SORU: Allah Teâlâ Rahman sûresinedeki “O halde rabbinizin nimetlerinden hangisini yalanlayabilirsiniz?” âyetini niçin pek çok defa tekrarlamıştır? Çoğul kalıbıyla hitapta bulunmak daha edebi olduğu halde bu âyette niçin çoğul kalıbıyla değil de ikil kalıbıyla hitapta bulunmuştur? Bu âyetin anlamı nedir?

CEVAP: Bu âyet-i kerime Rahman sûresinde 31 defa tekrar edilmiştir. Çünkü Allah Teâlâ bu sûrede kullan için yarattığı dini ve dünyevi çeşitli nimetleri kendilerindeki ve dış dünyadaki harikulade özellikleri tek tek sıralamıştır. Her bir nimeti zikrettikçe insanların ve cinlerin bu nimete karşı şükretmemelerini kınamıştır. Bu sebeple bazı âlimler demişlerdir ki:

Rahman süresindeki tekrar, çok sayıdaki muhtelif nimeti güzel bir üslupla açıklamaktan ibarettir. Allah Teâlâ verdiği her bir nimeti zikrettikçe onu yalanlayanı ve nankörlük edeni de kınamıştır. Nitekim bir kimse birisine: “Sana şunu vermedim mi? Sana şöyle iyilik yapmadım mı?” derken yaptığı iyilikleri tek tek sıralar, yapılan iyilikler farklı farklı olduğu için tekrarın yapılması da güzel olur.

Pekiştirmeye ve açıklamaya ihtiyaç duyulan önemli noktalarda tekrar yapılması Arab lisanında bilinen bir üsluptur. Bu üslubu Haris ibn Ubad’ın ve Mühelhel’in şiirlerinde görüyoruz.[5]

Rahman süresindeki bu âyetin anlamı şudur: yaratıcının bahşettiği nimetlerden hangi birisini yalanlayabilirsiniz? Halbuki bu nimetlerden her biri gerçeği haykırmakta ve doğruya şahitlik etmektedir. Bu âyet-i kerime okunduğu zaman bir mü’minin “Ya rabbi senin hiç bir nimetini biz inkar etmeyiz, her türlü hamd senin içindir” demesi edeptendir. İbn Ömer’den sahih bir senetle rivayet edildiğine göre Rasûlullah (s.a) Rahman sûresini ashabına okudu, ashabı sustu ve bir şey söylemedi. Bunun üzerine Rasûlullah (s.a) şöyle dedi:

Cinlerin rablerine sizden daha güzel cevap verdiklerini işitiyorum. Ben ne zaman “Rabbinizin hangi nimetini inkar edersiniz?” âyetini okuduysam onlar mutlaka “Biz senin hiç bir nimetini yalanlamayız ey rabbimiz. Her türlü hamd senin içindir” dediler.

Ayetteki hitap insanlara ve cinleredir. Bu sebeple ikil kalıbı kullanılmıştır. Ins ve cin kelimeleri cins isimdir ve kendi cinsinin bütün fertlerini kapsamına alır. O halde bu âyette bir ta’mim/genelleme vardır. Bu âyette Kur’an-ı Kerim’in belagatı da kendisini böylece hissetmektedir.

• Kur’an-ı Kerim’de Haset
• Kur’an-ı Kerim’de yer alan her ayet kolayca anlaşılır mı?
• Kur’an-ı Kerim’in Geliş ve Nüzul Şekilleri
• Kur’an-ı Kerim’de Adı Geçen Melekler Hangileridir?
• Kur’an-ı Kerim’in evrensel olması ne demektir
• Tümünü görüntüle.