Kurban ibadeti ilmihal bilgileri

KURBAN İBADETİ VE FIKHİ YÖNÜ

Sözlükte yaklaşmak, Allah’a yakınlaşmaya vesile olan şey anlamlarına gelen kurban, dinî bir terim olarak, ibâdet maksadıyla, belirli şartları taşıyan hayvanı usulüne uygun olarak kesmeyi ifade eder.

Kurban ibadetinin başlangıcı ilk insan ve ilk peygamber olan Hz. Âdem’e kadar uzanmaktadır.[1] Tarihi insanlık tarihiyle eşit olan kurban aynı zamanda Hz. İbrahim’in imtihanıdır. Hz. İbrahim’in ve oğlu Hz. İsmail’in Allah’a teslimiyetinin nişanesidir. [2] Ayrıca Kuran –ı Kerim’de “Her ümmet için Allah’ın kendilerine rızık olarak verildiği hayvanlar üzerine ismini ansınlar diye kurban kesmeyi meşru kıldık.” [3] Buyrularak, meşru ve özel kılınan bir ibadettir.  Kurban kes, emri ise Kuran-ı Kerim’de “O halde Rabbin için namaz kıl, kurban kes.”[4] Şeklinde buyrularak emredilmiştir.

Hz. Peygamber’in birçok Hadis-i Şeriflerinde hali vakti yerinde olanların kurban kesmesi emredilmiş, bu güce sahip olup ta kurban ibadetini yerine getirmeyenler hakkında “Kim imkânı olduğu halde kurban kesmezse bizim mescidimize yaklaşmasın.” [4] buyurmuşlardır. Ayrıca  “Ey insanlar, her sene, her ev halkına kurban kesmek vâciptir.” [5] buyurarak kurban ibadetinin hassasiyetle yerine getirilmesi gerektiğini bildirmişlerdir. Nitekim Sevgili Peygamberimizin kurban ibadetini hiç terk etmemesi bu ibadetin önemini bir kez daha ortaya koymaktadır. Bu nedenle kurban kesmek, akıllı, büluğ çağına ermiş, dinen zengin sayılan ve misafir olmayan Müslüman’ın yerine getireceği mali bir ibadettir. Öyle ki temel ihtiyaçların dışında ve borçlardan başka 80.18 gr. altın veya bunun değerinde para veya eşyaya sahip olan kişi dinen zengindir. Dolayısıyla Allah’ın kendisine bahşetmiş olduğu nimetlere bir şükür ifadesi olarak kurban kesmelidir. Ayrıca şükrün ifadesi olan kurbanı karı koca her ikisinin de gücü yeterse ikisinin de kesmesi en uygun olanıdır. Dikkat edilmesi gereken diğer bir husus ta Kurbanlık hayvanın koyun, keçi, sığır, manda ve deve cinsinden olması bunların dışındakilerden kurban olmamasıdır. Konuyla ilgili olarak diğer bir husus ta kurbanlık hayvanın kurban edilebilmesi için, süt dişlerini değiştirmiş olması gerektiğidir. Bu da genel olarak, deve de 5; sığır ve manda da 2; koyun ve keçide 1 yaşını doldurmasına anlamına gelmektedir. Ancak 6 ayını tamamlayan koyun, bir yaşını doldurmuş gibi gösterişli olması halinde kurban edilmesinde bir sakınca yoktur. Kurban edilecek hayvanın, sağlıklı, azaları tam ve besili olması, hem ibadet açısından hem de sağlık bakımından önem arz eder. Bu nedenle, kötürüm derecesinde hasta, zayıf ve düşkün, kör, boynuzları kırık, dili, kuyruğu, kulakları ve memesi kesik, dişlerinin tamamı veya çoğu dökük hayvanlardan kurban olmaz. Ancak, hayvanın doğuştan boynuzsuz olması, şaşı, topal, hafif hasta, bir kulağı delik veya yırtılmış olması, kurban edilmesine engel teşkil etmez. [6]

Kurban ibadetinin amacı Allah’a yakınlaşmak olduğu için, bu ibadet yerine getirilirken kesim esnasında hayvanların incitilmemesine olabildiğince özen gösterilmelidir. Özellikle de onlara işkence sayılabilecek davranışlardan, kesinlikle kaçınılmalıdır. Hayvanlar ehil kişiler tarafından kesilmeli ve kesim işlemi süratli bir şekilde yerine getirilmelidir. Ayrıca çevre temizliliğine de azami derecede özen gösterilmelidir. Kurban kesimi esnasında çocukların psikolojik açıdan etkilenmemeleri için kesim mahallinden uzak tutulmalıdırlar. Aynı şekilde, hayvanlar bir diğerinin kesimine şahit olacak şekilde yan yana bulundurulmamalıdırlar. Yine kurbanın hiçbir parçasının satılamayacağı da unutulmamalıdır. Sonuç olarak şunu söyleyebiliriz ki; Müslüman’a yakışan Allah’ın kendisine sunmuş olduğu sayısız nimetleri, kurban vasıtasıyla tekrar hatırlamak ve O’na yaraşır bir kul olmaktır.

————————————–

[1]Maide,5/27

[2]Saffat,37/102

[3]Hacc, 22/34

[4]Kevser,106/2

[5]İbn-i Mâce, Edâhi, 2

[6]Tirmizî, Edâhî, 18

[7]Diyanet Kavramlar Sözlüğü

BENZER KONULAR:

• Kurban ibadetinin mahiyeti ve hükmü nedir?
• Hz. İsmail (a.s.) ile Kurban ibadeti arasında nasıl bir ilişki vardır?
• Kurban ibadetini, İslam’ın paylaşma ve yardımlaşmaya verdiği önem açısından değerlendiriniz.
• Kurban ibadetinin önemini belirten bir ayet ve bir hadis öğrenerek bunları defterinize yazınız.
• Kurban bayramı ve Kurban ibadeti
• Tümünü görüntüle.