Share
Dini kavram olarak “Galat” ne demek
Question
“Galat” terim ve sözlük olarak anlamı nedir?
Arapça galat (الغلط)
“Yanılmak, hata etmek anlamında mastar, “yanılgı, yanlışlık” anlamında isimdir.
Fıkıh terimi olarak kasıt bulunmaksızın kişinin kastı ile irade beyanı arasında ortaya çıkan uyuşmazlık; hadis terimi olarak ravinin hafıza zayıflığı, bilgisizliği, dikkatsizliği ve benzeri sebeplerle farkında olmadan hata yapması.
İslam hukukunda rıza bütün sözlü tasarrufların temeli kabul edildiğinden tasarruf konusunun taraflarca akit sırasında gerçeğe uygun şekilde bilinmemesi halinde rıza kusurlu sayılır. Fakat galat, tedlis (tağrir) ve ikrah gibi rızayı bozan sebeplerin/irade ayıplarının rızaya etkileri aynı derecede değildir. Galat ve tedlisin rızayı bütünüyle ortadan kaldırmayıp sadece sakatladığı; ikrahın ise çoğunluğa göre genel olarak (Hanefiler’e göre bazı durumlarda) rızayı kaldırdığı görüşü hakimdir (bk. irade; ikrah; rıza).
Hukuki işlemlerde, aralarında çatışma bulunması durumunda kural olarak dış irade iç iradeye (niyet, amaç) tercih edilir ve akdin gerçekleşmesinde galata önem verilmez. Bununla birlikte tarafların iç iradesi tamamıyla ihmal edilmeyerek belli bir dereceye kadar gözetilmiştir. Galat ancak akdin yapıldığı anda ve o sı rada varlığı bilinen bir akit konusu üzerinde gerçekleşmesi halinde söz konusu olabilir; açık ve bilinebilir derecede olması durumunda dikkate alınabilir. Galat, karşı tarafın anlayabileceği şekilde irade beyanında açıklanmadığı veya karineler
göstermediği, yalnız niyet olarak akdi ya panın içinde kaldığı sürece akde bir tesiri olmaz. Mesela ipek zannettiği bir kumaşı bu zannını dile getirmeden satın alan kişi daha sonra bunun ipek olmadığını anlaması durumunda galat iddiasında bulunamaz. Fakat irade beyanı sırasında “Bu ipek kumaşı satın alıyorum” diye kastına bir açıklık getirmiş olması halinde kumaş başka çıkarsa galat iddiasına hak kazanır. Bu konuda bazan karine de irade beyanı yerine konulur. Mesela bir kimse antika eşyaların satıldığı bir mağazadan antika olduğunu zannettiği bir parça satın alır ve daha sonra bunun antika olmadığı ortaya çıkarsa galat iddiasında bulunabilir (ayrıca bk. hata).
Galat anılan örneklerde olduğu gibi şeyde, yani akdin konusunda veya şahısta, yani akdi yapan taraflardan birinin kimliğinde veya temel bazı özelliklerinde ya da kıymette (ivazda), yani bedellerden birinde hata şeklinde olabilir. Bu tür hataların hangi durum ve şartlarda hataya düşen kişiye akdi fesih hakkı vereceği tartışmalıdır (ayrıca bk. gabn). Dördüncü bir galat türü de kanunda/şer’i hükümde hatadır. Bazı sınırlı durumlarda dini hükmün bilinmemesi bir mazeret kabul edilmekle birlikte kişinin kusurlu olması halinde bu bilgisizlik mazeret teşkil etmez (bk. cehalet).
Hadis ilminde galat, răvinin zabt sıfatını yok eden kusurlardan biri olup hafıza zayıflığı, bilgisizliği, dil bilgisindeki yetersizliği, rivayet konusundaki gevşeklik ve dikkatsizliği, fiziki veya psikolojik kusuru, olumsuz çevre şartları, rivayeti yanlış anlaması gibi sebeplerle farkında olmadan hata yapması demektir. Bazan en güve nilir ravilerin bile yanılması söz konusu olduğundan hadis tenkitçileri, kasıttan uzak ve aşırılığa kaçmayan hataları müsamaha ile karşılar karşılamışlardır. Ancak rivayetlerinde hataları ağır basan ravileri cerhedip rivayetlerini reddetmişlerdir.
Kaynak: Dini sözlük Diyanet
BENZER KONULAR:
- Dini kavram olarak “Latife” ne demek
- Zühd ne demek? Dini Kavram Olarak “Zühd”
- Fıkıh dini kavram olarak ne demek
- Dini Kavram Olarak “Mahrem” ne demek
- Dini kavram olarak Vehim ne Demek
- Tümünü görüntüle.
- Dini soru sor Cevap Al
- Dini soru sorabileceğim site arıyorum ?
- Dini soru sor Cevap Al Sitesi Hakkında Bilgi
- Dini soru sor kimin?
- Dini soru sor imamlar cevaplıyor
- Tümünü görüntüle.
Leave an answer