Şia (Şiilik) Nedir?
Şiilik Hakkında Kısa bilgiler

Sözlükte “taraftar, yardımcı ve fırka” demektir. Kur’ân’da da bu anlamda kullanılmıştır (Hicr, 15/110; Meryem, 19/69; Rûm, 30/32). Mezhebler tarihinde Şîa; Hz. Peygamberin vefatından sonra Hz. Ali ve Ehl-i Beytini halifelik (imamet) için en layık kişi olarak gören, onu nass ve tayinle “meşru” halife kabul eden; ondan sonraki halifelerin de onun soyundan gelmesi gerektiğine inananların ortak adı olmuştur.Şîanın, Rasûlüllah’ın vefatından sonra veya Hz. Osman’ın şehadeti ya da Cemel ve Sıffin vak’alarından sonra ortaya çıktığı şeklinde görüşler vardır. Hz. Ali’nin ilmî ve ahlâkî cesareti, Rasûlüllah’a yakınlığı ve diğer meziyyetleri de dikkate alındığında, Hz. Ali’ye karşı, tâ Hz. Peygamberin sağlığında bile Şîa anlamında manevî bir bağlılığın olduğu söylenebilir.
Diyanet dini kavramlar sözlüğü

Dini Siteler

Şia (Şiilik), İslam tarihinde ortaya çıkan en büyük iki itikadî-mezhebî gruptan biridir (diğeri Sünnilik). Sözlükte “taraftar, yardımcı” anlamına gelen Şîa, terim olarak Hz. Peygamber’den sonra devletin başına (imamet/halifelik) en layık kişinin Hz. Ali ve onun soyundan gelenler olduğunu savunan grupların ortak adıdır.

İşte Şiilik hakkında kısa ve temel bilgiler:

1. Temel İnanç Esası (İmamet)

Şiiliği Sünnilikten ayıran en temel nokta “İmamet” anlayışıdır:

Şia’ya göre imamet (devlet başkanlığı ve dini liderlik), Allah tarafından belirlenmiş bir makamdır ve tayin yetkisi sadece Peygamber’e aittir.

Hz. Muhammed’in vefatından önce, Gadir-i Hum olayında Hz. Ali’yi kendinden sonraki lider tayin ettiğine inanırlar.

Bu nedenle ilk üç halifeyi (Hz. Ebubekir, Hz. Ömer, Hz. Osman) meşru halife olarak kabul etmezler. İlk meşru imam Hz. Ali’dir.

İmamet, Hz. Ali ve onun eşi Hz. Fatıma’nın soyundan gelen 12 masum imam ile devam eder (On İki İmamcılık – Caferilik). Sonuncusu olan Mehdi‘nin gaybete girdiğine ve ahir zamanda çıkacağına inanırlar.

2. Tarihsel Oluşumu

Şiilik, siyasi bir hareket olarak Hz. Osman’ın şehit edilmesi ve özellikle Cemel ve Sıffin Savaşları sırasında belirginleşmiştir.

Zamanla siyasi bir tavırdan, itikadî ve fıkhi bir mezhebe dönüşmüştür.

Hz. Hüseyin’in Kerbela’da şehit edilmesi (M. 680), Şiilik için dönüm noktası olmuş ve bu olay, Şii kimliğinin ve matem kültürünün (Aşura) oluşmasında en büyük etken olmuştur.

3. Günümüzdeki Kolları

Şiilik içinde tarih boyunca birçok farklı kol ortaya çıkmıştır. Günümüzde en yaygın olanları:

Caferilik (On İki İmamcılık – İmamiyye): İran, Irak, Azerbaycan, Lübnan ve Bahreyn’deki Şiilerin büyük çoğunluğu bu kola bağlıdır. Siyasi olarak “Velayet-i Fakih” (din alimlerinin devlet yönetimindeki yetkisi) anlayışıyla bilinir.

Zeydilik: Yemen’de yaygındır, Sünniliğe daha yakın bir yorumu vardır.

İsmaililik (Yedicilik): Hindistan, Pakistan ve Suriye’de küçük topluluklar halinde bulunur (Ağa Hanlar bu kolun önemli bir dalıdır).

4. Fıkhi ve İbadet Farklılıkları

Şiiler (Caferi mezhebi), ibadetlerinde kendilerine özgü bazı uygulamalara sahiptir:

Namazda, Sünniler gibi eller bağlanmaz, salı (kollar yanda) durulur.

Namaz vakitlerinde, öğle ile ikindi, akşam ile yatsı namazlarını birleştirerek kılabilirler.

Ezanda “Hayye ala hayril amel” (İbadetin en hayırlısına koşun) ifadesi bulunur.

Zekâtın yanı sıra Hums (%20) adında ayrı bir mali ibadet uygularlar.

Geçici evlilik (Muta nikâhı) kendi içlerinde caiz görülür (Sünnilerde yasaktır).

5. Diğer Önemli Noktalar

Mevlâ/Gadir-i Hum: Hz. Ali’nin halef ilan edildiği olaydır.

Kerbela/Aşura: Hz. Hüseyin ve 72 yoldaşının şehit edilişinin yas günüdür; bu günde oruç tutmak yerine yas tutarlar ve matem törenleri düzenlerler.

Takıyye: Şiiler, hayatlarını veya inançlarını korumak için inançlarını gizleyebilirler (bu prensip Kuran’a dayandırılır).

Şiilik, Ehl-i Beyt sevgisine büyük önem verir ve Hz. Ali ile ailesini Sünnilikten farklı olarak “ilahi bir seçilmişlik” ile değerlendirir.

Not: Diyanet İşleri Başkanlığı’nın tanımına göre (soruda verdiğiniz gibi), Şia, “Hz. Peygamber’in vefatından sonra Hz. Ali ve Ehl-i Beyt’ini halifelik için en layık kişi olarak gören ve imametin Hz. Ali’nin soyundan gelmesi gerektiğine inananların ortak adıdır.” Bu tanım, Şiiliğin özünü özetlemektedir. Günümüzde Türkiye’deki Alevi-Bektaşi geleneği de tarihsel ve kültürel olarak Şia ile bağlantılı olsa da, itikadi ve fıkhi açıdan farklı bir yapıya sahiptir.

BENZER KONULAR:

• Şia (Şiilik) Ne Demek? Kısaca
• Şia mezhebi nedir? Şii mezhebi hakkında bilgi kısaca
• Şii ve Sünni evlenebilir mi?
• Şii’lerin tam olarak inandıkları nedir?
• Şii ile Evlilik
• Tümünü görüntüle.
• Dini soru sor Cevap Al
• Dini soru sorabileceğim site arıyorum ?
• Dini soru sor Cevap Al Sitesi Hakkında Bilgi
• Dini soru sor kimin?
• Dini soru sor imamlar cevaplıyor
• Tümünü görüntüle.