İman artıp eksilir mi?

İmanın artıp eksilmesiyle alakalı farklı görüşler vardır. Muhaddis seleflerin çoğu itaatle imanın arttığını, günahlarla da imanın azaldığını söylerler. Çünkü ayette şöyle geçer:

فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا فَزَادَتْهُمْ إِيمَانًا

“Müminlere gelince imanları artar.
Şafiler ve mütekellimlerin çoğunluğu ise ince bir noktadan olaylara bakarak ‘Imanın bizatihi kendisi artıp eksilmez’ derler. Çünkü iman gerçekte tek bir şeydir. Şayet imanın arttığı kabul edilirse o zaman bu imanda bir şüphe ve küfür vardır, demişlerdir.

CEVAP:

İman Artar mı Eksilir mi?

İman, İslam’ın temel direklerinden olup kalbin tasdiki, dilin ikrarı ve amelin yansımasıyla bütünleşen bir hakikattir. Ancak iman kavramının mahiyeti üzerinde İslam âlimleri arasında farklı yorumlar yapılmıştır. Bu farklılığın en belirgin tezahürü, “İman artıp eksilir mi?” sorusu etrafında şekillenmiştir.

Selef Âlimlerinin Görüşü

Muhaddis selef âlimlerinin çoğunluğu, imanın artıp eksildiğini kabul etmişlerdir. Onlara göre iman yalnızca kalpte sabit bir inanç değildir; aynı zamanda amellerle kuvvet bulan bir yapıdır. İtaat ve ibadetlerle iman artar, günahlarla ise zayıflar.

Bu görüşlerini şu ayetle delillendirirler:

فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا فَزَادَتْهُمْ إِيمَانًا
“İman edenlere gelince, bu (ayetler) onların imanlarını artırır.” (Tevbe, 9/124)

Ayrıca şu hadis de onların delilidir:
“İman yetmiş küsur şubedir. En üstünü ‘Lâ ilâhe illallah’ sözüdür, en aşağısı da yoldan eziyet verici şeyi kaldırmaktır. Haya da imandandır.” (Buhârî, İman, 3; Müslim, İman, 57)

Bu rivayet, imanın farklı dereceler ve boyutlardan oluştuğunu ortaya koyar.

Eş‘arî ve Matüridî Âlimlerinin Görüşü

Şafiîler ve özellikle mütekellim kelam âlimlerinin çoğunluğu ise, “İman artıp eksilmez” demişlerdir. Onlara göre iman, Allah’ın birliğini ve Hz. Muhammed’in risaletini kesin olarak tasdik etmektir. Bu tasdik, mahiyet olarak ya vardır ya yoktur; ortasında bir derecelendirme söz konusu değildir.

Dolayısıyla, iman bir bütün olarak kabul edildiğinde “artması” veya “eksilmesi” düşünülemez. Çünkü imanda artma veya eksilme kabul edilirse, imanın kendisinde bir şüphe, noksanlık veya küfür ihtimali doğar. Bu da imanın kesinlik özelliğine aykırıdır.

Onlar ayet ve hadislerde geçen “imanın artması” ifadesini, “imanın kuvvetlenmesi, kalpte kökleşmesi, marifet ve yakin yönüyle daha sağlam hale gelmesi” şeklinde tevil etmişlerdir.

İki Görüşün Değerlendirilmesi

Selefî yaklaşıma göre: İman, hem inanç hem amel boyutuyla bir bütündür. Dolayısıyla imanda artış ve azalış, özellikle ameller üzerinden açıklanır.

Kelamcıların yaklaşımına göre: İman mahiyeti itibariyle tek ve sabittir; artış ve azalışa konu olamaz. Ancak imanın kuvvet kazanması veya zayıflaması imanın mahiyetine değil, onun kemaline dairdir.

Aslında bu iki görüş birbirini tamamlayıcı niteliktedir. Zira iman bir cevher olarak sabittir; fakat onun etkisi, yansıması ve ameller üzerindeki tezahürü kişiden kişiye farklılık gösterebilir.

Sonuç

“İman artar mı eksilir mi?” sorusu, İslam düşüncesinde iman kavramının mahiyetine dair farklı bakış açılarını ortaya koymuştur. Selef âlimleri, imanın amelle irtibatını öne çıkararak onun artıp eksilebileceğini savunmuş; kelam âlimleri ise imanın zatî yönünü esas alarak artış ve eksilişi kabul etmemiştir.

Bugün Müslümanlar için önemli olan nokta, imanı kalpte sabit bir hakikat kılmak, salih amellerle onu güçlendirmek ve günahlardan sakınarak imanın nurunu karartmamaktır.

Dini Siteler

BENZER KONULAR:

• Mezheplere göre İmanda artma ve eksilme
• İman nedir imanın şartları nelerdir?
• İmanın sahih olmasının şartları – Diyanet
• İmanın şartları – Temel inanç esasları
• Kader Ve Kazaya İnanmak İmanın Şartlarından mıdır?
• Tümünü görüntüle.
• Dini soru sor Cevap Al
• Dini soru sorabileceğim site arıyorum ?
• Dini soru sor Cevap Al Sitesi Hakkında Bilgi
• Dini soru sor kimin?
• Dini soru sor imamlar cevaplıyor
• Tümünü görüntüle.