“Ümmetimin İhtilafı Rahmettir”  Hadisi Sahih Midir?

Soru: “Ümmetimin ihtilafı rahmettir” diye bir hadisin varlığından söz ediliyor. Bu hadis sahih midir? Gerçekten ihtilaf rahmet midir? Halbuki biz ihtilafların tartışmalara, düşmanlıklara va parçalanmalara sebep olduğunu görüyoruz.

Cevap: Celalüddin es-Süyuti el-Camiu’s Sağır isimli eserinde bu hadisi Nasr el-Makdis’in el-Huccet’ic ve Beyhaki’nin Risaleîü’l-Eş’ariyye’ûe. senetsiz olarak rivayet ettiğini söyler. Bunu el-Halimi, el-Kadi Huseyn, İmam el-Haremeyn ve daha başkaları da rivayet ederler. Belki bize kadar ulaşmayan bazı hadisçilerin kitaplarında da geçmiş olabilir.

Makbul olan ihtilaf sadece düşünce ihtilafıdır. Filozoflardan birisi demiştir ki: “Görüş farklılığı nazari olarak dostluğu ortadan kaldırmaz.” Müslümanlar arasında eskiden beri düşünce farklılıkları görüle gelmiştir. Fakat bu farklılığın hiçbir şekilde temel inanç esaslarında veya Kur’an’ın ya da sünnetin apaçık ibarelerinde bildirilen şeylerde olması caiz değildir. Bu sebeple fıkıhçılar ve âlimler arasındaki ihtilaflar dinin sadece teferruatına, ayrıntılarına ve bazı şekle dair konularında meydana gelmiştir. Bu tür ihtilaflar, beraberinde bir tartışma, düşman-hk ya da bir parçalanma meydana getirmez. Bilakis beraberinde rahmetin de bulunduğu bir esnekliğe ve rahatlamaya yol açar. Şartlar, durumlar, adetler ve konumlar ülkeden ülkeye, bölgeden bölgeye değişir. Bazı görüşler belli bir mekana veya belli bir zamana uygun gelebilir. Diğer bazı görüşler de başka yerlere ve başka zamanlara uygun gelebilir.

Bunun dışında dinin bizi ihtilaftan ve tefrikadan sakındırdığını görürüz. Kur’an-ı Kerim şöyle buyurur:

Birbirinizle çekişmeyin; sonra korkuya kapılırsınız da kuvvetiniz gider. (Enfal/40)

Hadis-i şerifte ise şöyle buyurulur:

İhtilafa düşmeyiniz, yoksa kalpleriniz birbirinden uzaklaşır.

Hz. Peygamber’in sünneti çeşitli ihtilafları yasaklayan ifadelerle doludur. Bir hadis-i şerifte şöyle ifade edilir:

Saflarınızı düzeltin. Ayrı ayrı hizalarda durmayın, zira kalpleriniz ‘!h: de birbirinden etkilenir ve aranıza ihtilaf girer.

(,,,, Bir hadis-i şerifte de şöyle buyurulur:

Ya saflarınızı düzeltirsiniz, ya da Allah Teâlâ yüzlerinizi ayrı ayrı tı(i, taraflara çevririr.

Yani herkes yüzünü başka tarafa çevirir, bu da aranızda soğukluk ve nefret meydana getirir. Yüzlerin birbirine yönelik olması sevgi ve dostluğun bir eseridir.

Allah Teâlâ şöyle buyuruyor:

Hep birlikte Allah’ın ipine (İslâm’a) sımsıkı yapışın. Allah’ın size olan nimetini hatılaym: Hani siz birbirinize düşman kişiler idiniz.

‘..’ O, gönüllerinizi birleştirmiş ve O’nun sayesinde kardeş kimseler olmuştunuz. Yine siz bir ateş çukurunun tam kenarında iken oradan da sizi O kurtarmıştı. İşte Allah size âyetleri böyle açıklar ki ., doğru yolu bulaşınız. (Âl-i İmran/103)- [15]

DİNİ SİTE LİSTESİ

“Ümmetimin ihtilafı rahmettir” hadisi, senedi bakımından sahih kabul edilmeyen bir rivayettir. Bu hadis, hadis kitaplarında yaygın bir şekilde geçmez ve sahih hadis kriterlerine tam anlamıyla uymaz. Ancak Celalüddin es-Süyuti ve bazı diğer alimler bu hadisi eserlerinde zikretmişlerdir. Fakat bu rivayet sahih kabul edilmemiştir ve sened açısından zayıf olarak değerlendirilmiştir.

İhtilafın rahmet olarak görülmesinin asıl anlamı, İslam ümmetinin dinin temel esaslarında değil, detay ve uygulama farklılıklarında esneklik ve zenginlik göstermesidir. Bu tür ihtilaflar, farklı durum ve şartlara uygun dini kolaylıklar sunar. Özellikle fıkıh alanındaki farklı görüşler, farklı zaman ve mekânlara uygun çözümler geliştirmekte rahmet olarak kabul edilir.

Bununla birlikte, İslam’da gereksiz ihtilaflardan, özellikle de Müslümanların birbirine düşmesine ve bölünmesine yol açacak çekişmelerden sakınılması gerektiği vurgulanmıştır. Kur’an-ı Kerim’de ve hadislerde müminlerin birliğinin korunması ve aralarındaki sevgi, saygının muhafaza edilmesi öğütlenir. Nitekim Enfal suresi 46. ayette, “Birbirinizle çekişmeyin; sonra korkuya kapılırsınız da kuvvetiniz gider,” denilerek ihtilafların Müslümanlar arasındaki gücü zayıflatabileceği bildirilmiştir.

Bu nedenle, İslam’da ihtilafın makbul olanı, Müslümanlar arasında bir düşmanlık ya da ayrılığa sebep olmayan, bilakis dini meselelerde esneklik sağlayan görüş farklılıklarıdır.

BENZER KONULAR:

• “Benim ümmetimin helaki Kur’an’da ve sütte olacaktır” hadisi sahih midir
• Ümmetimden hata unutma ve zorlandıkları şeyin hükmü kaldırıldı hadisi
• Ey Rabbimiz bizleri Peygamber Efendimize lâyık ümmet eyle duası
• Peygamber efendimiz ümmetinin durumunu görür mü ?
• Peygamberimiz doğarken “ümmetim” demiş midir ?
• Tümünü görüntüle.