Suda Yaşayan (Su Ürünlerinin) Hayvanlar ve hükümleri:

Su hayvanı, yalnız suda yaşayan, sudan başka yerde yaşamayan hayvandır. Onun yenilmesi konusunda ilim adamlarının iki görüşü vardır:

Hanefilere göre (1): Sadece balık türleri hariç suda yaşayan bütün hayvanların yenilmesi haramdır. Balığın kesilmeden yenilmesi helaldir. Ölüp de suyun üzerine çıkanlar (taff) (2) bundan müstesnadır. Buna göre balık ölür ve suyun üstüne çıkarsa yenilmez. Bu konudaki delilleri pek çoktur. Bunlardan birisi yüce Allah’ın: “Size meyte (ölü) haram kılındı.” (Maide, 3) ve “Onların üzerine pis ve murdar olan şeyleri haram kılar.” ayetleri bunlar arasındadır. Balıkların dışında kalan kurbağalar, yengeç, yılan ve buna benzer hayvanlar ise habais (pis ve murdar) şeylerdendir.

Resulullah (a.s) kurbağadan bir şey katılarak yapılmış olan ilacı kullanmayı ve kurbağaların öldürülmelerini yasaklamıştır. Bu aynı zamanda onların yenilmesini de nehyetmek demektir. Çünkü bir hayvanın öldürülmesinin yasaklanması ya insan gibi hürmeti (saygı değer) olması sebebiyle yahut da yenilmesinin haram olması dolayısıyladır. Göçeğen kuşu (4) ve hüdhüd gibi. Diğer taraftan hürmete la yık olmadığı için, kurbağanın öldürülmesi yenilmesinin haram olması sebebiyle yasaklanımış olur. Ölüp de su yüzüne çıkmış balığın yenilmesinin haram olduğunun delili ise Hz. Cabir’in rivayet ettiği şu hadis-i şeriftir: “Deniz bıraktığı veya geriye çekildiği için karada kalan hayvanları yiyiniz. Onda ölüp de suyun üzerine çıkanları ise yemeyiniz.” (5)

Cumhura göre (6): Suda yaşayan balık ve buna benzeyen, ancak suda yaşayış başka yerde yaşayamayan yengeç, su yılanı, köpek balığı vb. hayvanlar kesim gerekmeksizin helâldir. İster bir taşın çarpması, bir avcının darbesi, suyun çekilmesi sebebiyle ölsün, ister suda yüzerken ölsün, isterse de ölüp suyun üstüne çıksın. Yakalanması kesmek yerine geçer. Ancak ölüp de suyun üzerine çıkmış ve hastalık vereceğinden korkacak kadar şişmiş ise zararı sebebiyle haram olur.

Şu kadar var ki, İmam Malik su domuzunu (su aygırı) mekruh görmüş ve: “Sizler ona domuz adını veriyorsunuz” demiştir.

Leys b. Sa’d der ki: Su insanı ile su aygırı hiç bir durumda yenilmezler.

Cumhur, yüce Allah’ın şu emrini delil göstermişlerdir. “Sizin için deniz avı yapmak ve o avı yemek size de yolcuya da faydalı olmak üzere helal kılındı.” (Mai-de, 96) Ayet-i kerimede sözü geçen av kelimesi, balığın dışında kalan denizdeki hayvanları da kapsamına aldığından hepsinin helâl olması gerekir. Diğer taraftan Peygamber (a.s.)’e deniz suyu ile abdest almak hakkında soru sorulunca şöyle buyurmuştur. “O suyu temiz, ölüsü de helal olandır (7).” Peygamber (a.s.)’in şu hadisi de onlara delildir. “Bize iki ölü ve iki kan helal kılındı. İki ölü çekirge ve balık; iki kan ise karaciğer ve dalaktır.” (8) Bir diğer hadis de şudur: “Denizde bulunanları Allah insan için kesmiştir.” (9) Diğer taraftan amber (10) balığı hakkıda Buhari, Müslim ve Imam Ahmed’in rivayet ettiği şu hadisi de delil gösterirler: “Ebu Übeyde ve arkadaşları bu balığı deniz kıyısında ölü olarak bulmuş ve bir ay süreyle şişmanla yacak kadar yemişlerdir. Ondan sonra da onun yağını kullanmışlar Peygamber (a.s.)’e de ondan bir parça takdim etmişler, o da ondan yemiştir.” (11)

Diğer bir sebep ise suda yaşayan hayvanın kanının olmamasıdır.

KAYNAKLAR:

1- el-Bedayi, V. 35-39, Tebyinü’l-Hakäik, V, 294-297; Tekmiletű Fethi’l-Kadir, VIII, 61-65; ed Dürrill-Muhtar, V. 214-217; el-Läbäb, III, 228-231.

2- Tái (su yüzüne çıkmış): Kendiliğinden ölmüş ve kartı ters dönüp üste çıkmış hayvandır. Şayet sırn üstte ise bu hayvan täfi değildir, eti yonilir, Nitekim täfinin karnında bulunup ölen de yenilir. Alla me Abdülberr şöyle demiştir: Balığın mübahlığında askolan şudur: Eğer her hangi bir sebep ile ölmüşse yenilir, sebepsiz yere ölmüşse yenilmez. Suyun soğuk veya sıcaklığı sebebiyle yahut da orada bağlandığı ya da oraya bir şey bırakıldığı için ölmüş bulunan hayvan, bir sebep bir åfet dola yısıyla ölmüş demektir. Reddü’l-Muhtar, V. 216

3-Ebu Davud, Nesei ve Hakim rivayet etmiştir. Ayı şekilde Ahmed, Ishak b. Rahuye, Ebu Davud et Tayalisi de de su rivayet vardu: “Bir doktor Resulullah (as) tan ilaçta kullanmak üzere kurbağa nin durumunu sordu. Hz. Peygamber onu öldürmeyi nehyetti” Nasbu’r Raye, IV, 201

4-Göçeğen kuşu: Iri başlı, karnı beyaz, sırtı siyah küçük kuşları avlayan bir kuştur.

5-Ebu Davud ve Ilmi Mace rivayet etmiştir, zayy bir hadistir. Nasbu’r Raye, IV, 202, Takricu ve Tahkiku Ehadisi Tuhfeti’l-Fukaha, 111, 70

6- Bidayesü’l-Müctehid, 1, 425, 456, el-Kavaninü’l-Fikhiyye, 171, 181; Mugnil Muhaaς, IV, 267 297; el Mühezzeb, 1, 250, el Mugni, VIII, 606-608; Keppáfu’l-Kind, VI, 202

7-Imam Ahmed ve Sünen sahipleri, Malik ve İbni Ebu Şeybe rivayet etmişlerdir. İbni Huzeyme, Ibni Hibban ve Tirmizi, Ebu Hureyre’den gelen rivayeti sahik olarak nitelendirmişlerdir. Sübülü’s

8-Selam, 1, 14; Neylü’l-Evtár, VIII, 149 2- Hadisi Ahmed, Ibni Mace ve Darekutní Ibni Ömer’den rivayet etmiştir, zayıfır. Sübülü’s-Selam, I 25; Neylü’l-Evtiår, VIII, 147

9-Hadisi Darekutni rivayet etmiştir. Buhari, Ebu Şureyh’den şu lafız ile mevku olarak zikretmiştir: “Denizde bulunan her şey, kesilmiş demektir.” Neylü’l-Eviar, VIII, 150

10-Yaklaşık altmış ayak boyunda bir balıktır. Tepesi büyük ve iri dişleri vardır.

11- Imam Ahmed ve Küüb-i Sitte sahipleri rivayet etmiştir. Nasbu’r Raye, IV, 204

Kaynak: İslam Fıkhı Ansiklopedisi Cilt 4 sayfa 460

Dini Siteler

BENZER KONULAR:

• Dinimizde hangi deniz ürünleri yenir hangileri yenmez
• Deniz ürünlerinde yenilmeyenler
• Sudan çıkan su ürünlerinin hepsi yenir mi?
• Son Kullanma tarihi geçen gıda ürünlerini yemek caiz mi?
• İslamda midye, kalamar, yengeç, ıstakoz, karides gibi deniz canlıların yenilmesi caiz mi
• Tümünü görüntüle.
• İstilacı Balıkları öldürmek caiz midir
• Pirana akvaryum Balıklarına japon balığı atsam günah mı
• Rüyada Akvaryum Balıklarına Yem Vermek Ne Anlama Gelir
• Rüyada Akvaryum Balıklarına Yem Vermek Ne Anlama Gelir
• Balıkların yumurtlama dönemi ve üreme zamanları
• Tümünü görüntüle.
• Dini soru sor Cevap Al
• Dini soru sorabileceğim site arıyorum ?
• Dini soru sor Cevap Al Sitesi Hakkında Bilgi
• Dini soru sor kimin?
• Dini soru sor imamlar cevaplıyor
• Tümünü görüntüle.