “Fezail”, 126, Tirmizi, “Daavät, 118), Kur’ân-ı Kerim’de de kendisi hakkında “Seni alemlere rahmet olmak üzere gönderdik” (el-Enbiya 21/107) buyrulmuştur.
Rahmet kavramı bazı âyetlerde insanlar arasındaki acıma duygusunu ve bundan kaynaklanan iyiliği ifade eder. Mesela Hz. Peygamber’in müminlere karşı çok şefkatli ve merhametli olduğu (et-Tevbe 9/128), yine Resûlullah’ın ve müminlerin birbirlerine karşı merhametli, inkârcılara karşı sert ve tavizsiz oldukları (el-Fatih 48/29), Allah’ın karı-koca arasında sevgi ve merhamet duygusu yarattığı (el-Hadid 57/27) bildirilmiş, evlatlara yaşlı ana babalarına merhamet kanatlarını germeleri emredilmiştir (el-Isra 17/24).
Hz. Peygamber’in “Insanlara merhamet etmeyenlere Allah da merhamet etmez” (Buhari. “Tevhid”. 2. “Edeb”, 18: Müslim. “Fezail”, 66) ve “Merhamet etmeyene merhamet edilmez” (Buhari. “Edeb”, 18: Müslim, “Fezail”, 65) sözleri en çok anılan hadislerdendir. Resûlullah zor durumdaki bir hayvanı kurtaran kişinin bu sayede cennete girdiğini (Müsned, II. 375: Buhari, “Mezalim”, 23), bir hayvanı ölüme terkedenin de cehennemlik olduğunu (Müsned. 11. 159, 261, 317; Buhari, “Bed’ü’l-halk’, 16) bildirmiş, atış talimi yaparken canlı hayvanı hedef alanları lanetlemiştir (Buhârí. “Zebäih”, 25, Müslim, “Sayd”, 58, 60).
BENZER KONULAR:
- Rahmet nedir ne anlama gelir
- Rahmet ne Demek? Kısaca
- Rahmet ne Demektir
- “Ümmetimin ihtilafı rahmettir” Hadisi Arapça
- Risalet nübüvvet rahmet hatemül enbiya anlamları
- Tümünü görüntüle.
- Dini soru sor Cevap Al
- Dini soru sorabileceğim site arıyorum ?
- Dini soru sor Cevap Al Sitesi Hakkında Bilgi
- Dini soru sor kimin?
- Dini soru sor imamlar cevaplıyor
- Tümünü görüntüle.
Answer ( 1 )
Rahmet Nedir?
Rahmet (الرحمة), sözlükte; merhamet etmek, şefkat göstermek, korumak, bağışlamak ve affetmek anlamlarına gelir. Dinî bir kavram olarak ise Allah’ın kullarına yönelik lütuf, ihsan, bağışlama ve merhametini ifade eder.
İslam âlimlerine göre rahmet:
Allah’ın bütün varlıklara yönelik şefkat ve ihsanıdır.
İnsanlarda bulunan acıma, yardım etme ve iyilik yapma duygusudur.
Sadece duygusal bir merhamet değil, aynı zamanda iyilik ve lütufta bulunmayı da kapsar.
Kur’an’da Rahmet
Kur’an-ı Kerim’de rahmet ve aynı kökten gelen kelimeler 200’den fazla ayette geçmektedir. Rahmet çoğunlukla Allah’ın kullarına olan lütuf ve merhametini ifade eder.
Rahmetin Her Şeyi Kuşatması
“Rahmetim her şeyi kuşatmıştır.”
— Kur’an-ı Kerim
“Rabbiniz rahmeti kendi üzerine yazmıştır.”
— Kur’an-ı Kerim
Bu ayetler, Allah’ın rahmetinin genişliğini ve kullarına karşı merhametini göstermektedir.
Peygamberimizin Rahmet Oluşu
“Seni âlemlere ancak rahmet olarak gönderdik.”
— Kur’an-ı Kerim
Bu ayet, Hz. Peygamber’in insanlık için bir rahmet vesilesi olduğunu ifade eder.
İnsanlar Arasındaki Rahmet
Kur’an’da rahmet yalnızca Allah’ın sıfatı olarak değil, insanlar arasındaki sevgi ve şefkat anlamında da kullanılmıştır:
Eşler arasındaki sevgi ve merhamet (Rum 30/21).
Müminlerin birbirlerine karşı merhametli olmaları (Fetih 48/29).
Anne-babaya şefkat gösterilmesi (İsrâ 17/24).
Hadislerde Rahmet
Allah’ın Rahmeti Gazabını Geçmiştir
Hz. Peygamber şöyle nakletmiştir:
“Benim rahmetim gazabımı aşmıştır.”
— Sahih Buhari, Sahih Müslim
Rahmetin Yüz Parçası
Resûlullah (sav) buyurmuştur:
“Allah rahmeti yüz parçaya ayırdı. Bir parçasını dünyaya indirdi. İnsanların ve bütün canlıların birbirlerine merhamet etmeleri bu parçadandır. Doksan dokuz parçayı ise ahirete sakladı.”
Bu hadis, dünyadaki bütün merhametin ilahî rahmetin çok küçük bir tecellisi olduğunu göstermektedir.
İnsanlara Merhamet Edene Allah da Merhamet Eder
“İnsanlara merhamet etmeyenlere Allah da merhamet etmez.”
— Sahih Buhari, Sahih Müslim
“Merhamet etmeyene merhamet edilmez.”
— Sahih Buhari, Sahih Müslim
Hayvanlara Karşı Merhamet
Hz. Peygamber, susuz bir hayvana su veren kişinin cennete girebileceğini; bir hayvanı aç bırakarak ölüme terk eden kişinin ise cezaya uğrayacağını bildirmiştir. Bu hadisler, rahmetin yalnızca insanlara değil tüm canlılara yönelik olması gerektiğini göstermektedir.
Sonuç
İslam’da rahmet, Allah’ın en kapsamlı sıfatlarından biridir. Allah’ın rahmeti bütün varlıkları kuşatır; kulların da birbirlerine, anne-babalarına, eşlerine, çocuklarına ve hatta hayvanlara karşı merhametli olmaları emredilir. Kur’an ve hadislerde rahmet, hem Allah’ın kullarına olan sonsuz lütfunu hem de insanların hayatlarına yansıtmaları gereken temel bir ahlaki erdemi ifade eder.