Share
Uyku adabı nelerdir
Question
Uyku Adabı

Yatma Adabı Maddeler Halinde
Uyku adabı, Uykuya yatan kimsenin tutum ve davranışlarını belirleyen kurallar için kullanılan bir deyimdir.
Hadis mecmualarıyla bazı ahlak ve âdâb kitaplarında genellikle “âdâbü’n-nevm” (uyku âdabı) başlığını taşıyan bir bolüm bulunur ve bu bölümde uykuya yatan kimsenin nasıl davranacağına ilişkin hadisler ve açıklamalar yer alır. Bu tür hadislerde Hz. Peygamber’in, ümmeti içinde örnek teşkil eden ve yerine getirilmesi sünnet olan uykuyla ilgili davranışları, yatarken okuduğu dualar ve bu konulardaki öğütleri yer alır.
İlgili hadislerdeki bilgilere göre Hz. Peygamber yatsı namazından önce yatmaz, namazdan sonra ise, çoğu zaman gecikmeden yatardı. Rasûlullah, Berâ b. Âzib adlı sahabiye, bizzat kendisinin de uyguladığı şu tavsiyeleri yapmıştır:
Yatmadan önce namaz abdesti gibi ” abdest al, sonra sağ yanın üzerine yat ve uykudan önce konuşacağın son söz olarak Allah’ım, kendimi sana teslim ettim. Yüzümü sana çevirdim. İşlerimi sana havale ettim. Sevabını umarak, azabından korkarak sana sığındım. Senden başka sığınılacak ve himayesi istenecek güç yoktur. Gönderdiğin kitaplara, yolladığın peygamberlere İman ettim” (Buhârî, Daavât, 5, 6, 8; Müslim, Zikir, 56).
Ahlak ve tasavvuf kitaplarında, hadislerden de yararlanılarak başlıca uyku adabı şöyle sıralanır:
1- Uykuya yatmadan önce abdest alıp dişleri misvakla temizlemek;
2- Başucunda, gece ibadete kalkması halinde gerekli olacak (misvak, su, seccade gibi) şeyleri bulundurmak;
3- Yatmadan önce ihlasla tevbe edip kalbi her türlü kin ve nefretten temizlemek. Takva ehli insanlar, sağ olarak kalkacaklarından emin olmadıkları için, vasiyetlerini yatmadan Önce hazırlayıp başucuna koymayı uykunun âdabından sayarlardı.
4- Çok yumuşak yatakta yatmamak;
5- Zorunlu olmadıkça uyumak için kendini zorlamamak, uyku gelinceye kadar faydalı işlerle meşgul olmak;
6- Sağ yanı üzerine kıbleye yönelerek yatmak;
7- Uyku sırasında uygun bir dua okumak, özellikle Hz. Peygamber’in okuduğu duaları tercih etmek;
8- Uykunun bir tür Ölüm, uykudan uyanmanın da bir tür ba’s (yeniden dirilme) olduğunu düşünerek ahireti hatırlamak;
9- Uykudan uyanınca da uygun birdua okumak.
Bu Konumuzdan da faydalanabilirsiniz
BENZER KONULAR:
- uykuda ihtilam (cünüb) olmak orucu bozar mı?
- uykusuzluk ve Tekrarlayan Rüyaların Nedeni Ne Olabilir?
- uyku ve Uyuklama hali Abdesti Bozar mi?
- uykudan uyanınca okunabilecek dualar
- Cennette neden uyku yok ?
- Tümünü görüntüle.
- Dini soru sor Cevap Al
- Dini soru sorabileceğim site arıyorum ?
- Dini soru sor Cevap Al Sitesi Hakkında Bilgi
- Dini soru sor kimin?
- Dini soru sor imamlar cevaplıyor
- Tümünü görüntüle.
Answers ( 3 )
Günün başlangıcında uyumak cehalet, ortasında uyumak güzel bir alışkanlık, sonunda (ikindiden sonra) uyumak ise ahmaklıktır.
??
(Hâkim, el-Müstedrek,IV, 293).
İslam’da uyku adabı, sadece dinî bir zorunluluk değil, aynı zamanda sağlık, temizlik ve ruhsal düzen açısından da önemlidir. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) hem yatarken hem uyanırken belli bir düzeni tavsiye etmiştir. İşte detayları:
1. Yatarken Uyulması Gereken Adaplar
Abdestli olarak yatmak: Mümkünse yatmadan önce abdest almak, hem temizlik hem de ibadet bilinci sağlar.
Sağ tarafa yatmak: Peygamberimiz sağ tarafa yatmayı sünnet olarak tavsiye etmiştir.
Besmele ve dua: Yatarken “Bismillah” demek veya kısa sureler okumak (Örneğin: Âyetel Kürsî, İhlas, Felak, Nas) uyurken korunma sağlar.
Yatak ve ortam temizliği: Yatak düzenli, uyunacak yer temiz ve rahat olmalıdır.
Günahların tövbesi: Yatmadan önce günahlar için tövbe etmek ve Allah’tan af dilemek ruhsal huzur verir.
2. Uyanırken Uyulması Gereken Adaplar
Sağ tarafa dönerek kalkmak: Peygamberimiz sağ tarafa dönerek kalkmayı tavsiye etmiştir.
El ve yüz yıkamak: Temizlik ve ibadete hazırlık açısından önemlidir.
Şükür ve dua: Kalkınca Allah’a şükretmek ve kısa dualar okumak, günü başlatırken bilinçli olmayı sağlar.
Sakince ve dikkatli kalkmak: Ani kalkışlar hem sağlık hem de ruh hâli açısından zararlıdır.
3. Uyku Ölçüsü ve Düzeni
Denge: Ne aşırı geç yatmak ne de aşırı erken kalkmak; günlük sorumluluklar ve ibadetlerle uyumlu olmalıdır.
Sağlık: Uyku süresi beden sağlığını bozmayacak şekilde olmalıdır (yetişkinler için 7-8 saat önerilir).
İbadete hazırlık: Uyku ve uyanma, ibadet bilinci ile birleştirilmelidir.
Kısaca özetlersek:
Yatarken: sağ tarafa dönmek, abdestli olmak, dua okumak, yatak temizliği ve tövbe.
Kalkarken: sağ tarafa dönmek, temizlik, şükür ve dua.
Ölçü: uyku süresi ve düzeni dengeli olmalı, sağlık ve ibadete uyumlu olmalı.
Uyku Âdâbı (Maddeler Hâlinde)
Uyku, hem bedenin hem de ruhun dinlenmesi için Allah Teâlâ’nın insana verdiği büyük bir nimettir. Kur’an’da uyku bir “âyet” olarak zikredilmiştir:
“Geceyi sizin için elbise, uykuyu dinlenme kıldık; gündüzü de yeniden dirilme vakti yaptık.” (en-Nebe, 78/9-11)
Hz. Peygamber (s.a.s.) ise uykuya dair hem fiilen uygulamış hem de ümmetine tavsiyelerde bulunmuştur. Hadis kitaplarında “Âdâbü’n-nevm (Uyku Âdâbı)” başlığı altında yer alan rivayetler, bu konuyu ayrıntılı şekilde açıklamaktadır.
Uykuya Dair Sünnet Olan Âdâb
Abdestli yatmak: Hz. Peygamber, sahâbîlere yatmadan önce namaz abdesti gibi abdest almalarını tavsiye etmiştir. (Buhârî, Daavât, 7; Müslim, Zikir, 56)
Dişleri temizlemek (misvak kullanmak): Uyurken meleklerin de insanla beraber bulunacağı düşüncesiyle ağız temizliğine dikkat etmek.
Yatsı namazından önce yatmamak: Rasûlullah (s.a.s.), yatsıdan önce uyumaz, yatsıdan sonra da gereksiz yere oturmazdı. (Buhârî, Mevâkît, 23)
Kalbi temizlemek: Uykuya girmeden önce tevbe etmek, kalbi kin, nefret ve hasetten arındırmak.
Vasiyet hazırlamak: Takva ehli kimseler, ölümün ne zaman geleceğini bilemeyeceklerinden dolayı vasiyetlerini hazır bulundurmayı uyku âdabından saymışlardır.
Çok yumuşak yataktan sakınmak: Rahata alışarak tembelliğe düşmemek için.
Gereksiz yere uykuya zorlamamak: Uyku gelmeden faydalı işlerle meşgul olmak.
Sağ yan üzerine kıbleye yönelerek yatmak: Rasûlullah (s.a.s.), sağ yanı üzerine kıbleye yönelerek uyurdu. (Buhârî, Vudû’, 75; Müslim, Mesâcid, 271)
Dualarla uyumak: Hz. Peygamber’in öğrettiği dualardan bazıları:
“Allah’ım, ismimle ölür ve ismimle dirilirim.” (Buhârî, Daavât, 7)
“Allah’ım, kendimi sana teslim ettim, işimi sana havale ettim, yüzümü sana çevirdim, sırtımı sana dayadım…” (Buhârî, Daavât, 6; Müslim, Zikir, 56)
Uykuyu ölümün küçük kardeşi bilmek: Uykudan kalkmayı da bir tür diriliş (ba‘s) olarak düşünmek.
Uyanınca Allah’ı zikretmek: “Elhamdülillâhillezî ahyânâ ba‘de mâ emâtenâ ve ileyhin-nüşûr – Bizi öldürdükten sonra dirilten Allah’a hamd olsun, dönüş O’nadır.” (Buhârî, Daavât, 8)
Özetle:
Abdestli, temiz ağızla, sağ yan üzerine kıbleye yönelerek, dua ile uyumak sünnettir.
Kin ve nefretle değil, temiz bir kalple uyumak gerekir.
Uykudan uyanınca Allah’a hamd etmek de uyku âdabındandır.
Bu şekilde uyuyan kimse, hem bedenini hem ruhunu dinlendirir hem de uyku hâlinde bile sünnete uymuş olur.