Ehl-i sünnet olan itikadi mezhepler

CEVAP:

Ehl-i Sünnet İtikadî Mezhepleri (Ehl-i Sünnet’te Mâtürîdiyye, Eş’ariyye, Selefiyye)

Ehl-i Sünnet, İslam inancının ana akım geleneğini temsil eder ve genellikle üç büyük itikadî mezhep kabul edilir:

1. Mâtürîdiyye

Kurucusu: Ebû Mansûr el-Mâtürîdî (ö. 944)

Coğrafi Yayılım: Genellikle Hanefî fıkıh mezhebinin yaygın olduğu bölgelerde (Türkiye, Orta Asya, Balkanlar, Hindistan alt kıtası)

Temel Özellikler:

Akla önem verir, dinî metinleri akıl ışığında yorumlar

İman; kalp ile tasdik, dil ile ikrardır

İyi ve kötü akılla bilinebilir

İnsanın fiillerinde özgür irade sahibi olduğunu kabul eder

Allah’ın sıfatları zatının aynı değil, zatı ile kaimdir

2. Eş’ariyye

Kurucusu: Ebü’l-Hasen el-Eş’arî (ö. 936)

Coğrafi Yayılım: Genellikle Şâfiî ve Mâlikî fıkıh mezhebine mensup bölgelerde (Arap ülkeleri, Kuzey Afrika, Doğu Afrika)

Temel Özellikler:

Akıl ile nakil arasında denge kurmaya çalışır

Haberî sıfatları (Allah’ın eli, yüzü gibi) te’vil etmeden kabul eder, fakat keyfiyet belirtmeden (bila keyf)

İman; kalp ile tasdiktir

İnsan fiillerinde Allah’ın yaratması ile kulun kesbi (kazanması) birlikte geçerlidir

3. Selefiyye (Eseriyye)

Metodolojik Yaklaşım: Belirli bir kurucusu yoktur, ilk nesil (selef) alimlerinin metodunu takip eder

Coğrafi Yayılım: Çeşitli İslam coğrafyalarında farklı şekillerde temsil edilir

Temel Özellikler:

Nassları (Kur’an ve Sünnet) zahiri manalarıyla anlar, te’vilden kaçınır

Allah’ın sıfatları konusunda “bila keyf” (nasıllığını sormaksızın) prensibini benimser

Akıl-nakil ilişkisinde nakle mutlak öncelik verir

Bid’atlere (dinî yeniliklere) karşı katı tutum

Ortak Noktalar

Allah’ın varlığı, birliği, sıfatları

Peygamberlik kurumu

Ahiret inancı

Kader konusunda orta yol (Cebriyye ve Kaderiyye arası)

Dört halifenin hilafet sırasının doğruluğu

Farklılıklar

Akıl-nakil dengesindeki vurgu farkları

İman tanımındaki nüanslar

Allah’ın sıfatlarını anlama yöntemleri

İnsan iradesi ve fiilleri konusundaki yaklaşımlar

Bu üç mezhep, tarihsel süreçte Ehl-i Sünnet çatısı altında bir arada var olmuş, İslam inancının korunması ve aktarılmasında önemli roller üstlenmiştir.

Dini Siteler

EHL-İ SÜNNET İTİKADÎ MEZHEPLERİ

Mâtürîdiyye – Eşʿarîyye – Selefiyye

Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat, Hz. Peygamber ve ashabının itikad çizgisini esas alan, Kur’an ve sahih sünnete göre iman esaslarını açıklayan İslam ana yoludur.
İslam tarihi içinde ortaya çıkan fikrî akımlar ve bid’at görüşlerine karşı, sahih inancı korumak amacıyla Ehl-i Sünnet içerisinde itikadî mezhepler teşekkül etmiştir.

Ehl-i Sünnet’in kabul edilen başlıca üç itikad mezhebi vardır:

Mâtürîdiyye

Eşʿariyye

Selefiyye (Selef usulü)

Bunların tamamı özde aynı inanç esaslarını savunur, aralarındaki farklar yöntem ve bazı noktadaki yorum farklılıklarından ibarettir.

1) MÂTÜRÎDİYYE

Kurucusu

İmam Ebû Mansur el-Mâtürîdî (ö. 333/944) – Semerkand.

Yayılma Alanı

Türkistan, Maveraünnehir

Osmanlı coğrafyası

Anadolu

Balkanlar

Kafkasya

Orta Asya

Bugün Hanefî mezhebini benimseyenlerin büyük çoğunluğu Mâtürîdî itikadındadır.

Temel Özellikleri

Akla büyük önem verir.

Aklın, Allah’ın varlığını yaratılışa bakarak bulabileceğini kabul eder.

Vahiy olmadan da insan Yaratan’ı bulmakla yükümlüdür der.

İman ile amel ayrıdır.

İman: Kalp ile tasdik, dil ile ikrardır.

Amel imanın parçası değildir, fakat gereğidir.

Büyük günah işleyen kimse mümindir fakat fasık olur, dinden çıkmış sayılmaz.

Kader anlayışı

Kul gerçek anlamda fiillerini iradesiyle yapar.

Yaratma Allah’a, tercih kula aittir.

Allah’ın sıfatları

Kur’an ve sünnette geçen sıfatları kabul eder.

Teşbih ve benzetmeden kaçınır.

Zahiri teşbihe götüren sözleri te’vil eder.

Öne Çıkan Eserleri

Kitâbu’t-Tevhîd

Te’vîlâtü’l-Kur’ân

2) EŞʿARİYYE

Kurucusu

İmam Ebû’l-Hasen el-Eşʿarî (ö. 324/936) – Basra.

Yayılma Alanı

Şâfiî, Malikî ve Hanbelî mezhebine mensup âlimlerin çoğu

Ortadoğu

Kuzey Afrika

Hicaz

Mısır

Bugün pek çok büyük Sünnî âlim Eşʿarî’dir.

Temel Özellikleri

Akıl nakle tâbidir.

Akıl kullanılır ancak naklin önüne geçirilmez.

Esas bilgi kaynağı vahiydir.

İman tanımı

İman kalp ile tasdiktir.

Amel imanın parçası değildir; fazilet unsurudur.

Kader görüşü – “Kesb” öğretisi

Fiilleri yaratan Allah’tır.

Kul fiili seçerek “kesb” eder (kazanır).

Sıfat anlayışı

Allah’ın sıfatlarını kabul eder.

Teşbih ihtimali olan lafızları te’vil eder.

Önde Gelen Eşʿarî Âlimleri

İmam Gazâlî

Fahruddîn er-Râzî

İmam Nevevî

İbn Hacer el-Askalânî

Beyhakî

3) SELEFİYYE (SELEF METODU)

Kaynağı

Selefiyye, bir kurucudan çok;

Ashab, Tâbiîn ve Tebe-i Tâbiîn’in izlediği metodu ifade eder.

İmam Ahmed b. Hanbel, selefî metodun en önemli temsilcilerindendir.

Temel Özellikleri

Nas merkezlilik

Kur’an ve sünnetin zahiri esas alınır.

Akıl yürütmeler sınırlandırılır.

Sıfatlarda te’vile karşı tavır

“Allah kendini nasıl tanıtmışsa öyle kabul ederiz.”

Teşbih yapmazlar.

Tefviz yolunu tercih ederler:

Manasını bilmeden Allah’a havale ederler.

Kelâm ilmine mesafe

Akaid konularında kelâm metoduna karşıdırlar.

Sahabenin yolunu yeterli görürler.

EHL-İ SÜNNET MEZHEPLERİNİN ORTAK ESASLARI

Bu üç mezhep;

 Allah’ın birliğinde
 Peygamberliğin hak oluşunda
 Kur’an’ın Allah kelamı olduğunda
 Ahiret, kader, melek, kitap, peygamber, hesap gibi esaslarda
 Büyük günah işleyenin küfre düşmeyeceği görüşünde

tamamen ittifak halindedir.

ARALARINDAKİ FARK NEDİR?

Fark itikadın özünde değil, yöntemdedir:

SONUÇ

Ehl-i Sünnet itikadı üç temel çizgide ifade edilmiştir:

Mâtürîdiyye: Akıl-vahiy dengesini ön planda tutan yol.

Eşʿariyye: Nakil merkezli, aklı denge unsuru yapan yol.

Selefiyye: Sahabe metodunu olduğu gibi muhafaza eden yol.

Aralarındaki farklar aslî iman esaslarında değil, usûl ve metot farkıdır.

Hepsi tek bir inancın farklı ifade biçimleri, İslam’ın sahih itikadının savunucularıdır.

ÖZET TEK CÜMLE

Ehl-i Sünnet; inançta tek, yöntemde çeşitli; hedefte ise birdir: Sahih iman.

BENZER KONULAR:

• Ehl-i Sünnet isimlendirmesi
• Ehl-i Sünnet Ne Demek? Kısaca
• Ehli sünnet ve’l cemaat
• Ehl-i Rey nedir, Ehli rey kimlerdir?
• Amel-i ehl-i Medine
• Tümünü görüntüle.
• islâm’da itikadi mezhepler
• Hak İtikadi Mezhep “Selefi Salihin Akidesi”
• İtikadi mezhepler nelerdir?
• İtikadi mezhepler nedir kaça ayrılır
• İslam dünyasında yaygın olan itikadi ve fıkhi mezhepler ile tasavvufi ekollerin adlarını öğrenerek defterinize yazınız.
• Tümünü görüntüle.
• Dini soru sor Cevap Al
• Dini soru sorabileceğim site arıyorum ?
• Dini soru sor Cevap Al Sitesi Hakkında Bilgi
• Dini soru sor kimin?
• Dini soru sor imamlar cevaplıyor
• Tümünü görüntüle.