ZEKATIN ADABI VE YASAKLARI

İbni Cuzeyy el-Maliki’ye göre zekâtın yasakları üçtür:

1- Zekâtın başa kakma ve eziyet etmekle iptal edilmesi. Çünkü sadaka sebe biyle başa kakma olursa bu durum sadakanın sevabını yok eder. Çünkü Allah teala bir ayette şöyle buyuruyor: “Ey iman edenler! Sadakalarınızı başa kakma ve eziyet verme suretiyle iptal etmeyin.” Bakara: 264. Bunun gibi, verdiği sadakayı büyük görmemek gerekir. Çünkü yaptığını büyük görmek amellerin sevabını yok eder.

2- Kişinin verdiği sadakayı satın alması.

3- Zekât memurunun zekât vereceği kişileri zekât mallarının başına toplaması da yasaktır. Zekâtlar herkesin bulunduğu yere getirilmelidir.

İkinci yasak konusunda Hanbeliler Malikiler gibi düşünmüş, şöyle demişlerdir:

4) Zekât veren kişinin zekâtını verdiği kişiden satın alma hakkı yoktur. Çünkü Hz. Ömer’in şöyle dediği rivayet edilmiştir: “Allah yolunda bir deveyi sadaka olarak birine verdim. Deveyi verdiğim kimse onu zayi etti. Onu ucuz fiyatla başkasınıa satacağını sanıp ben onu satın almak istedim. Bu durumu Resulullah (a.s.)’a sordum. Şöyle buyurdu: “Sana bir dirheme geri verse de sadakanı geri alma. Çünkü sadakasını geri alan kustuğunu yiyen köpeğe benzer.”

İmam Şafi ve diğer müçtehitler şöyle demişlerdir. Satın almak suretiyle zekâ ti geri almak caizdir. Çünkü daha önce geçen bir hadiste Hz. Peygamber (a.s.) şöyle buyurmuştur: “Beş kişi dışında zekât zenginlere helal olmaz: Bunlardan biri, zekâtını kendi malı ile satın alan zengin kişidir.”  Nevevi Hz. Ömer’in hadisi hakkın da şöyle demiştir. Bu tenzihen bir yasaklama olup tahrimen bir yasaklama değil dir. Bir şeyi sadaka olarak veren yahut zekât olarak malından çıkaran yahut kefaret, adak yahut başka bir şey olarak ibadet niyetiyle çıkaran kimsenin bunlan verdiği yahut hibe ettiği kimseden satın alması yahut verilen kişinin kendi isteği ile ona sa hip olması mekruhtur. Fakat buna varis olursa keraheti yoktur.

İbni Cuzeyy el-Maliki zekâtın adabının altı olduğunu ilâve etmiştir:

1- Zekâtı gönül hoşluğu içinde ayırıp vermek.

2-3 Kazancının en helalinden ve en hayırlısından vermek. Yani en helâl olan, en iyisi, en çok sevdiği maldan vermek. Daha önce de açıkladığımız üzere, zekât memuru malın vasat olanını almalıdır.

4- Verilen zekåtı insanlardan saklamak. Bu görüş de yine Hanefilerin görüşü- dür. Zekâtı gizli olarak çıkanp vermek daha faziletlidir. Çünkü bu durum gösteris ten daha uzaktır, böylece fakiri küçük düşürmekten kaçınılmış olur. Ancak başka zenginlerin de kendisine uymalanni sağlamak için açıktanda verilebilir.

Şafi ve Hanbelilere göre zekâtta en faziletli olan açıktan verilmesidir ki, başkaları da onu görsün ve onlar da zekât versinler. Bunun bir sebebi de gizli mallar dışında, kişinin kendisine kötü zanda bulunulmamasıdır, imama karşı ise mutlak olarak kötü zandan kurtulmaktur. Nafile sadakaların gizli olarak verilmesi daha iyi dir. Bunda ittifak vardır. Bunun dayandığı delil, arşın gölgesi altında gölgelenecek yedi kişiden bahseden hadis-i şeriftir. Bunlardan biri de: “Sağ elinin verdigi sada kayı sol eli bilmeyecek kadar gizli veren..” kimsedir. Şafiiler buna şu ilaveyi yapmışlardır. Eğer kişi sadakayı başkalarına örnek olmak için açıktan verirse bunu gösterişte bulunmak, şöhret kazanmak için yapmazsa ve bundan ötürü alanlar kü çük düşürülmezse açıktan verilmesi daha faziletlidir.

5- Kendisine övgü yapılır korkusu ile zekâtı bir vekil aracılığı ile vermek

6- Zekâtı verirken duada bulunup şöyle demek: “Allah’ım! Bu zekâtımı gani- met kıl, zarar ve ziyan kılma. “Alan kişi de şöyle dua eder. “Allah bu verdiğin sadaka sebebiyle sana ecir versin, geride bıraktıklarında bereket kılsın, bu malı senin için temizleyici yapsın.”

Bunlara başka adaplar da ilave etmek mümkündür.

7- Zekâti verirken takva, ilim, fakirliğini gizleme, akraba olma gibi vasıflan olanı tercih etmek. Çünkü mali vermekte Allah’a taata ve ilim tahsiline iffetli olma yı gerçekleştirmeye yardım söz konusudur. Aynı zamanda akrabaya yerilen sada kanın iki ecri vardır. Biri sadaka sebavi, diğeri sıla-i rahim yani akrabaya iyilikte bulunma sevabıdır.

8- Zekâtı vermekte acele etmek. Bunun sebebi Allah’ın emirlerini yerine getir mektir. Bilmek gerekir ki, Allah’ın emirleri acele yerine getirilmesi gereken işler dendir. Bir kimse eğer zekâtını, daha layığını veya akraba ve çok ihtiyaç sahibi kimseleri bulmak için geciktirirse Hanbelilere göre, eğer zekâtın miktan az bir şey ise, bunda bir beis yoktur. Eğer çok ise caiz değildir. Ahmed b. Hanbel şöyle demiş tir: “Kişi her ay akrabasına zekâttan bir şey verebilmek için zekâtını tehir etmemeli dir. Fakat acele edip zekâtunı akrabasına yahut başkalarına ayn ayrı yahut topluca verirse bunu yapmak caizdir. Çünkü zekâtının vaktini tehir etmemektedir.

9- Hanefilere göre fakirlere, kendileri ve aile fertlerinin bir günlük muhtaç olduğu şeyleri istemekten müstağni kılacak kadar zekât vermek menduptur.

10 Fakire verilen şeyin zekât olduğunu bildirmeye ihtiyaç yoktur. Nitekim bu husus daha önce de açıklanmıştır.

Fukhul İslami Vehbe Zuhayli

Dini Siteler

BENZER KONULAR:

• Zekât malın 40’ta 1 midir? Zekât neden kırkta bir verilir?
• Zekat nedir, kimlere farzdır
• Zekat nedir nasıl hesaplanır
• Zekat nedir Zekat ne kadar verilir
• Zekât nedir, Zekat kime verilir ve hikmetleri nelerdir?
• Tümünü görüntüle.
• Geçmiş yıllarda ödenmeyen Zekat nasıl hesaplanır
• Zekat nasıl hesaplanır yardımcı olur musunuz
• Verilen Zekat nasıl kullanılır?
• Zekat nasıl hesaplarım
• Ortaklıkta Zekat nasıl Çıkarılır
• Tümünü görüntüle.
• Sosyal yardımlaşma Ve Zekat İbadeti
• Oruç ve Zekat ibadetinin toplumsal faydaları nelerdir
• Oruç ve Zekat ibadetinin toplumsal faydaları
• İslamda Zekat ibadeti
• Zekat ibadeti hakkında kısa bilgiler
• Tümünü görüntüle.
• Dini soru sor Cevap Al
• Dini soru sorabileceğim site arıyorum ?
• Dini soru sor Cevap Al Sitesi Hakkında Bilgi
• Dini soru sor kimin?
• Dini soru sor imamlar cevaplıyor
• Tümünü görüntüle.

Orucu bozan şeyler maddeler halinde (Dört mezhebe göre)

Gusül alma adabı