Sükûnet ile vakâr arasındaki fark nedir?

Question

Bu iki kavram, İslam ahlakında sıkça bir arada anılan, birbirini tamamlayan ancak aralarında ince farklar bulunan önemli erdemlerdir. Verdiğiniz Nevevî’den alıntı, bu farkı özetlemek için oldukça isabetlidir.

Özetle:

Sükûnet, iç huzur ve davranışlardaki dinginliktir.

Vakâr ise, dışa yansıyan bir tavır ve heybet duruşudur.

Şimdi bu farkları daha detaylı inceleyelim:

Sükûnet (Sakinlik / Dinginlik)

Kaynağı: Daha çok iç dünyaya aittir. Kalbin ve nefsin sakin, telaşsız, dingin olma halidir.

Tezahürü (Göründüğü Yer): Hareketlerde ve eylemlerde kendini gösterir. Acelecilikten, gereksiz ve ölçüsüz davranışlardan, hafiflikten (hafif-meşreplikten) uzak durmaktır.

Örnekler:

Yürürken koşmamak, sakin adımlarla yürümek.

Bir iş yaparken telaş göstermemek, paniğe kapılmamak.

Konuşurken sesini yükseltmemek, söz kesmemek.

Öfkelendiğinde kontrolü kaybetmemek.

Sükûnet, bir nevi “içsel denge” ve “davranışsal ağırbaşlılık”tır.

Vakâr (Ağırbaşlılık / Heybet)

Kaynağı: Daha çok dış görünüş ve izlenime yöneliktir. Kişinin dışarıya karşı takındığı saygın ve ciddi duruştur.

Tezahürü (Göründüğü Yer): Görünüşte, bakışta, seste ve merak düzeyinde kendini gösterir. Verdiğiniz alıntıda olduğu gibi:

Bakışları yere indirmek: Gözleri oraya buraya kaygısızca, merakla dikmek yerine, edeple bakmak.

Sesi alçaltmak: Gereksiz yere yüksek sesle konuşmamak, gürültü çıkarmamak.

Meraklılıktan kaçınmak: Her şeye burnunu sokmamak, gereksiz detaylarla ilgilenmemek.

Örnekler:

Oturuş ve kalkış biçiminde ölçülü olmak.

İnsanlara saygılı ve ciddi bir şekilde hitap etmek.

Giyim kuşamda itinalı ve temiz olmak (gösterişe kaçmadan).

Vakâr, bir nevi “dışsal saygınlık” ve “görünürdeki ciddiyet”tir.

İlişki ve Fark Özeti Tablosu

Özellik Sükûnet Vakâr
Alan İçsel & Davranışsal Dışsal & Görsel
Odak Hareketlerdeki dinginlik Görünüşteki heybet ve ciddiyet
Tezahürü Telaşsızlık, acele etmemek, sakin yürümek Edeple bakmak, alçak sesle konuşmak, oturuş biçimi
Zıttı Hafiflik, acelecilik, telaş, panik Hafifmeşreplik, laubalilik, dağınıklık, saygısızlık
Temel Nitelik Huzur ve Denge Saygınlık ve Heybet

Sonuç

İdeal olan, bu iki erdemi bir arada taşıyabilmektir. İçsel bir sükûnet ve dinginlik olmadan, dışarıya yansıyan vakâr yapay ve zorlama görünebilir. Aynı şekilde, içi sakin ama dış görünüşü dağınık ve laubali bir kişi de vakâr sahibi sayılmaz.

Dolayısıyla, sükûnet vakârın temelidir, vakâr ise sükûnetin dışa vurulan olgun halidir. Bir Müslümanın karakteri, bu iki güzel vasıfla beraber inşa edilir. 

Dini Siteler

Sükunet ile vakar arasındaki fark:

Sükûnet ; ‘hareketlerde’ sâkin/ölçülü olmak ve hafiflikten kaçınmaktır.
Vakâr ise; bakışları yere indirmek, sesi alçaltmak ve meraklılıktan kaçınmak gibi kişinin ‘görünüşünde’ kendisini gösterir.
en-Nevevî | Fethu’l-Bârî 2/139

BENZER KONULAR:

Leave an answer