Sözlükte “hoşnud ve memnun olma, kabul etme, seçme” gibi anlamlara gelen rıza, tasavvufta, kaderin acı tecellileri karşısında kalbin huzur ve sükun halinde bulunması demektir. Genelde rıza, hüküm ve kazaya itirazda bulunmamayı ifade eder. Bâtıl bir şeye rıza göstermek gerekmez. Zira zulme rıza zulüm, küfre rıza da küfürdür. Bazıları rızayı hâl saymışlar, bazıları da makâm olarak görmüşlerdir. (M.C.)Rıza iki türlüdür; Allah’ın kulundan razı olması, kulun Allah’tan razı olmasıdır. Allah’ın kulundan razı olması; onun inanç, amel, söz, fiil ve davranışlarını kabul edip sevap vermesi, onu affedip cennet ve nimetleriyle mükâfatlandırması demektir. Kulun Allah’tan razı olması ise, Allah’ın emir ve yasaklarını, helal ve haramlarını, kaza ve kaderini iyi, güzel ve hoş karşılamasıdır.
Allah’ın bir kulundan razı olması, o kul için dünya ve âhirette en büyük bahtiyarlık ve en büyük nimettir. Kur’ân-ı Kerîm’de Süleyman (a.s.)’ın; “Rabb’im! Bana ve ana-babama lütfettiğin nimete şükretmemi ve senin razı olduğun sâlih ameller işlememi bana nasip eyle ve beni rahmetinle sâlih kullarının arasına dahil et.” diye dua ettiği bildirilmektedir (Neml, 27/19).
Peygamberimiz (a.s.), “…Allah’ım! Gazabından rızana, azabından affına sığınırım.” diye dua etmiştir (İbn Mâce, Dua, 3. II, 1263).
Allah’ın rızasını aramak, müminin özelliğidir (Fetih, 48/29). Kur’ân’da; müminler, Allah’ın rızasına uymakla, kâfirler ise Allah’ın gazabına dönmekle nitelenmiştir: “Hiç Allah’ın rızasına uyan (mümin) kimse, Allah’ın gazabına uğrayan ve yeri cehennem olan (kâfir) kimse gibi olur mu?” (Âl-i İmrân, 3/162).
Allah ve Peygamberi razı edilmeye layıktır (Tevbe, 9/62). En büyük nimet Allah’ın rızasıdır (Buhârî, Rikak, 51. VII, 200).
Âyet ve hadislerde Allah’ın; muhacir ve ensardan, mallarıyla ve canlarıyla Allah yolunda çalışan, (Tevbe, 9/20-22, 62, 100) Hudeybiye’de Peygamberimize (a.s.) biat eden (Fetih, 48/18) Allah ve Peygambere düşman olanları dost edinmeyen, (Mücadele, 22) özünde, sözünde, fiil ve davranışlarında dosdoğru olan (sâdık) (Mâide, 5/119), kalbi, dili ve uzuvlarıyla nimetlere şükreden (Zümer, 39/7), sâlih ameller işleyen (Beyyine, 98/7-8), Allah’a karşı gelmekten sakınan (muttakî) (Âl-i İmrân, 3/15), kalbi, dili ve uzuvlarıyla Allah’ı daima zikreden (İbn Mace, Edeb, 53, II, 1245), Allah’a ve Peygambere itaat ederek huzura eren (mutmain) (Fecr, 89/27-30), Allah’a ortak koşmadan ibadetlere devam eden, Kur’ân’a sarılan (Müslim, Akdıye, 10. II, 1340), ana-babasını hoşnut eden (Tirmizi, Birr, 3. IV, 311), temizliğe riâyet eden (Buhârî, Savm, 27. II, 234), müminlerden razı olduğu bildirilmiştir. “Allah kendi rızasına uyan kimseleri, Kur’ân vasıtasıyla selamet yollarına eriştirir.” (Mâide, 5/16).
Allah’ın rızasını kazanacak söz, fiil ve davranışlar sergilemeye çalışmak müminin en başta gelen görevi ve amacıdır. Söylediği küçük bir sözle insan Rabbinin rızasını kazanabilir. Peygamberimiz (a.s.); “Kul, önem vermediği, (ancak) Allah’ın razı olduğu bir söz söyler, Allah bu söz sebebiyle o kulun derecesini yükseltir. Bir kul da önemsemediği, (fakat) Allah’ın kızdığı bir söz söyler, bu yüzden Allah onu cehenneme atar.” buyurmuştur (Buhârî, Rikak, 23. VII, 185).
Allah’tan razı olan ve Allah’ın da kendisinden razı olduğu nefse, nefs-i razıye ve nefs-i marziye denir. En yüce makam ise rıdvânullah’tır. Rab olarak Allah’tan, din olarak İslâm’dan, resûl olarak Hz. Muhammed (s.a.s)’den razı olanlar îmânın tadına ererler.
Answers ( 2 )
Mastar bir isim olan rıza kavramı Kur’an-ı Kerim’de isim, fiil, mastar ya da farklı niteliklerde 33 surede, 64 ayette toplam 73 kez geçmektedir. Kelime doğrudan rıza kökü ile Kur’an-ı Kerim’de geçmemektedir.
Kelime razı ve hoşnut olmak, memnun olmak, memnuniyet duymak, gönülden istemek, var olma iradesi, kalbi olarak sevinç duymak, hoşnutluk, muvafakat, karşı çıkmamak, yaklaşmak ve yönelmek, itaat ve boyun eğmek, sevmek ve kabul etmek gibi anlamlara gelmektedir.
Rıza kelimesi sözlük anlamı olarak “hoşnut ve memnun olmak” anlamındaki rıza mastarından isim olup “hoşnutluk ve hoşnut olma hali” demektir. Belirli bir şeyden hoşnut olma ya da bu şeyle ilgili memnuniyet ifade eden davranış yansıtma, o şeyden razı olmak demektir. Aynı kavramı şu şekilde de açıklayabiliriz: “Kulun Allah’tan gelenlere hoşnutsuzluk göstermeyerek O’ndan razı olması veya kulun Allah’ın emirlerini yerine getirmesi ve yasaklarından da sakınması neticesinde Allah’ın kulundan razı olmasıdır.
Rıza, Arapça kökenli bir kelime olup, “hoşnutluk”, “razı olma” veya “kabul etme” anlamına gelir. İslam’da rıza, Allah’ın iradesine teslim olma ve O’nun kararlarını kabul etme anlamında kullanılır. Müslümanlar, Allah’ın emir ve yasaklarına uyarak, Allah’ın rızasını kazanmayı hedeflerler.
Rıza, sadece Allah’a karşı değil, aynı zamanda insanlar arası ilişkilerde de hoşgörü, memnuniyet ve kabul etme anlamında önemli bir değerdir. Özellikle Allah’ın takdirine rıza göstermek, zorluklar ve sıkıntılar karşısında sabır ve teslimiyet göstermeyi ifade eder.
Özetle: Rıza, hoşnutluk, kabul etme ve Allah’a teslimiyet anlamına gelir. İslam’da, Allah’ın iradesine razı olmak, hem manevi hem de günlük hayat için önemli bir kavramdır.