Paylaş
Dehriliğin Gerçeği nedir? Dehrilik ne denek
Question
Dehriliğin Gerçeği
Dehrilik inancı nedir kısaca
Dehriler kimdir? Bunlar din sahibi sayılır mı?
Dehrilik, Allah’ın varlığını kabul etmeyen inkarcı bir grubun adıdır. (Günümüzdeki karşılığı materyalist’tir) Bunlar hayatın ebedi olduğuna inanırlar.
İmam Gazâlî El-Munkizu Mined-Dalâl isimli kitabında bunlar hakkında şöyle diyor:
Bunlar her şeye gücü yeten, bilen, yöneten ve yaratan Allah’ı inkâr eden eskiden beri var olan bir gruptur. Bunların inancına göre dünya bir yaratıcı olmaksızın kendiliğinden var olmuştur. Canlı varlıklar dölden, döl de canlıdan olmuştur. Geçmişte böyle olduğu gibi sonsuza kadar da böyle olmaya devam edecektir.
Maddeci (materyalist) ekolden olup din ve Allah’a inanmayanla-rada Dehriler denmektedir. Cemaleddin Efgâni bunların inancını red etmek ve sapıklıklarını ortaya koymak için bir kitap yazmıştır.
Kur’an bunların sapıklığına şu ayette işaret etmektedir:
Dediler ki: “Hayat ancak bu dünya da yaşadığımızdır. Ölürüz ve yaşarız. Bizi ancak zaman (dehr) helak eder.” Bu hususta onlann hiçbir bilgisi yoktur. Onlar sâdece zanna göre hüküm veriyorlar. Onlara açıkça ayetlerimiz okunduğu zaman: “Doğru sözlü iseniz atalarımızı getirin!” demelerinden başka delilleri yoktur.
De ki: “Allah sizi diriltir, sonra Öldürür. Sonra sizi şüphe götürmeyen kıyamet gününde bir araya toplar. Fakat insanların çoğu bilmezler.” (Câsiye/24-26)
Dehriyyenin görüşleri(nden bazıları) şöyledir: Varlıkların kesinlikle evveli (başlangıcı) yoktur. Onlar ancak (kendinde olan bir enerjinin) güc(ü) ile eylem haline geçerler. Güç’ün eylem haline geçmesi ile kendi kendine var olurlar. Bunların var olması başka bir şey(in etkisinden değildir.
Şehristani’nin Milel ve Nihal isimli kitabında bildirdiğine göre Dehriyye yaratıcıyı, öldükten sonra dirilip tekrar var olmayı inkar etmişlerdir.
Bunlar, tartışmasız kâfir bir mezheptir.
Taftazaninin Şerh-i Mekâsıd isimli kitabında bildirdiğine göre kâfir, imansız kimseye verilen addır.
Eğer kâfir (olduğu bilinen kimse) dış görünüşü ile imanlı imiş gibi davranırsa münafık adını alır.
İmanlı olduğu bilinen kimse küfür içine düşerse, İslâm’dan döndüğü için böyle bir kimseye mürted denir.
Bir kimse iki veya daha fazla ilah olduğu görüşünde ise bu kimseye müşrik denir.
Bir kimse semavi dinlerden birine inanmış ise ona ehl-i kitab denir.
Bir kimse dehrin (dünyanın) ezelden beri var olduğuna ve olayların varlığını dünyaya bağlıyorsa buna dehrî denir.
Bir kimse Allah’ın varlığı diye bir hususu kabul etmiyorsa buna, muattıl (ateist) denir.
Bir kimse Hz. Peygamber’in peygamberliğini kabul edip İslâm inancına uygun davranışlar göstermesine rağmen iç dünyasında (kalbinde) kâfirlik olduğu bilinen bir hususa yer veriyorsa buna zındık denir.
Buraya kadar ifade edilenlerden açık bir şekilde ortaya çıkmıştır ki Dehriyye (materyalizm) mezhebi kafir, sapık ve saptırıcı bir mezheptir. Bu mezhepten olanlara din sahibi demek caiz değildir.
Answers ( 2 )
Kâinatta hiçbir şey tesadüfen olmamıştır. Herşey bir sebep için var olmuştur. Şöyle bir örnek vererek konuyu zenginleştirelim: Bütün özellikleri çok müthiş olan bir araç icat edildiğini varsayalım. Bu aracı icat eden kişinin iddiası da şu olsun: Ben bu aracı motorsuz, yani beyni olmadan yürütebilirim desin. Saçma geldi değil mi? Teşbihte/benzetmede hata olmaz. Bu da buna benzemektedir. Basit bir aracın çalışabilmesi için bir motora/bir beyne sahip olması ne kadar normal karşılanıyor ise koca bir dünyada yaratılan her şeyin sebepsiz olarak var olması akla ve bilme ters olan bir durumdur.
“Dehrilik” ya da “Dehrîlik”, kökeni Arapça dehr (الدهر) kelimesine dayanan, zamanın ezelî ve ebedî olduğunu savunan, Tanrı’ya ve ahirete inancı reddeden bir felsefi düşünce biçimidir. Bu düşünceye sahip olan kişilere “dehrî” denir.
📚 Dehriliğin Tanımı ve Anlamı
Dehr: Arapça’da “zaman”, özellikle de uzun ve belirsiz zaman anlamına gelir.
Dehrîlik: Kâinatın bir başlangıcı ve yaratıcısı olmadığı, her şeyin doğa yasaları ve zaman içinde kendi kendine meydana geldiğini savunan materyalist (maddeci) bir görüştür.
🔍 Dehriliğin Temel Görüşleri
Tanrı’yı reddederler: Dehrîler, evrenin Tanrı tarafından yaratıldığına inanmazlar.
Ahiret inancı yoktur: Ruhun öldükten sonra yaşadığına ya da bir hesap gününe inanmazlar.
Evren ezelîdir: Evrenin bir başlangıcı ya da sonu olmadığı, hep var olduğu düşünülür.
Doğa yasaları belirleyicidir: Olayların doğa yasaları ve zamanın etkisiyle açıklanabileceğini savunurlar.
📜 İslam’daki Eleştiriler
İslam düşünürleri ve âlimleri, dehriliği şiddetle eleştirmiştir. Kur’an’da Câsiye Suresi 24. ayette şöyle geçer:
“Hayat ancak bu dünya hayatımızdır; ölürüz ve yaşarız. Bizi ancak zaman helâk eder, dediler…”
Bu ayette, ahiret inancını ve Tanrı’yı inkâr eden “dehrî” görüş eleştirilmektedir.
🧠 Felsefi Arka Plan
Dehrîliğe benzer düşünceler, eski Yunan felsefesinde bazı materyalist düşünürlerde de görülür. Örneğin:
Demokritos ve Epikuros gibi filozoflar, evrenin atomlardan oluştuğunu ve Tanrı müdahalesi olmadan işlediğini savunmuşlardır.
İslam dünyasında, özellikle Mezdekîlik ve bazı aşırı Batınî fırkalar dehrî görüşler taşımıştır.
🧭 Özetle:
Dehrîlik, evrenin ve hayatın kaynağını Tanrı’ya değil, zamana ve doğa yasalarına bağlayan, dinsel inançları reddeden materyalist bir görüştür. İslam inancı açısından yanlış ve sapkın bir yol olarak kabul edilir.
İstersen bu görüşün tarihsel gelişimini ya da modern versiyonlarını da inceleyebiliriz.