Sözlükte “artan, fazlalık, ilave” anlamına gelen zâid kelimesinin çoğulu olan zevâid, dinî literatürde, zevâid kitapları, zevâid sünnetleri ve zevâid tekbirleri şeklinde terkip halinde kullanılmıştır.Zevâid sünnetler (sünnet-i zevâid), Hz. Peygamberin, dinî tebliğ ve açıklama niteliği taşımayan, bir insan olarak yapmış olduğu fiillerdir. Hz. Peygamberin yemesi, içmesi, giyinmesi böyledir. (bk. Mendûb)
Zevâid tekbirleri, Bayram namazlarının birinci rekatında iftitah tekbiri ve “sübhaneke” duasının okunmasından sonra, Fâtiha sûresinin okunmasından önce üç ve ikinci rekatte rükudan önce üç olmak üzere fazladan alınan altı tekbire denir. (bk. Bayram Namazı) (İ.P.)
Zevâid kitapları, bir hadis kitabının, başka bir hadis kitabı ile karşılaştırılarak birincinin ikinciden fazla olarak içerdiği hadislerden oluşan eserlere denir. Zevâide esas alınan kaynaklar genelde “kütübü sitte” de yer alan kitaplar olmuştur.
Hadis literatüründe bir çok hadis eserinin zevâidi hazırlanmıştır. Bunlardan ikisi şunlardır: a) Ali ibn Ebûbekir Nureddin el-Heysemî’nin Mecmeu’z-Zevâid ve Menbeu’l-Fevâid adlı eseri. Bu eserde, kütübü sittede rivâyet edilen hadisler dışında kalan şu altı eserdeki hadisler, isnadsız olarak konulara göre tertiplenmiştir: Taberânî’nin el-Mecmeu’l-Kesir, el-Mecme’ul-Evsat, el-Mecmeu’s-Sağîr, Ebû Ya’lâ el-Mevsılî’nin Müsned, Ahmed ibn Hanbel’in Müsned, Bezzâr’ın Müsnedleri b) İbn Hacer el-Askalânî’nin el-Metâlibu’l-Âliye adlı eseri. Bu eserde şu müelliflerin “Müsned”lerinde bulunup da kütübü sittede bulunmayan hadisleri isnadsız olarak konular halinde tertiplenmiştir: Ebû Dâvûd et-Tayâlisî, Humeydî, İbn Ebî Amr, Müsedded, Ahmed ibn Menî’, Ebûbekir ibn Ebî Şeybe, Abd ibn Humeyd, Harîs ibn Ebî Üsâme.
Diyanet dini kavramlar sözlüğü
BENZER KONULAR:
Answers ( 3 )
Zevaid kelimesinin lügatta bulunan anlamı; artan, fazlalık, ilave gibi anlamlara gelmektedir. Dinî literatürde, zevâid kitapları, zevâid sünnetleri ve zevâid tekbirleri şeklinde terkip halinde kullanılmıştır.Zevâid sünnetler (sünnet-i zevâid), Hz. Peygamberin, dinî tebliğ ve açıklama niteliği taşımayan, bir insan olarak yapmış olduğu fiillerdir
“Zevaid” kelimesi, Arapça kökenli olup “fazlalıklar” veya “ilaveler” anlamına gelir. Genellikle hadis ilmi bağlamında kullanılır. Hadis literatüründe, “zevaid” belirli bir hadis kitabında yer alan, ancak başka büyük hadis kaynaklarında bulunmayan hadisleri ifade eder.
Örneğin, “Zevaid-i Bezzar” veya “Zevaid-i Taberani” gibi eserler, bu müelliflerin hadis kitaplarında bulunan, fakat diğer temel hadis kitaplarında yer almayan hadisleri bir araya getirir. Böylece, temel hadis külliyatı dışındaki ilave hadislerin toplanarak değerlendirilmesi sağlanır.
Bu tür eserler, hadis ilminde farklı kaynaklardaki hadislerin karşılaştırılması ve zenginleştirilmesi açısından önemlidir.
Zevaid, Arapça’da “fazlalıklar” veya “eklemeler” anlamına gelir.
Kısaca:
Zevaid, asıl bir şeyin üzerine eklenen ilave, fazlalık veya tamamlayıcı unsurlar demektir.
Kısa Bilgi:
Hadis ilmi ve diğer ilimlerde, asıl kaynaklara eklenen fazladan bilgiler veya rivayetler için kullanılır.
Bazı hadis kitaplarında “Zevaid” başlığı altında asıl metinlere eklenen ek rivayetler veya açıklamalar yer alır.
Kelime anlamı olarak “fazlalıklar” veya “ilaveler” anlamındadır.
İlmî çalışmalarda detay ve tamamlayıcı bilgi sağlamak amacıyla kullanılır.