Paylaş
Veda hutbesinde hangi temel hak ve hürriyetlerden söz edilmiştir
Question
VEDA HUTBESİNDE TEMEL HAK VE HÜRRİYETLER
VEDA HUTBESİNDE ÖZGÜRLÜKLER
İslam, insan haklarının yok sayıldığı, fakirlerin zenginler tarafından ezildiği, kölelerin hayvan muamelesi gördüğü, kız çocuklarının diri diri toprağa gömüldüğü bir zaman diliminde geldi.
Canların, malların, ırzların hak ve hukukun hesaba katılmadığı bu dönemde insanlığa yeniden bu değerlerin kıymetini öğretti. Sırtlanlardan daha vahşi hale gelmiş insanlığa, insan olduğunu yeniden hatırlattı İslam, temel insan haklarına her ferdin sahip olması gerektiğini bizzat uygulamak suretiyle ispat etti.
İslam’ın yeniden hayata geçirdiği bu insan haklarının bir belgesi de şüphesiz peygamberimizin 632 yılında veda haccında gerçekleştirmiş olduğu veda hutbesidir. Bu hutbede peygamberimiz şöyle buyurmuştur. ‘’Ey insanlar. Rabbiniz birdir. Babanızda birdir. Hepiniz Ademin çocuklarısınız. Adem ise topraktandır. Arap’ın Arap olmayana, Arap olmayanın da Arap’a üstünlüğü olmadığı gibi beyazın siyaha, siyahında beyaza bir üstünlüğü yoktur. Üstünlük ancak takvadadır. Kimin üzerinde din kardeşinin ırzı, namusu veya malı ile ilgili bir hak varsa, altın ve gümüşün geçmediği hesap günü gelmeden helalleşsin. Aksi taktirde yaptığı haksızlık ölçüsünde iyi amellerinden alınıp hak sahibine verilir. İyiliği yoksa hak sahibinin günahından alınıp haksızlık eden kimseye yüklenir. ‘’(1)
Çağımızın en önemli barış projesi olarak adlandırılan “İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi”nin şekillenmesinde en büyük katkıyı İslam ve peygamberimizin gerçekleştirmiş olduğu veda hutbesi sağlamıştır. Çünkü yüzyıllar önce İslam ve peygamberimiz insanlığı birlik ve beraberliğe, kardeşliğe, hak ve hukuka riayet etmeye çağırmıştır. Buna göre bütün insanlar insan olmak yönüyle kardeş ve eşit haklara sahiptir. Her türlü sınıf farkları ve ayrıcalıklar dinimizce kaldırılmıştır. Bakın ünlü şairimiz Necip Fazıl Kısakürek bu hususta ne buyurmuştur.
‘’Yoklansın kafa tasları mezardaki her ölenin,
Bakalım farkı var mı hükümdarla kölenin.’’
İnsanlığın huzuru, güvenliği gelişmesi ve başarısı temel insan hakları dediğimiz dinin, canın, malın, aklın ve namusun korunması ve güvence altına alınmasıyla mümkündür. Bunlar her insanın temel hakkıdır ve dokunulmazdır. Bu hakların ihlali zulüm ve haksızlık olduğu gibi insanlığın huzurunu bozan en önemli etkendir. Oysa dinimiz, düşman dahi olsa bir insana haksızlık yapmayı kesinlikle men etmiştir. Bu manadaki ayetlerin en çarpıcı olanlarından birisi de yukarıda okuduğum şu ayettir. ‘’ Ey iman edenler! Allah için hakkı titizlikle ayakta tutan, adalet ile şahitlik eden kimseler olun. Bir topluma olan kininiz sizi adaletsizliğe itmesin. Adil olun. Bu Allaha karşı gelmekten sakınmaya daha yakındır. Allaha karşı gelmekten sakının. Şüphesiz Allah yaptıklarınızdan hakkıyla haberdardır.’’(2)
—————-
- (Buhari, mezalim 10, Rikak 48, Tirmizi, Kıyamet 2)
- Maide 8
Answers ( 2 )
Veda hutbesi ilk insan hakları bildirisi mahiyetindedir. Rasulullah (sav) hem Müslümanlar’a hem de insanlara bir takım görev ve sorumluluklar vermiş sonrasında ise sakınması gerekenleri söylemiştir veda hutbesinde. Kaldı ki o dönemde faiz ve içki sıradan bir olay haline gelmiş, kadın ve kölelerin hiçbir hakkı olmamıştır. İşte böylesi bir dönemde Rasulullah (sav) veda hutbesinde binlerce Müslüman’ın temel hak ve özgürlüğünden bahsetmiştir veda hutbesinde. Bu hak ve özgürlüklerden bir kaçı şu şekildedir;
’Ey insanlar. Rabbiniz birdir. Babanızda birdir. Hepiniz Ademin çocuklarısınız. Adem ise topraktandır. Arap’ın Arap olmayana, Arap olmayanın da Arap’a üstünlüğü olmadığı gibi beyazın siyaha, siyahında beyaza bir üstünlüğü yoktur. Üstünlük ancak takvadadır. Kimin üzerinde din kardeşinin ırzı, namusu veya malı ile ilgili bir hak varsa, altın ve gümüşün geçmediği hesap günü gelmeden helalleşsin. Aksi taktirde yaptığı haksızlık ölçüsünde iyi amellerinden alınıp hak sahibine verilir. İyiliği yoksa hak sahibinin günahından alınıp haksızlık eden kimseye yüklenir. ‘’
Veda Hutbesi, Hz. Muhammed’in (s.a.v.) 632 yılında yaptığı son hac sırasında, Mekke’nin yakınındaki Arafat Dağı’nda irad ettiği tarihi bir konuşmadır. Bu hutbede birçok temel hak ve hürriyete değinilmiştir. İşte Veda Hutbesi’nde yer alan bazı temel hak ve hürriyetler:
1. Yaşama Hakkı
“Ey insanlar! Bu günleriniz nasıl mukaddes bir günse, bu ayınız nasıl mukaddes bir aysa, bu şehriniz (Mekke) nasıl mukaddes bir şehir ise, canlarınız, mallarınız, ırzlarınız da öyle mukaddestir; her türlü saldırıdan korunmuştur.”
Açıklama: İnsan hayatının kutsallığı ve dokunulmazlığı vurgulanmıştır.
2. Mülkiyet Hakkı
“Mallarınız da canlarınız gibi kutsaldır, kimsenin malına haksız yere el koyamazsınız.”
Açıklama: Mülkiyetin dokunulmazlığı, haksız kazanç ve gaspın haram olduğu ifade edilir.
3. İffet ve Namus Hakkı
“Kadınlarınız sizin üzerinizde haklara sahiptir, sizin de onlar üzerinde haklarınız vardır.”
Açıklama: Aile yapısı, kadın hakları ve karşılıklı sorumluluklar dile getirilmiştir.
4. Eşitlik ve Irkçılık Karşıtlığı
“Arap’ın Arap olmayana, Arap olmayanın da Arap’a üstünlüğü yoktur. Üstünlük ancak takva iledir.”
Açıklama: Irk, soy, renk ayrımı reddedilmiş; eşitlik ve ahlaki değerler öne çıkarılmıştır.
5. Kadın Hakları
“Kadınlar hakkında Allah’tan korkun. Onlar size Allah’ın emanetidir.”
Açıklama: Kadınlara iyi davranılması ve onların haklarının korunması emredilmiştir.
6. Faiz Yasağı
“Cahiliye devrinden kalma faiz tamamen kaldırılmıştır. İlk kaldırdığım faiz de amcam Abbas’ın faizidir.”
Açıklama: Ekonomik sömürünün aracı olan faiz yasaklanmış ve sosyal adalet teşvik edilmiştir.
7. Kan Davalarının Kaldırılması
“Cahiliye devrinden kalma kan davaları kaldırılmıştır. İlk kaldırdığım kan davası, Abdulmuttalib’in torunu Rebia’nın kan davasıdır.”
Açıklama: Toplumsal barış ve adalet için bireysel intikam yasağı getirilmiştir.
8. Dini Hürriyet
“Size iki şey bırakıyorum; onlara sımsıkı sarıldıkça yolunuzu şaşırmazsınız: Allah’ın kitabı ve sünnetim.”
Açıklama: Bireyin dinini yaşama özgürlüğü ve rehberliğe bağlılık öğütlenmiştir.
Eğer istersen bu maddeleri ders notu gibi düzenleyip PDF hâline getirebilirim.