Paylaş
Psikolojik hatalarımıza nerede çare aramalıyız?
Question
PİSİKOLOJİK HATALAR VE ÇARELERİ
En üstün bir meziyette, eşrefi mahlûk olarak yaratılmış olan insan, ruh ve beden, madde ve mana gibi iki unsurdan oluşmuştur. Beden, et ve kemikten meydana gelmişken, ruh ise Allah’tan gelen ve vücudu canlı tutan, gören, hisseden ilâhi bir yapıdır. Yüce Allah Kur’an’da, insana kendi ruhundan üflediğini belirtmiştir.[1]
İnsanın hem bedenen ve hem de ruhen mutlu olması gerekiyor. Bunlardan biri eksik veya dengesiz olursa o zaman o kimse için mutluluktan söz edilemez. Diğer bir ifade ile insan için mutluluk, ancak sağlıklı bir beden ve ruh yapısıyla, endişe ve üzüntüden uzak kalıp inandığı ve amaçladığı güzel ve doğru değerlere sahip olması ile mümkündür. Mutlak manada bir huzur ve mutluluğa erebilmek için insan her iki yönden de beslenmelidir.
Bedenin gıdası yeme, içme ve giyinme başta olmak üzere sınırsız dünya varlıkları iken ruhun gıdası ise sağlam bir inanç ve güçlü bir maneviyattır. Bu gerçeği Yüce Allah Kur’an’da şöyle ifade buyuruyor:
اَلَّذ۪ينَ اٰمَنُوا وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللّٰهِۜ اَلَا بِذِكْرِ اللّٰهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُۜ
“Onlar, inananlar ve kalpleri Allah’ı anmakla huzura kavuşanlardır. Biliniz ki kalpler, ancak Allah’ı anmakla huzur bulur.”[2]
Yaratılış olarak doyumsuzluk zafiyeti olan insan, lüks bir hayat sürebilmek için birbirleriyle adeta yarışmaktadır. Günümüz dünyası; maddi manada çağın gerektirdiği her türlü modern imkânlara sahip olduğu halde bir türlü huzur ve mutluluğu yakalayamayan ve bu yüzden çeşitli yollarla intihara kalkışan veya huzuru alkol ve uyuşturucularda arayan çok sayıda insanların örnekleriyle doludur. Günümüz dünyasındaki insanlığın büyük bir kesimi manevi boşluk içerisindedir. Yüreği manen boşaltılandan erdemlilik beklemek ise abestir.
Manevi doyumdan uzak kalmış olanlar, olaylar karşısında güçsüz, çaresiz ve yetersizlik duyguları ile kıvranırken, onun bu sıkıntılı hayatı, ailesini ve çocuklarını olumsuz etkilemekte, boşanmalara ve huzursuzluklara yol açmaktadır.
Bu ruh halindeki insan eğer her şeyi bilen, her şeye gücü yeten ve her şeyin kontrolü O’nda olan Yüce Allah’a sığınarak teslim olmak gibi kuvvetli bir tevekkül inancına sahip olursa kendisini asla çaresizlik içinde hissetmez. Yaratana karşı içtenlikle yapmış olduğu dualarıyla büyük bir güç ve kuvvet kazanmış olur. İnanan insan Rabbini daima yanında hissettiği için her türlü korku ve endişeden uzak yaşar. “Ey iman edenler! Allah’ı çok anınız…”[3] ayeti bu birlikteliğimizi pekiştiren en güzel öğüttür.
İnsan hayatının maddi ve manevi bütün yönleriyle ilgilenen ve gerçek manada mutluluk yollarını en doğru bir şekilde insanlığa sunan Yüce dinimiz İslâm’ı doğru ve bütün olarak öğrenmeli, hayata ümitle bakmalı, olumsuzluklardan etkilenerek ümitsizliğe asla düşmemeliyiz. Dinimizin gerçekleriyle aydınlanmalıyız ve insanları aydınlatmalıyız. “İnsan için ancak çalıştığının karşılığı vardır.”[4] ayeti kerimenin ışığı altında ömrümüzün her anını ibadete çevirmeliyiz. Rabbimize karşı duyduğumuz tevekkül ve teslimiyet insanı yıkılmaktan, çaresizlik içinde kıvranmaktan ve ümitsizliğe düşmekten koruyan en sağlam yoldur. Dilaver ÖZDİN
————-
[1] Hicr, 15/29.
[2] Ra’d, 13/28.
[3] Ahzap,33/41.
[4] Necm,53/39.
BENZER KONULAR:
Answers ( 2 )
İslam’da psikolojik hatalara ve zorluklara çare aramak, manevi, psikolojik ve pratik yöntemleri birleştiren çok yönlü bir yaklaşımı içerir. İşte bireylerin çözüm bulmak için keşfedebilecekleri bazı yollar:
Allah’tan mağfiret dilemek: İslam’da psikolojik hatalara çare aramanın ilk adımlarından biri, tevbe ederek Allah’a yönelmek ve O’ndan bağışlanma dilemektir. Hatalarımızı kabul etmek ve içtenlikle Allah’tan af dilemek, bir rahatlama ve ruhsal şifa duygusu sağlayabilir.
Kendini Düşünme ve Kendini Hesap Verme: İslam, bireyleri öz-düşünme ve öz-sorumlulukla meşgul olmaya teşvik eder. Psikolojik hatalarımızı, karakter kusurlarımızı ve olumsuz düşünce ve davranış kalıplarımızı içselleştirmek ve belirlemek için zaman ayırmak, büyüme ve gelişme yolunda önemli bir adımdır.
Bilgi Aramak: İslam, bilgi ve anlayış aramaya büyük önem verir. Bireyler, psikoloji ve kişisel gelişim ile ilgili Kuran, Hadis literatürü ve İslami öğretileri inceleyerek bilgi arayabilirler. İslami ilkeler, değerler ve öğretiler hakkında bilgi edinmek, psikolojik hataları ele alma konusunda rehberlik ve bakış açısı sağlayabilir.
Danışman Alimler ve Danışmanlar: Hem İslami öğretiler hem de psikoloji konusunda bilgili bilgili bilim adamlarından ve nitelikli danışmanlardan rehberlik istemek faydalı olabilir. İslami bir çerçeve içinde psikolojik zorlukları ve hataları ele almak için içgörüler, tavsiyeler ve pratik stratejiler sağlayabilirler.
Dua ve Dua: Dua (salah) ve dua (du’a), İslam’da çare aramanın ayrılmaz bir parçasıdır. Düzenli olarak dua etmek, kişisel dualarda teselli aramak, rehberlik ve güç için Allah’a yönelmek rahatlık, iç huzuru ve psikolojik hataların üstesinden gelmek için içsel kararlılık sağlayabilir.
Topluluktan Destek Aramak: Destekleyici bir toplulukla ilişki kurmak, psikolojik zorlukların üstesinden gelmede bir aidiyet ve yardım duygusu sağlayabilir. Benzer değerleri ve hedefleri paylaşan, benzer düşüncelere sahip kişilerle bağlantı kurmak kişisel gelişim için teşvik, sorumluluk ve destekleyici bir ortam sunabilir.
Profesyonel Psikolojik Yardım: Psikolojik zorlukların önemli olduğu ve profesyonel müdahale gerektiren durumlarda, nitelikli ruh sağlığı profesyonellerinden yardım almak esastır. Akıl sağlığı genel sağlığın önemli bir yönü olduğundan, İslam ihtiyaç duyulduğunda uygun tıbbi ve psikolojik tedavi almayı teşvik eder.
Psikolojik hatalar için çare aramanın kişisel ve devam eden bir yolculuk olduğunu not etmek önemlidir. Her bireyin deneyimleri ve zorlukları değişebilir ve çareler buna göre farklı olabilir. İslam, psikolojik hataları ele almak ve genel refahı artırmak için maneviyat, öz-yansıtma, topluluk desteği ve profesyonel yardımı bütünleştiren bütünsel bir çerçeve sağlar.
Psikolojik hatalar veya ruhsal sorunlar, kişinin zihinsel ve duygusal sağlığını etkileyen, yaşam kalitesini bozan sorunlardır. Bu tür sorunların çözüme kavuşturulması için doğru yöntemlere başvurmak büyük önem taşır. İslam dini de, insanların ruhsal ve psikolojik sağlığını ön planda tutarak, doğru çarelere başvurulmasını teşvik eder. Ancak, psikolojik problemlerle başa çıkarken dikkat edilmesi gereken bazı önemli noktalar vardır.
1. İslam’da Psikolojik Çareler
İslam, insanın ruhsal sağlığına büyük değer verir. İslam’a göre, psikolojik hataların tedavisi sadece maddi değil, manevi çözümlerle de mümkündür. Bunun için İslam, insanları dua, ibadet ve ahlaki erdemler gibi manevi araçlara yönlendirir.
a. Dua ve Zikir
İslam’da dua, ruhsal huzur bulmak için önemli bir kaynaktır. İnsanın Allah’a yönelmesi, duygusal sıkıntıları hafifletebilir. Dua, insanın içindeki sıkıntıları dile getirebilmesi için bir çıkış yoludur. Ayrıca zikir yapmak, insanın ruhunu dinginleştirir ve sıkıntılarından arınmasına yardımcı olur.
Kur’an-ı Kerim’de, Râ’d Suresi 28. ayet:
“Kalpler ancak Allah’ı zikretmekle huzur bulur.”
Bu ayet, kişinin iç huzurunun yalnızca Allah’ı anarak sağlanabileceğini ifade eder.
b. Sabır ve Tevekkül
İslam, sabrı çok önemli bir erdem olarak kabul eder. Psikolojik sorunlarla karşılaşıldığında, sabırlı olmak ve Allah’a tevekkül etmek, insanın zorluklarla baş etmesine yardımcı olabilir.
Bakara Suresi 153. Ayet:
“Ey iman edenler! Sabır ve namazla Allah’tan yardım dileyin. Şüphesiz Allah sabredenlerle beraberdir.”
Bu ayet, sabırlı olmanın psikolojik rahatlama sağlayan bir anahtar olduğunu vurgular. Tevekkül etmek, insanın endişelerini Allah’a bırakmasını ve güvende olma hissini yaşamasını sağlar.
c. Ahlaki Erdemler: Hoşgörü ve Empati
İslam, insanlara başkalarına karşı hoşgörülü ve empatik olmayı öğretir. Bu, kişinin yalnızca diğer insanlarla ilişkilerinde değil, kendi iç huzurunda da dengeyi bulmasına yardımcı olur. Başkalarına hoşgörü ile yaklaşmak, kişinin içsel huzurunu da arttırır.
Hz. Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:
“Kim Allah’a ve ahiret gününe iman ediyorsa, ya hayır söylesin ya da sussun.” (Buhari)
d. Sadaka ve Yardımlaşma
Sadaka vermek, insanı manevi açıdan rahatlatan, psikolojik sağlığına katkı sağlayan bir davranıştır. Yardımseverlik ve başkalarına destek olmak, kişinin ruhsal sıkıntılarını hafifletebilir.
Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyrulmuştur:
“Sadaka, gönülleri ferahlatır.” (Tirmizi)
2. Psikolojik Sorunlarda Profesyonel Yardım Arayışı
İslam’ın ruhsal rahatsızlıklar için önerdiği manevi yaklaşımlar önemli olmakla birlikte, bazı psikolojik sorunlar daha kapsamlı profesyonel tedavi gerektirebilir. Bu durumda psikolojik ve psikiyatrik destek almak da oldukça önemlidir.
a. Psikoterapi (Bireysel Terapiler)
Psikoterapi, bir kişinin duygusal ve zihinsel sağlık sorunlarıyla baş etmesine yardımcı olan profesyonel bir yaklaşımdır. Bu, kişiye duygusal zorluklarla başa çıkma, kendini tanıma ve yaşam kalitesini artırma konularında yardımcı olabilir. Terapistler, kişiye uygun yöntemlerle bilişsel, duygusal ve davranışsal destek sağlar.
b. Psikiyatri ve İlaç Tedavisi
Bazen psikolojik rahatsızlıklar, biyolojik veya kimyasal dengesizliklere dayanır. Bu durumda, bir psikiyatrist tarafından önerilen ilaç tedavisi gerekebilir. Depresyon, anksiyete ve bazı psikoz türleri gibi durumlar, profesyonel tedavi gerektirebilir.
c. Danışmanlık ve Psiko-Eğitim
İnsanlar bazen basit bir rehberliğe ihtiyaç duyabilir. Danışmanlık hizmetleri, kişilerin yaşamlarını düzene sokmalarına ve psikolojik zorluklarla başa çıkmalarına yardımcı olabilir. Aile terapisi veya grup terapisi de bazen faydalı olabilir.
3. Toplumdan Destek Almak
Psikolojik sağlık, yalnızca profesyonel yardım almakla değil, aynı zamanda toplumsal destekle de güçlendirilebilir. Aile, arkadaşlar ve toplumdan alınacak destek, bir kişinin ruhsal iyileşmesine katkı sağlar.
a. Aile ve Sosyal Çevre Desteği
Kişinin çevresi, ona karşı anlayışlı ve destekleyici olduğunda, psikolojik sorunlarla başa çıkma süreci daha sağlıklı olur. Aile üyeleri, kişiye ruhsal destek ve sevgi sunarak iyileşme sürecinde önemli bir rol oynarlar.
b. Toplumsal Bağlar ve Dayanışma
İnsanlar, sosyal çevrelerinde yalnız hissettiklerinde, depresyon ve kaygı gibi sorunlarla daha çok karşılaşabilirler. Toplum içinde güçlü bağlar kurmak, toplumsal dayanışma sağlamak, bireyin psikolojik iyiliğine katkı yapabilir.
c. Dinî Cemiyet ve İbadet Grupları
İslam’a dair dini cemiyetler ve ibadet grupları, insanları bir araya getirerek onların manevi yönlerini güçlendirir. Cami cemiyetleri veya dinî sohbetler, insanlara hem manevi destek sunar hem de toplumsal aidiyet duygusunu pekiştirir.
4. Fiziksel Sağlık ve Zihinsel İyi Oluş
İyi bir psikolojik sağlığın temeli, fiziksel sağlıktan geçer. İslam, bedenin sağlığını koruma konusunda önemli tavsiyelerde bulunur. Sağlıklı bir yaşam tarzı ve düzenli egzersiz, zihinsel sağlığı doğrudan etkiler.
a. Düzenli Egzersiz
Fiziksel aktiviteler, kişinin stresle başa çıkmasına yardımcı olabilir. Egzersiz yapmak, beyindeki kimyasal dengenin sağlanmasına yardımcı olur ve kişiyi psikolojik olarak iyileştirebilir.
b. Yeterli Uyku
İyi bir uyku, hem fiziksel hem de ruhsal sağlığı iyileştirir. Uyku eksikliği, anksiyete, depresyon ve diğer psikolojik rahatsızlıkların tetikleyicisi olabilir.
c. Sağlıklı Beslenme
Yediklerimiz de ruh halimizi doğrudan etkiler. Dengeli ve sağlıklı beslenme, zihinsel sağlığı iyileştirir ve genel iyilik halini artırır.
5. Kendi Kendine Yardım Yöntemleri
Bazı psikolojik sorunlarla başa çıkmak için kendi kendine uygulayabileceğiniz yöntemler de vardır. İslam, insanın ruhsal ve manevi olarak güçlenebilmesi için kendi üzerine düşeni yapmasını teşvik eder. Bu yöntemler, profesyonel yardıma başvurmadan önce uygulanabilir:
a. Kendini Tanımak
Kişinin duygusal ihtiyaçlarını, korkularını ve zayıf yönlerini tanıması, bunlarla yüzleşmesi önemlidir. Kendi iç dünyamıza bakmak, psikolojik sağlığımızı iyileştirmenin ilk adımıdır.
b. İçsel Konuşmalar ve Olumlu Düşünme
İslam, kişinin olumlu düşünmesini ve olumsuz düşüncelerden uzak durmasını öğütler. İçsel konuşmalarınızda olumlu ve destekleyici dil kullanmak, ruhsal sağlığınıza katkı sağlar.
c. Hedef Belirlemek ve Planlama
Zihinsel sağlık, günlük yaşamın anlamlı ve düzenli bir şekilde sürdürülmesiyle iyileşebilir. Hedefler koymak ve yavaşça ilerlemek, insanın psikolojik olarak daha dengeli hissetmesine yardımcı olabilir.