Mükatebe Nedir? Kısa bilgi

Sözlükte “yazışmak, mektuplaşmak” anlamına gelen mükâtebe, İslâm tarihinde, kölenin çalışarak belirli bir bedeli ödemesi üzerine azat olması konusunda efendisi ile arasında yapılan akdi ifade eder. Buna kitâbet de denir. Anlaşma yapan köleye mükâtep, cariyeye de mükâtebe denir.

İslâm’ın indiği dönemlerden çok önceleri yeryüzünde mevcut ve yaygın bir olgu olan köleliği, İslâm dini tedricen tasfiye etmeyi planlamıştır. Bu amaçla, sürekli olarak ve değişik vesilelerle köle azat etmeyi teşvik etmiştir. Mükâtebe de Kur’ân-ı Kerim’de tavsiye edilen, köle azat yöntemlerinden biridir. Yüce Allah, “Kölelerinizden hür olmak için bedel vermek isteyenlerle, onlarda bir iyilik görürseniz, mükâtebe akdi yapın. Onlara Allah’ın size verdiği mallardan verin.” buyurmaktadır (Nûr, 24/33). (İ.P.)

Hadis usulünde mükâtebe, bir hadis hocasının, rivâyet hakkına sahip olduğu hadisleri, bizzat kendisi yazarak ya da başkasına dikte ettirerek, huzurdaki öğrencisine vermesine ya da uzaktaki öğrencisine göndermesine denir. (bk. Kitâbet)

Diyanet dini kavramlar sözlüğü

Şafi mezhebine göre azad, itak etme