Sözlükte “kadının kocasına, buğz etmesi ve asi olması; kocanın eşine eza, cefa ve zulmetmesi, yüksek ve tümsek yer” anlamına gelir.Nüşûz kavramı Kur’ân’da 5 defa geçmiş ve üst üste koymak (Bakara, 2/257), bir yerden kalkmak (Mücadele, 58/11), kadının kocasına isyanı, baş kaldırması ve kocanın eşine eziyet etmesi (Nisâ, 4/34, 128) anlamlarında kullanılmıştır.
Evlilik hayatında asıl olan eşlerin karşılıklı olarak birbirlerine saygılı olmaları, birbirlerinin haklarına riâyet etmeleri ve iyi geçinmeleridir. Allah kadınların, saliha, itaatkâr ve iffetini koruyan olmalarını, erkeklerin ise eşleri ile iyi geçinmelerini, onlarla dost, sevgili, olmalarını, ünsiyet edinmelerini, hoşlanmadığı davranışlarına sabretmelerini tavsiye etmiştir (Nisâ, 4/19-25, 34). Bununla birlikte eşler arasında huzursuzluk çıkarabilir. Huzursuzluğu başlatan tarafa göre, Allah bunu çözecek öneriler sunmuş, taraflara sabrı ve evlilik birliğini kurmada fedakâr olmayı, olumlu ve iyimser davranmayı, eşiyle iyi geçinmeyi, bütün bunlar mümkün olmuyorsa güzellikle ayrılmayı tavsiye etmektedir. (Nisâ, 4/34-35, 128)
Diyanet dini kavramlar sözlüğü
Nüşûz Nedir?
Kavramın Tanımı ve Anlamları:
- Sözlük Anlamı: Nüşûz, Arapçada “yükselmek, uyandırmak, isyan etmek” işina gelir. Kavram, bağlamaya göre farklı anlamlar taşır:
- Kadının, kocasına karşı isyanı, başkaldırması, itaatten çıkması.
- Kocanın, eşine eza ve zulmetmesi, haklarının ihlali.
Kur’an’daki Kullanımları:
- Kur’an’da nüşûz, farklı bağlamalarda 5 defa geçer:
- Bakara 2/257: “Üst üste koymak, arttırmak” anlamında.
- Mücadele 58/11: “Bir yerden kalkmak, yükselmek” anlamına geliyor.
- Nisâ 4/34, 128: Kadının kocasına, kocasının da eşine karşı bozulması anlamındadır.
Evlilikte Nüşûz:
- Evlilikte ayrılık nüşûz, huzursuzluk ve çatışmaya yol açan bir durum. Kadın tarafından takipte, itaatsizlik veya kocasının haklarını ihlal etme; erkeğin hastalığında, eşine kötü davranma ve eziyet etme anlamına gelir.
Kur’an’ın Çözüm Önerileri:
- Kadının Nüşûzu: (Nisâ 4/34)
- Kocaya, kadına önce öğüt vermesi, sonra yatakta yalnız bırakması, nihayet sembolik bir uyarıda bulunulması tavsiye edilir.
- Aşırıya kaçmadan, sorun çözümüne yönelik adımlar atılmalıdır.
- Erkeğin Nüşûzu: (Nisâ 4/128)
- Kadın ve erkeklerin, arada barış içinde çalışmaları önerilir.
- Tarafların, hakemlere başvurarak sorunları çözmeleri teşvik edilir.
Daha İyi Anlaşılması İçin:
- Nisâ 4/19: Eşlerin iyi geçinmeleri, hoşlanmadıkları durumlara sabretmeleri emredilir.
- Evlilikte fedakarlık, sabır, iyimserlik ve sorunlar barışçıl şekilde ayırma esas alınır.
Sonuç: Nüşûz, evlilikteki ilişkilerin haklarının ihlali, ifade eder ve bu çözümün çözümü için Kur’an, sabır, diyalog ve uzlaşı yöntemleri öne çıkar. Gereken kadın parçaları için adalet ve denge gözetilerek hareket ettirilmesi tavsiye edilmiştir.
BENZER KONULAR:
- islam dininde Kadın erkek ilişkileri
- Bir Kadın erkek hocadan direksiyon dersi alabilir mi?
- Kadın erkek karışık spor salonu caiz mi?
- Kadın erkek ilişkisi sınırı
- İslamda Kadın erkek arkadaş olmak Günahmıdır ?
- Tümünü görüntüle.
- Naşize ne demek? Naşize kadın kime denir
- Şafi mezhebine göre nafaka
- Şafi mezhebine göre zekat
- Karısı Tarafından Terk Edilmiş Birinin Evlenmesi Caizmidir?
- Kadının Evini Terketmesi
Answers ( 2 )
Nüşuz kelimesinin lügatta bulunan anlamı; kadının kocasına, buğz etmesi ve asi olması; kocanın eşine eza, cefa ve zulmetmesi, yüksek ve tümsek yer anlamlarına gelmektedir. Nüşûz kavramı Kur’ân’da 5 defa geçmiş ve üst üste koymak, bir yerden kalkmak, kadının kocasına isyanı, baş kaldırması ve kocanın eşine eziyet etmesi anlamlarında kullanılmıştır.
Nüşûz kelimesi, İslam hukukunda ve ahlakında eşler arasındaki ilişkilerde kullanılan bir terimdir. Kelime anlamı itibariyle Arapçada “yükseklik”, “bir durumdan uzaklaşma” veya “başkaldırma” anlamına gelir. Kur’an-ı Kerim’de nüşûz, hem erkek hem de kadın için farklı bağlamlarda kullanılmıştır ve eşler arasındaki geçimsizlik durumlarını ifade eder.
Kadının Nüşûzü
Kadının nüşûzü, kocasına karşı itaati terk etmesi, aile birliğini bozmaya yönelik davranışlarda bulunması ya da eşine karşı sergilediği hoşnutsuzluk, saygısızlık ve geçimsizlik hali olarak tanımlanır. Bu bağlamda Kur’an-ı Kerim’de şu ayet geçmektedir:
> “Allah’ın bazısını bazısına üstün kılmasından dolayı ve mallarından harcama yaptıkları için erkekler, kadınlar üzerinde kavvamdırlar. Salih kadınlar, itaatkârdır ve Allah’ın (onları korumasını) emrettiği şeyleri kocalarının bulunmadığı zamanlarda da korurlar. Nüşûzlarından korktuğunuz kadınlara ise öğüt verin, yataklarında yalnız bırakın ve (gerekirse) dövün. Eğer size itaat ederlerse, artık onların aleyhine başka bir yol aramayın. Şüphesiz Allah çok yücedir, çok büyüktür.”
(Nisa Suresi, 4:34)
Bu ayette geçen “nüşûz”, kadının aile düzenini bozacak derecede itaatsizliği ve geçimsizliği anlamındadır. Ancak bu tür bir durumun çözümünde önce öğüt verme, ardından yatakları ayırma, en son çare olarak ise hafif bir uyarı (azarlama) yapılması önerilmiştir. Bu konuda Peygamber Efendimiz’in (sav) uygulamalarında asla şiddet kullanılmadığı ve her zaman aile içi huzurun esas alındığı vurgulanır.
Erkeğin Nüşûzü
Erkeğin nüşûzü ise, kadına karşı ilgisiz kalması, haklarını gözetmemesi, ona kötü davranması veya nafaka gibi maddi sorumluluklarını yerine getirmemesi anlamına gelir. Bu durum şu ayette ifade edilmiştir:
> “Eğer bir kadın kocasının kötü muamelesinden veya kendisinden yüz çevirmesinden korkarsa, aralarını düzeltmek için bir anlaşmaya varmalarında ikisi için de bir sakınca yoktur. Uzlaşmak daha hayırlıdır. Nefisler ise (daima) bencil davranmaya hazırdır. Eğer iyi davranır ve (onlarla) takva ile geçinirseniz, şüphesiz Allah yaptıklarınızdan haberdardır.”
(Nisa Suresi, 4:128)
Bu ayette geçen “nüşûz”, erkeğin aile içindeki sorumluluklarını ihmal etmesi veya kadına karşı olumsuz davranışlar sergilemesi olarak yorumlanır.
Nüşûz Durumunda Çözüm Yolları
Kur’an ve sünnette, nüşûz durumlarının çözümünde öncelikle uzlaşma ve barış sağlanması hedeflenir. Şu adımlar önerilir:
1. Öğüt ve Nasihat: Tarafların birbirine güzel bir şekilde nasihat etmesi ve iletişim kurması.
2. Hakem Tayini: İhtiyaç durumunda her iki tarafın ailelerinden birer hakem seçilerek barış sağlanmaya çalışılması (Nisa Suresi, 4:35).
3. Uzlaşma: Karşılıklı anlayışla orta bir yol bulmaya çalışılması.
Özet
Nüşûz, eşler arasındaki hakların gözetilmediği ve geçimsizlik yaşandığı durumları ifade eder. Hem erkek hem de kadın için geçerlidir. Ancak İslam, bu tür durumlarda tarafların birbirlerine karşı adaletli, sabırlı ve çözüm odaklı olmalarını emreder. Her iki tarafın da karşılıklı sorumluluklarını yerine getirmesi, aile düzeninin korunması için elzemdir.