Paylaş
Ne okumalı, neden okumalı ve nasıl okumalı?
Question
Okuma Sistemi
Ne okumalıyız, neden okumalıyız ve nasıl okumalıyız?
Ne okumalı, neden okumalı ve nasıl okumalı? Oldum olası okuma konusunda hep bu okuma sisteminin sancısını çekmişimdir. Bundan dolayı tecrübelerim neticesinde vardığım okuma sistemini yazmaya ve anlatmaya çalışacağım.
Okumak, doktor reçetesi gibidir. Herkese aynı reçete verilmez. Evvela bunu çok iyi anlamak lazım. Ağrı kesiciyi herkes kullanabilir ama bir kanser ilacını sadece hastası kullanmalıdır. Bir nevi nabza göre şerbet. İşte bu okuma meselesinde de nabzı tanıyıp ve öğrenip ona göre bir reçete yani okuma sistemi kurulmalıdır.
İlk önce neyin “ne” olduğunu bilmek gerekir. Bu “ne” konusu da “din” mefhumuyla başlar. İlk önce kişi helal ve ha ramı veya Allah Teâlâ’nın emir ve yasaklarını bilme adına okuma yapmalıdır. Bunun için de evvela bir “ilmihal” kitabının sindirilerek okunması güzel olur. Bu ilmihal okuması, bütün hayatın İslam dairesi etrafında şekillendirilmesi ve din konusunun hiç olmazsa ilmihal düzeyinde kesin bilinmesi içindir. Daha sonraki aşama ise uzmanlaşmak için bir usul dâhilinde İslami ilimlerin öğrenilmesidir.
Daha sonraki okuma programı “okuma alışkanlığı” kazandırma adına olmalıdır. Bu alışkanlık kesinlikle kazanılmalıdır. Çünkü bu mesele, birçok içtimai ve kültürel yaranın iyileşmesi adına yapılacak olan girişimlerin en başında gelmektedir. Bu nedenle günlük okuma yapılmadan uykunun gelmemesi, işte bu derece bir okuma alışkanlığının kazanılması lazım.
Bundan sonraki aşama “neden” okumalıyız olmalıdır. “Okumadan maksat nedir‘i bulma peşine düşülmeli ve bunun gayeleri aranmalıdır. Okumanın amaç için araç olduğu bilinmeli ve amaca ilerlerken sadece araç olarak kullanılmalıdır. Mesele bir şeyler öğrenmek, ruhu doyurmak ve hayatı kolaylaştırmaktır. Amaç Yaradan’ın rızasını kazanmak ve bu uğurda gayrette olup sefer üzere bulunmaktır.
Neden okumalıyızdan sonra ise “nasıl” okumalıyız aşamasına gelinmektedir. Bu “nasıl” olan kısım aslında en kritik ve zor olan aşamadır. Çünkü sağlıklı olmayan bir okuma, amaca ilerlerken aracın yanlış kullanılması neticesiyle hedeften sapmalara neden olmaktadır. Yanlış veya doğru teşhise yanlış ilaç olmaktadır. İyilik olsun diye bilip bilmeden sırf okusun diye, süt bebeğe et yedirmek misali, okuma sakatlıkları da olmuyor değil. Veya satırlara aç susuz olana Cin Ali hikâyeleri gibi basit şeyler tutturmak beyhude gayretten başka bir şey değildir.
Diyebiliriz ki İslam düşüncesine göre bütün okumalar “oku” emriyle nüzulüne başlanılan kitabımız Kur’an-ı Kerim’in daha iyi anlaşılması içindir. Onun teferruatını daha iyi anlaya bilmek, onu hayata tatbik edip kolaylıklar sunmak; onun ilim, irfan, hikmet ve fikir pınarlarından kana kana içebilmek içindir. Sadece Arapça metni okuyup kari olmak değil, onun mana alemine de dalabilmek içindir. Bunu yapabilmek için de İslam klasik eserlerinden yardım istemek gerekir. Bu klasik eserleri de daha iyi anlayabilmek, ulemanın mürekkep izlerinde ısrar etmekle mümkündür. Bu izleri kaybetmemek için de bu izleri takip etmek lazım. Bu izleri takip ederken de asla ama asla taklit mayınlarına basmamak lazım. Bu mayınlardan kurtulmak için de daima zihnî ve fikrî uyanıklıkla adım adım yürümek lazım. Hiç şüphe yok ki mayınlardan kurtulunca koşmaya odaklı olan fıtratlarımız, ilk fırsatta deli fişekler gibi şahlanmasını bilecektir. Yeter ki bu aşamalara dikkat edelim.
Kitaplar vardır yutulmak, kitaplar da vardır daima okunmak için… Bazıları ruhumuzda sindirilmek için, bazıları da bu sindirime yardımcı olmak içindir. Bazıları ezberlenmesi, bazıları ezberleneni tekrar, bazıları da ezberleneni anlamak veya anlatmak içindir. Bazıları okunan bir kitabı kolaylaştırmak için, bazıları da başlanılması düşünülen kitaba hazırlık içindir. Bazıları sayfalarında veya satır aralarında dinlen mek, dertleşmek ve ağlamak için; bazıları da sis, kir, buhran ve bunalımlardan bir nebze de olsa kurtulmak içindir. En önemlisi ruhu doyurmak, doldurmak, donatmak ve teçhizatlı kılmak içindir. Aklı, kalbi, zevki; ilim, irfan, hikmet, fikir ve zikirle müzeyyen kılmak içindir.
Okumak kişiye farkındalık kazandırmakla birlikte o kişiyi basiretli ve ferasetli eyler. Çünkü satır satır takip edilen mürekkep izleri kişiyi hikmet burcuna yönlendirir. Okur, sağ salim varabilirse eğer o hikmet burcuna, o burca irfan san cağını asan ve o sancak gölgesinde ilim meclisleri kurabilmek için fikir icazeti almış olan nasipli kişi olur.
İşte böyle bir saadet harmanından veya edebiyat sofrasından gıdalanmak şuurlu, kaliteli ve sağlıklı bir okumayla mümkündür.
Rabbimden niyazım, okuduğumuz satırları sadırlarımıza nakşeylemesidir. Bunun için sizi sahifeler arasında kaybol maya davet ediyorum.
Kaynak: Kitap okuma medeniyeti, Abdunnasır Kımişoğlu
BENZER KONULAR:
Answers ( 2 )
Ne okumalı, neden okumalı ve nasıl okumalı, bireysel tercihlere ve hedeflere bağlı olarak değişebilir. Ancak, işte bazı genel yönergeler:
İslami edebiyat dışında ilgi alanlarınıza ve hedeflerinize göre edebiyat, tarih, bilim, felsefe, kişisel gelişim, biyografiler gibi çeşitli türlerden kitaplar okuyabilirsiniz.
Okumanın sürekli ve ömür boyu sürecek bir uğraş olması gerektiğini unutmayın. Saygın ve güvenilir kaynaklardan bilgi aramak ve okumaya açık bir zihin ve öğrenme ve gelişme isteği ile yaklaşmak esastır.
“Ne okumalı, neden okumalı ve nasıl okumalı?” sorusu, her bireyin hayatında önemli bir yere sahiptir. Okuma alışkanlıkları, hem kişisel gelişim hem de zihinsel sağlığımız için kritik bir rol oynar. İslam’da da bilgi edinmenin önemi büyük bir yer tutar, çünkü ilim, insanın doğruyu ve güzeli öğrenmesini sağlar. Peki, bu soruyu nasıl yanıtlayabiliriz?
1. Ne Okumalıyız?
Okumamız gereken kitaplar, hem kişisel gelişim hem de ahlaki ve manevi değerler açısından hayatımıza katkı sağlar. Bu nedenle okuma tercihlerimiz, sadece eğlence amaçlı değil, aynı zamanda bilgi edinme, kendimizi geliştirme, faydalı ve anlamlı bir yaşam için de önemli olmalıdır.
a) İslamî Kitaplar ve Temalar
İslam’ın öğretilerini anlamak, Allah’a yakınlaşmak ve doğru bir yaşam sürmek için Kur’an-ı Kerim, hadis kitapları, tefsir ve İslam tarihi üzerine kitaplar okumalıyız. Bu kitaplar, imanı pekiştirme, ahlaki erdemleri geliştirme, ve toplumsal sorumlulukları yerine getirme açısından oldukça değerlidir.
Kur’an-ı Kerim: İslam’ın temel kaynağıdır. Her Müslüman, Kur’an’ı anlamaya çalışmalı ve hayatına rehber almalıdır.
Hadis Kitapları: Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in sözleri, davranışları ve öğretileri, İslam’ı doğru anlamamız için önemlidir.
Tefsir Kitapları: Kur’an ayetlerinin anlamlarını ve yorumlarını içeren tefsir kitapları, Kur’an’ı doğru anlamamıza yardımcı olur.
İslam Tarihi ve Fıkıh Kitapları: İslam’ın tarihini ve fıkhını öğrenmek, dini ve toplumsal sorumlulukları daha iyi yerine getirmemize olanak tanır.
b) Kişisel Gelişim Kitapları
Hayatımızda daha iyi bir yer edinmek, potansiyelimizi en üst düzeye çıkarmak ve olgunlaşmak için kişisel gelişim kitapları önemlidir. Bu kitaplar, öz disiplin, zaman yönetimi, psikolojik sağlamlık ve sosyal beceriler gibi konuları kapsar.
Zaman Yönetimi ve Verimlilik: Hayatımızda başarılı olmak için zamanımızı nasıl en verimli şekilde kullanabileceğimizi öğrenmek gerekir.
Psikolojik Sağlamlık ve Duygusal Zeka: Bu kitaplar, stresle başa çıkmak, duygusal dengeyi sağlamak ve insan ilişkilerinde daha başarılı olmak için bize rehberlik eder.
c) Bilimsel ve Felsefi Kitaplar
Zihinsel kapasitemizi artırmak, daha analitik ve eleştirel düşünebilmek için bilimsel kitaplar ve felsefi metinler okumalıyız. Bu kitaplar, dünyayı daha derinlemesine anlamamıza yardımcı olur.
Felsefe Kitapları: İslam dünyasında da felsefe önemli bir yere sahiptir. Felsefi eserler, düşünme biçimimizi geliştirmemize, dünyaya farklı açılardan bakmamıza katkı sağlar.
Bilimsel Kitaplar: Doğa bilimleri, matematik ve teknoloji alanındaki kitaplar, insanın evreni ve yaratılışı anlamasında önemli rol oynar.
d) Edebiyat ve Hikaye Kitapları
Edebiyat, insanın ruhunu ve duygusal zekasını besler. Edebiyat, insanın iç dünyasını keşfetmesine, empati kurma yeteneğini geliştirmesine ve farklı yaşam deneyimlerini anlamasına yardımcı olur.
Romanlar ve Hikayeler: Bu tür kitaplar, insanın hayal gücünü geliştirir, empati yeteneğini artırır ve farklı kültürleri, tarihleri keşfetmeyi sağlar.
2. Neden Okumalıyız?
Okumanın, hayatımıza kattığı pek çok fayda vardır. Hem dünya hem de ahiret için okumanın önemi büyüktür.
a) İslam’a Göre Okumanın Önemi
İslam’da ilim öğrenmek farz bir ibadettir. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:
“İlim öğrenmek her Müslümana farzdır.” (İbn Mâce)
İlim, insanın Allah’a yaklaşmasını, ahlakını düzeltmesini, ve toplumda faydalı bir birey olmasını sağlar.
b) Kişisel Gelişim ve Kendini Anlama
Okuma, kişisel gelişimimizin temel taşlarından biridir. Kendimizi tanımak, zayıf ve güçlü yönlerimizi keşfetmek için okumak faydalıdır. Ayrıca, zihinsel esneklik kazanmak ve eleştirel düşünme becerimizi artırmak, hayatı daha verimli kılmamıza yardımcı olur.
c) Ahlaki ve Manevi Yükselme
İslam’a uygun bir şekilde okuduğumuzda, bilgi bizi sadece dünyada daha başarılı yapmakla kalmaz, aynı zamanda manevi olarak da olgunlaşmamıza ve güzel ahlaka sahip olmamıza yardımcı olur.
Kur’an ve Hadislerin Okunması: Allah’ı ve Peygamberimizi daha iyi anlayarak, hayatımıza rehber alırız.
Ahlaki Değerlerin Gelişmesi: Okumak, insanı doğru ve güzel olanı tercih etmeye yönlendirir, böylece kişi hem kendini hem de toplumu düzeltir.
d) Toplumsal Fayda
Toplumda daha bilinçli, adaletli, yardımlaşmaya açık bireyler yetiştirmek, okumanın toplumsal faydalarından biridir. İslam, toplumsal sorumlulukları yerine getirmemizi ister ve okumak, bu sorumlulukları yerine getirme konusunda bize güçlü bir temel sağlar.
3. Nasıl Okumalıyız?
Okuma şeklimiz de önemli bir konudur. İslam, niyetin ve samimiyetin her işte önemli olduğunu belirtir, bu yüzden okurken de niyetimizi doğru tutmalıyız.
a) Düzenli Okuma Alışkanlığı
Okuma, bir alışkanlık haline gelmelidir. Her gün düzenli bir zaman diliminde kitap okumak, zihnimizi sürekli aktif tutar ve bilgiye daha kolay erişmemizi sağlar.
Belirli Zamanlar Ayırın: Günde en az 15-30 dakika ayırarak okuma alışkanlığı edinmek, sürekli gelişim sağlar.
Okuma Listesi Oluşturun: Hedef belirleyerek okumak istediğiniz kitapları bir listeye koyun. Bu sayede ne okuyacağınızı bilerek daha odaklı bir şekilde ilerlersiniz.
b) Anlayarak ve Derinlemesine Okuma
Sadece okumak değil, anlayarak okumak da önemlidir. Bir kitabı hızlıca bitirmenin amacı değil, o kitaptan en fazla nasıl fayda sağlayabileceğimizi düşünmeliyiz.
Not Alın: Okuduğunuz yerleri anlamak için önemli kısımları not alın. Bu notlar, bilgilerin daha kolay hatırlanmasına yardımcı olur.
Düşünerek Okuyun: Kitapları okurken sadece bilgi edinmek değil, aynı zamanda öğrendiğiniz bilgiler üzerinde derinlemesine düşünmek de önemlidir.
c) Okuma Çeşitliliği
Çeşitli kitaplar okumak, görüş açımızı genişletir ve zihinsel esneklik kazandırır. Farklı türde kitaplar okumak, bizi daha çok düşünmeye ve yeni perspektifler geliştirmeye iter.
d) Uygulamalı Okuma
Okuduklarınızı hayatınıza uygulamak, bilgilerin değerini arttırır. İslam, ilmin amelle birleşmesi gerektiğini söyler. Yani sadece okumak değil, öğrendiğimiz bilgileri günlük hayatımızda da kullanmalıyız.
Sonuç:
Ne okumalı, neden okumalı ve nasıl okumalı? sorusunun cevabı, hayatımızı daha anlamlı, daha verimli ve daha güzel bir şekilde yaşamak için oldukça önemlidir. İslam’da ilim öğrenmek çok değerli bir ibadettir ve insanı hem dünya hem de ahiret için daha başarılı kılar. Okurken doğru niyetle ve anlayarak okumak, yalnızca bilgi edinmeyi değil, aynı zamanda manevi olgunlaşmayı ve topluma faydalı bireyler olmayı sağlar.