VEDİA (Emanet)

S.1. Vedia nedir?

C.1. Vedai sözlükte, Birisine bırakılan nesne, eşya demektir.

Istilahta, Koruması için bir kimseye bırakılan mallar. Başka bir tanıma göre, koruma maksadı ile başkasına bırakılan emanet akdidir. “Koruma maksadı” kaydıyla emanet çıktı, çünkü emanet, koruma amaçlı olsun, olmasın başkasına bırakılan maldır, Buna göre vedia ile emanet arasında umum ve husus vardır, vedia has, emanet daha geneldir.

S.2. Vedia telef olursa tazmin edilir mi?

C.2. Vedia muvada’ın elinde emanettir, telef olunduğunda, emanetçi mesul değildir.

Emanetçinin kendisi de, sorumluluğunda bulunan kişiler de emanetti koruyabilir. Başkalarıyla korur veya başkasına emanet ederse, zamin olur. Ancak evi yandığında komşusuna teslim ederse veya batmak üzere olan bir gemiden diğer bir gemiye atarsa mesul olmaz. Eğer emanetçi, emaneti ayırt edilmeyecek şekilde malına katarsa, telef olduğu takdirde tazmin eder.

Emanet sahibi, emanetini istediği zaman emanetçi verebildigi halde vermezse yine tazmin eder. Emanetçinin haberi olmadan, emanet malina karışırsa, sahibiyle ortak olur.

Emanetçi, emanetin bir kısmını infak edip, mislini geri alıp diğeriyle karıştırırsa telef olma durumunda hepsini tazmin eder.

S.3. Vedia’da suistimalin hükmü nedir?

C3. Emanetçi, emanette, hayvana binme, elbiseyi giyme veya koleyi çalıştırma veya başkasına emanet bırakma gibi suistimalde bulunur sonra suistimali kaldırıp geri getirirse, tazmin etmez.

Eger emanet sahibi emaneti ister, emanetçi de inkår ederse, zamin olur. Sonra itiraf etse dahi tazminat tan kurtulamaz. Agirligi ve masrafı olsa da emanetçi, emaneti beraberinde yolculuğa çıkarabilir.

S.4. Vedia’da iştirakin hükmü nedir?

C.4. Iki kişi birisine emanet biraktiğında birisi tek başına gelip payını isterse, Imam Ebu Hanife’ye göre, digeri gelmeden önce emanetçi gele ne payını veremez. Ebu Yusuf ve Muhammed’e göre, verebilir. Taksim edilebilen bir şeyi, iki kişiye emanet ederse, birisi diğerine payını teslim edemez, aralarında taksim edip herkes payını korur. Eğer taksim olunmayan şeylerden ise birisi diğerinin izniyle hepsini muhafaza edebilir.

S. 5. Emanet şartına muhalefetin hükmü nedir?

C.S. Emanet sahibi emanetçiye, emaneti eşine teslim etmemesini isterse, emanetçi eşine teslim ettiği takdirde zamin olmaz. Eger bir odayı kastederek, bu odada muhafaza et derse, emanetçi de evin başka bir odasinda muhafaza ederse, zamin olmaz. Başka bir evde muhafaza ederse zamin olur.

Kolay Hanefi Fıkhı Soru Cevaplı
İtisam Yayınları