Kelime anlamı itibariyle “metin veya sözün bir manaya delâlet etmesi” manasına gelen nassın delâleti, fıkıh usulünde, lafzın, manadaki ortaklık sebebiyle, lafızda geçen hükmün, lafızda zikri geçmeyen mesele için de geçerli olduğuna delalet etmesidir. Buna mefhûmu muvâfakat veya delâlet-i evlâ dendiği gibi, celî kıyas da denilmektedir.Daha açık bir şekilde şöyle tanımlanabilir: Nass, ibaresiyle önce bir hükme delâlet eder ve bu hüküm başka bir olaya da tamamen tatbik edilebilirse, nassın bu ikinci hükmü ifade etmesine nassın delâleti denir. Meselâ, anne ve babaya öf demeyi yasaklayan İsrâ sûresinin 23. âyeti nassın delâleti yoluyla, hakaret etmeyi, dövmeyi de yasaklamaktadır.
Delâlet bakımından nassın delâleti, iktizanın delâletinden daha kuvvetli, ibarenin delâleti ve nassın işaretinden ise daha zayıftır. Bu sebeple, iktizanın delâleti ile çatıştığında nassın delâleti; ibârenin delâleti veya nassın işaretiyle çeliştiğinde de bunlar tercih edilir.
Diyanet dini kavramlar sözlüğü
Answers ( 2 )
Nassın delaleti fıkıh usulü kavramıdır. Nassın delaleti kavramının kelime anlamı; metin veya sözün bir manaya delâlet etmesi anlamlarına gelmektedir. Fıkıh usulü kavramı olarak nassın delaleti ise; lafzın, manadaki ortaklık sebebiyle, lafızda geçen hükmün, lafızda zikri geçmeyen mesele için de geçerli olduğuna delalet etmesidir. Buna mefhûmu muvâfakat veya delâlet-i evlâ dendiği gibi, celî kıyas da denilmektedir.
Nassın Delâleti ifadesi, bir metnin (özellikle dini metinlerin, örneğin Kur’an veya hadislerin) anlamını, içeriğini ve neyi ifade ettiğini gösteren anlamına gelir.
Kısaca;
Nassın Delâleti, bir metnin veya hükmün ne anlama geldiği, neyi ifade ettiği ve neye işaret ettiği anlamıdır. Yani, metnin ortaya koyduğu anlam veya mesajdır.
Özetle:
Nass: Metin, yazılı ifade (özellikle dini metin).
Delâlet: İşaret etmek, anlam göstermek.
Birlikte kullanıldığında, “nassın delâleti” metnin anlamı veya metnin işaret ettiği hüküm demektir.