Sözlükte “korumak” anlamına gelen zabt, bir hadis terimi olarak, râvînin gaflet içerisinde olmayıp uyanık ve dikkatli olması; hadisi ezbere rivâyet ediyorsa, istediği anda okuyabilecek ve hatasız aktarabilecek şekilde ezberlemesi; kitabından rivâyet ediyorsa, hadisi aldığı andan itibaren başkasına aktarana kadar değişikliğe uğratmadan koruyabilmesi; mana ile rivâyet ediyorsa, manayı bozacak durumları bilmesi demektir. Kısaca râvînin, hadisi başkasına rivâyet edinceye kadar aldığı gibi koruması zabttır. Gaflet sahibi olan kimsenin, vehim ve hatası çok olan kimsenin zabtı yok olacağından rivâyeti kabul edilmez.Koruma yöntemine göre zabt iki çeşittir: Zabt-ı sadr: Tarifde verildiği gibi, râvînin, ezbere rivâyet etmesi halinde, istediği zaman hatırlayabilecek ve hatasız olarak aktarabilecek şekilde ezberlemesidir. Zabt-ı kitab: Râvînin, kitabından rivâyet etmesi halinde, hadisi aldığı andan itibaren, başkasına aktarma anına kadar değişikliğe uğratmadan koruyabilmesidir.
Mertebesine göre de zabt iki çeşittir: Zabt-ı tam: Hadisi, hiçbir kusur olmayacak şekilde korumaktır. Sahih li-zâtihi hadiste bulunması gerekli zabt, bu türdendir. Zabt-ı gayr-ı tam: Mükemmel derecede olmayan, hadise zarar
vermeyecek oranda küçük kusurları bulunan zabttır. Ara sıra küçük hatalar yapan kimsenin zabtı böyledir. Zabtı bu şekilde olan râvînin hadisi, sahih li-gayrihi veya hasen olur.
Diyanet dini kavramlar sözlüğü
Answers ( 2 )
Zabt kelimesi hadis kavramıdır. Zabt kelimesinin lügatta bulunan anlamı; korumak anlamına gelmektedir. Hadis terimi olarak zabt ise; râvînin gaflet içerisinde olmayıp uyanık ve dikkatli olması; hadisi ezbere rivâyet ediyorsa, istediği anda okuyabilecek ve hatasız aktarabilecek şekilde ezberlemesi; kitabından rivâyet ediyorsa, hadisi aldığı andan itibaren başkasına aktarana kadar değişikliğe uğratmadan koruyabilmesi; mana ile rivâyet ediyorsa, manayı bozacak durumları bilmesi demektir.
Zabt kelimesi, “kontrol altına alma”, “ele geçirme” veya “kayıt altına alma” anlamına gelir.
Kısaca:
Zabt, bir şeyi düzenli, kontrollü ve kayıtlı hale getirme, disiplin altına alma demektir.
Kısa Bilgi:
Hukuki, idari veya askeri alanlarda kullanılabilir.
Örneğin, suç delillerinin zabt edilmesi, yani kayıt altına alınması.
Vergi, mal veya belgelerin zabt edilmesi, kontrol edilmesi anlamına da gelir.
Genel olarak bir şeyin düzenli ve disiplinli bir şekilde yönetilmesini ifade eder.