Share
Nefisimizi Kontrol Etmek
Question
Nefisin Muhasebesi
İnsan, yaratılışı gereği hayra da şerre de meyli olan, iradesini iyi yada kötü yöne de kullanabilen bir varlıktır. İnsanı ahlaki değerlerden uzaklaştıran, o nu kötülüğe sevk eden, arzu ve heveslerinin esiri yapan kendi nefsidir.
İnsan nefsin bitip tükenmek bilmeyen arzu ve heveslerinin esiri olunca, dünyaya bağlılığı artar, ırz ve namus kavramlarını unutacak hale gelebilir, şahsi menfaati için yalan söyler. Kendi kusurunu görmeden başkalarının kusurlarını araştırır bu sebeple insanı daima kötülüğe ve günaha iten nefsin eğitilmesi, yasakları arzuladığında frenlenmesi, işlenen günahlardan dolayı tövbe edilmesi gerekir.
Dünya fani ömür kısadır, ebedi olan ise ahiret hayatıdır. Dünyada yapılan iyilik ve kötülüğün karşılıksız kalmayacağını bir gün hesaba çekileceğimizi biliyor ve inanıyoruz. Ama dünya hayatımızın muhasebesini en ince noktasına kadar titizlikle yaparken, acaba manevi hayatımızın muhasebesinde yaparken de aynı hassasiyeti gösterebiliyor muyuz?
Yüce rabbimizin “Ey iman edenler! Allah’a karşı gelmekten sakının ve herkes yarın için önceden ne göndermiş olduğuna baksın. Allah’a karşı gelmekten sakının. Şüphesiz Allah, yaptıklarınızdan haberdardır.” (1) emrini duyuyor muyuz?
Hayatı bütün yönleriyle tartarak, ahireti kaybettirecek bir bedel ödemekten kurtulmanın yolu, nefis muhasebesidir. Elde ettiklerimizin Allah’ın bir lütfu olduğunu bilmek ve aşırılıklardan kaçınmaktır, yarının hesabını bu günden yapmaktır. Öyleyse mümin nefis muhasebesi yapmalı, sermayesi olan ömrünü nerede tükettiğini gözden geçirmeli, amel defterine nelerin yazıldığını, mahşer günü Allah’ın kendisi hakkında nasıl bir hüküm vereceğini düşünmelidir.
Benzer Konular:
Answers ( 2 )
Nefsimi yenemiyorum
Onceden evde oturuken namaz kilip kurana okuyup oruc tutardim simdi calisiyorum. Ve nefsim beni cok rahatsiz ediyor cecremdekiler beni ezmeye calisiyor bende onlara sinirlendikce dedi kodu yapiyorum laf taşımaya basladim kötü huylar edindim. Bununla birlikte calistigim yere zengin gösterişli insanlar geliyor icimden onlari kiskaniyorum. Cok degistim artik hic ibadet etmek icimden gelmiyor dunyavi seyleri arzu ediyorum karekterimde iyice bozuldu nasil kurtulucam bu durumdan
Sevgili kardeşim
Şeytan bu tür düşünceler ile kalbinize vesvese vermesin. Bizim dünyaya geliş amacımız bellidir. Rabbimiz (cc) bunu Kur’an-ı Kerim’de bildiriyor.
Ben cinleri ve insanları ancak bana kulluk etsinler diye yarattım.
Bu ayeti aklınızdan hiç çıkarmamanız gerekir. Ve aynı zamanda bu ayet ışığında hareket etmelisiniz.
Nefsimizi Kontrol Etmek, İslam’da önemli bir yer tutan ve sürekli olarak üzerinde durulması gereken bir konu olarak karşımıza çıkar. Nefis, insanın içindeki arzu, istek, duygu ve davranışlar toplamıdır. İnsan, nefsiyle bir mücadele içindedir ve bu mücadele, kişinin ahlaki olgunlaşması, manevi gelişimi ve Allah’a yakınlaşması açısından belirleyicidir.
İslam’da nefsin kontrol edilmesi, Allah’ın rızasına ulaşmanın ve ahirette başarılı olmanın anahtarı olarak kabul edilir. Nefis terbiyesi, bir yönüyle kişinin kendini aşması ve insanî erdemler geliştirmesi, diğer yönüyle ise dünya ve ahiretteki başarıyı garantileyen bir süreçtir.
1. Nefsin Tanımı ve Özellikleri:
İslam’da nefis, insanın içsel dünyasında yer alan ve farklı yönlere çekebilen bir özelliktir. Nefis, insanın içsel güdülerini ve arzu ve isteklerini simgeler. Kur’an’da ve hadislerde nefis, bazen kötü yönleriyle, bazen de iyi yönleriyle ele alınır.
Nefsin Kötü Yönleri: Nefis, kişiyi günah işleme, ahmakça davranma, şehvetin peşinden gitme ve bencillik gibi olumsuz davranışlara sürükleyebilir. Bu kötü yönler, insanı Allah’tan uzaklaştırabilir.
Nefsin İyi Yönleri: Nefis, aynı zamanda insanı özgür iradesiyle doğru yolu seçmeye, iyi davranışlar sergilemeye ve ahlakî sorumlulukları yerine getirmeye yönlendirebilir. Burada önemli olan, nefsi terbiye etmek ve kötü arzularını dizginlemektir.
2. Nefsin Çeşitleri:
İslam’a göre nefis, farklı derecelerde ve hallerde olabilir. Bunlar, kişinin nefsinin gelişim süreci ile ilgilidir. Kur’an’da ve hadislerde, nefis çeşitli derecelerle tanımlanır:
Nefs-i Emmare (Kötüye Yönelen Nefis): Bu nefis, kötü arzulara kapılmış, sürekli olarak günah işlemeye eğilimli olan bir durumdur. Kişi, nefsinin isteklerine göre hareket eder ve akıl ile vicdanını devre dışı bırakır. Bu nefis, kötülük yapmaya ve şehvetin peşinden gitmeye teşvik eder. Kur’an, Yusuf Suresi, 53. ayetinde bu tür bir nefsin kötülüğüne dikkat çeker:
“Ben, nefislerin kötülükleri emrettiğini, ancak Rabbimin rahmetinin dışında kalmayacağını söylüyorum.”
Nefs-i Levvâme (Kendini Kınayan Nefis): Bu, kişi bir günah işledikten sonra vicdan azabı duyan ve sürekli olarak yaptığı hataları kendine hatırlatan bir nefis halidir. Kişi bu durumda, kötü arzularına karşı koymaya çalışır ama bazen zayıf düşer. Ancak zamanla kendini düzeltmeye ve günahları terk etmeye daha çok yaklaşır. Kur’an’da Kadınlar Suresi, 5. ayetinde bu nefisin haline dair bir uyarı bulunur:
“Hakkında her şey bir dengeye oturur; ama insan nefsini suçlarsa, sadece kendisini kınar.”
Nefs-i Mutmainne (Sakinleşmiş Nefis): Bu, Allah’a tamamen teslim olmuş, nefsini terbiye etmiş ve sürekli olarak iyilik yapmaya eğilimli bir nefis halidir. Bu aşama, manevi olgunluğa ulaşmanın, kalbin huzur bulmasının ve Allah’a yakınlaşmanın ifadesidir. Kur’an, Feth Suresi, 28. ayetinde bu durumu şöyle tanımlar:
“Ey nefis! Artık Rabbine dön, razı olmuş ve seni razı olarak.”
3. Nefsi Kontrol Etmenin İslam’daki Yöntemleri:
İslam, nefsi kontrol etme ve terbiye etme konusunda bir dizi öğüt ve yöntem sunar. Bu yöntemler, kişiyi kötü arzularından uzaklaştırmayı, akıl ve vicdan yoluyla doğruya yönlendirmeyi hedefler.
a. İbadetlerle Nefsi Terbiye Etmek:
İbadetler, nefsi disipline etmenin ve kontrol altına almanın en etkili yollarından biridir. Namaz, oruç, zekat gibi ibadetler, kişinin içsel dünyasında duygu ve arzuları kontrol etmesine yardımcı olur.
Namaz, insanı sürekli olarak Allah’a yöneltir, nefsi kötü düşüncelerden uzak tutar ve kişinin içsel huzur bulmasına yardımcı olur.
Oruç, yeme içme gibi temel ihtiyaçlardan bile zaman zaman vazgeçmeyi öğretir. Bu, nefsin isteklerine karşı koyma ve sabır gösterme pratiğidir.
Zekat, malın ve servetin tek başına insanın egosunu beslemediğini, toplumsal adaletin sağlanması gerektiğini öğretir. Bu da, nefsin bencillikten uzaklaşmasını sağlar.
b. Zikir ve Dua ile Nefsi Arındırmak:
Allah’ı anmak (zikrullah) ve dua etmek, nefsin kötü düşüncelerinden arınmasını sağlar. Zikir, insanın manevi derinlik kazanmasına ve içsel huzura ulaşmasına yardımcı olur. Ayrıca dua, Allah’ın yardımını talep etmek ve nefsin kötü etkilerinden korunmak için bir araçtır.
c. Sabır ve İstikamet:
Nefsi kontrol etmek için sabır göstermek çok önemlidir. Sabır, her türlü zorluk ve sıkıntı karşısında sabrı elden bırakmamak demektir. Nefsi kontrol etmenin yolu, sabırlı olmak ve istikamet üzere kalmaktan geçer. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) bu konuda şöyle buyurmuştur:
“Sabır, imanın yarısıdır.” (Buhari)
d. Kendini Tanımak ve Nefsini Gözlemlemek:
Kişi, kendi zaaflarını ve güçlü yönlerini tanımalı ve sürekli olarak nefsini gözlemelidir. Kendi iç dünyasına dair farkındalık oluşturmak, kişinin nefsi üzerinde daha fazla kontrol sahibi olmasına yardımcı olur. Kişi, özfarkındalık sayesinde hangi durumlarda zayıf düştüğünü anlayarak daha güçlü bir şekilde direnebilir.
e. İyi Arkadaş Seçmek:
Çevremizdeki insanlar, nefsimizin yönelimlerinde önemli bir rol oynar. İyi arkadaşlar, bizi doğruya yönlendirir, kötü alışkanlıklardan ve nefsin isteklerinden uzak tutar. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:
“Kişi, arkadaşının dini üzeredir; o yüzden her biriniz, kimlerle arkadaşlık ettiğine dikkat etsin.” (Ebu Davud)
4. Nefsi Kontrol Etmenin Sonuçları:
Nefsi kontrol etmek, hem dünya hem de ahiret açısından birçok olumlu sonuca yol açar:
İman Gücü: Nefsi terbiye etmek, kişinin imanını kuvvetlendirir. Kişi, Allah’a teslimiyet göstererek iç huzurunu bulur.
Ahlaki Olgunluk: Nefsi kontrol eden kişi, daha doğru, adil ve merhametli olur. Bu da kişinin toplumla daha uyumlu ve başarılı bir şekilde yaşamasını sağlar.
Ahiret Başarısı: Nefsi kontrol etmek, Allah’ın rızasını kazanmanın yoludur. Bu, kişinin ahiretteki kurtuluşunu sağlar.
Sonuç:
Nefsi kontrol etmek, İslam’daki en önemli ve sürekli üzerinde çalışılması gereken bir meseledir. İnsan, nefsiyle sürekli bir mücadele içindedir ve bu mücadelenin amacı, Allah’a yaklaşmak, ahlaki olgunlaşmak ve toplumsal hayatta faydalı bir birey olmaktır. Nefsi terbiye etmek, her zaman sabır, dua, zikir ve doğru yaşam tarzı ile mümkün olur. Bu çaba, dünya ve ahirette gerçek mutluluğa ve huzura ulaşmanın anahtarıdır.