Sözlükte “ayrılmak, bir köşeye çekilmek” anlamına gelen uzlet, tasavvufta, günaha girmemek ve daha çok ibadet etmek gayesiyle toplumdan ayrılıp ıssız ve kimsesiz yerlere çekilmek, tek başına yaşamak demektir. Buna halvet, inzivâ, vihdet adı da verilir. Esasen uzlet, kötü ahlâktan ayrılmak içindir. Vatanı değil, sıfatları değiştirmektir. Kur’ân’da uzleti anlatan âyetlerden bazıları şunlardır: “Sizi ve Allah’tan başka çağırdıklarınızı terkediyorum” (Meryem, 19/48), “Onları ve tapmakta olduklarını terkediniz?” (Kehf, 18/16). Uzletin karşıtı ihtilat olup halka karışmak anlamına gelir. Uzlet, hayatın akışı içinde küçük zaman dilimlerinde, iç murakabe, iç muhasebe için yapılır. İslâm’da asıl olan insanlardan uzaklaşmak değil, onlarla kaynaşmaktır.Diyanet dini kavramlar sözlüğü
Uzlet Ne Demek? Kısaca
Question
Answers ( 2 )
Sufilerin en önemli nefs terbiye yöntemlerinden birisi de lügatte “yalnız kalma, başbaşa olma” manasına gelen halvet ve “bir kenara çekilme, alâkayı kesme, beden ve düşünce itibariyle ayrı olma” manasına gelen uzlettir. Halvet ile uzlet yakın anlamlı kelimelerdir ancak uzlet daha genel anlamlı olup yalnızlık süresi belirsizken, halvet ise daha özel anlamlı belirli bir süreliğine yalnızlığı ifade etmektedir.
Mekkî halvetin ne olduğunu ve neden yapıldığını şöyle tanımlamıştır: “Halvet, kalpten halka ait korku ve beklentilerin boşaltılması, bütün düşüncenin Yüce Yaratıcının emrettiği işlerde toplanması ve sebat üzere azmin kuvvetlendirilmesidir. Çünkü, insanlara karışmakla azim gevşer, gayret dağılır, niyet zayıflar.” Bu tanımdan anlaşıldığı üzere halvet aslında bir cem-i himmet çabasıdır.
İnsanın nefsine hakim olmakda güçlük yaşayacağını düşünen sufiler çözümün zihin dağınıklığına ve gereksiz meşguliyetlere neden olacağından korkarak halktan uzaklaşma yolunu seçmişlerdir. Bu bir nevi önlemdir ve iki ana saiki bulunmaktadır. Bunlardan ilki halktan uzaklaşarak onlardan gelebilecek her türlü manevi afetten korunmakken ikincisi kendi afetinden halkı emin kılmaktır.
Hücvîrî nefsi halktan koruma hakkında Veysel Karanî’nin “Selamet yalnızlıktadır.” sözünü aktararak şöyle der: “Çünkü halktan ayrı olan bir kalp, ağyar ve mâsivayı düşünmekten azad olur, bütün hallerinde halktan ümit keser. Böylece onların hepsinin âfetlerinden kurtulur, selamete ererek onların tümünden yüz çevirir.”
Uzlet kısaca, insanlardan ve toplumdan uzaklaşıp yalnız kalma, inzivaya çekilme halidir.
Daha detaylı:
Genellikle dünyadan el çekip, ibadet, tefekkür ve maneviyata yoğunlaşmak amacıyla yapılan toplumdan uzak durma durumudur.
Tasavvufta ve dinî hayatta sıkça rastlanan bir durumdur; dervişler veya zahitler bazen uzlete çekilir.
Uzlet, kişinin kalbini arındırması, nefsi terbiye etmesi için tercih ettiği bir yaşam tarzıdır.
Özetle, uzlet, yalnızlık ve inziva ile meşguliyet halidir.