Paylaş
Kocanın Kayıp Olmasıyla Doğan Boşanma
Question
Kocanın Kayıp Olmasıyla Doğan Boşanma

SORU: Bir adam, eşini bıraktı ve yedi sene kayıplara karıştı, bu süre içinde ona herhangi birşey vermedi, kadın da hakimden boşanmasını istedi. Hakim de ona o hakkı tanıdı. Bu konuda dinin görüşü nedir?
CEVAP: Rasûlullah (s.a) şöyle buyuruyor: Zarara mukabil zarar vermek yoktur.
Yine şeriatın kurallanndandır ki “Zarar izale edilir” ve “Kötülükleri gidermek, menfaati celbetmekten önce gelir.” Eğer adam karısına zarar veriyorsa, nafakasını vermiyorsa, kayıplara karışmışsa, mahpus-sa, kadın da kendine sarfedecek (koca malından) birşey bulamıyorsa veya karı-kocalık hayatı devam edemiyecek ölçüde hasta ise, v.b. durumlarda bu kocalık hayatını sürdüremez. Çünkü karı-kocalık hayatı sükunet, muhabbet, yardımlaşma ve ortaklığa dayanıyor. Allah (c.c) şöyle buyuruyor:
Kaynaşmanız için size kendi (cinsi)nizden eşyer yaratıp aranızda sevgi ve merhamet peyda etmesi de O’nun delillerindendir. Doğrusu bunda, iyi düşünen bir kavim için ibretler vardır. (Rum/21)
Koca uzun zaman kayıp olursa, eşiyle ilişkisini kesmiş, haber yollamamış ve hakkını da ödememişse, kadın da bundan zarar görmüşse boşanma hakkı doğar. Bu kadı veya hakim kanalıyla olur.
Bu haber kadıya ulaştığı zaman, onların nikahlarını fesheder. Bu ayrılık bain bir talak olur. Buna beynunet-i suğra denir. Yani koca çıkıp gelirse yeni bir akit ve yeni bir mehirle tekrar bu kadınla evlenebilir.
Bazı fakihler meseleyi şöyle yorumlarlar: Eğer kayıp kocanın yeri belli ise, ona mektup göndermek imkanı varsa, hakim veya kadı onun geri dönmesi için bir vakit tayin ederler eğer koca bunu kabul edip dönerse veya karısını alıp götürürse veya boşarsa mesele yok. Aksi takdirde kocanın uzun zaman meşru bir mazeret olmaksızın gaib olması neticesinde kadın büyük bir zarar gördüğünden mahkemeye müracaat edip boşanma talep edebilir.
Kadı veya hakim bu boşamayı gerçekleştirdikten sonra, kadın istediği erkekle evlenebilir. Ancak bu iddet bittikten sonra olur. Kadın evlendikten sonra birinci kocası çıkıp gelirse, tekrar karısını almaya hakkı yoktur. Çünkü hakimin emriyle ondan boşanmış ve ikinci bir kocanın nikahına geçmiştir.
BENZER KONULAR:
- Dinen Boşanmanın şartı
- Şartlı boşanma nedir Nasıl gerçekleşir
- Şartlı boşanma varmı
- Şarta Bağlı Olarak Boşanma Durumu
- Üçten dokuza kadar şart olsun sözü boşanmak mıdır
- Tümünü görüntüle.
Answers ( 2 )
Bu konu, İslam hukukuna göre oldukça detaylı bir şekilde ele alınmaktadır. Kocanın kaybolması ve eşine nafaka vermemesi durumu, kadının hakları açısından önemli bir meseledir. İşte ana hatlarıyla bu konunun dinî ve hukuki boyutları:
Kocanın Kayıp Olması Durumu
İslam Hukukundaki İlkeler
Sonuç
Kocanın uzun süre kaybolması durumunda, kadın, zarar görmesi ve nafaka alamaması nedeniyle boşanma talep edebilir. Mahkeme, bu talebi değerlendirerek kadının haklarını koruma altına alır. Bu durum, İslam hukukunun sosyal adalet ve bireylerin haklarını gözetme prensipleriyle de örtüşmektedir.
“Kocanın kayıp olmasıyla doğan boşanma” konusu, Türk Medeni Kanunu (TMK)’da “gaiplik” ve “evliliğin feshi” kavramlarıyla bağlantılıdır. Bu durum, eşlerden birinin uzun süre ortadan kaybolması, ölüm tehlikesi içinde kaybolması veya kendisinden haber alınamaması hâllerinde gündeme gelir.
Aşağıda konuyu hem hukukî dayanaklarıyla hem de uygulamada nasıl işlediğiyle açıklayalım:
1. Kocanın Kayıp Olması ve Gaiplik Kararı
Türk Medeni Kanunu m. 32-35 uyarınca:
Bir kimse ölüm tehlikesi içinde kaybolmuşsa (örneğin deprem, deniz kazası, savaş gibi bir olayda) veya
Uzun zamandır kendisinden haber alınamıyorsa,
mahkeme kararıyla “gaip” (yok hükmünde sayılan kişi) ilan edilebilir.
2. Gaiplik Kararının Verilmesi İçin Şartlar
Durum Şart Süre
Ölüm tehlikesi içinde kaybolma Olayın üzerinden en az 1 yıl geçmiş olmalı 1 yıl
Uzun süre haber alınamama Son haber tarihinden itibaren en az 5 yıl geçmiş olmalı 5 yıl
Mahkeme, kayıp kişinin yakınlarını, varsa mirasçılarını ilan yoluyla çağırır; belirli bir süre içinde haber gelmezse gaiplik kararı verir.
3. Gaiplik Kararının Evliliğe Etkisi
Gaiplik kararı, kişinin ölümüne benzer sonuçlar doğurur.
TMK m. 131’e göre:
“Gaipliğine karar verilen kişinin eşi, evliliğin feshi davası açabilir.”
Yani, kaybolan kocanın eşi doğrudan boşanma davası değil, “evliliğin feshini” talep eder.
4. Evliliğin Feshi (Boşanma Değil!)
Bu noktada önemli fark:
Boşanma Evliliğin Feshi (Gaiplik Sebebiyle)
Eşlerden biri hayattadır Eşin gaipliğine karar verilmiştir
Kusura dayalı veya özel sebeplere dayanır Sadece gaiplik sebebine dayanır
Taraflar arasında hüküm doğurur Gaiplik ölüm gibi sonuç doğurur
Taraflar yeniden evlenmek isterse serbesttir Evlilik feshedildiğinde sağ kalan eş dul sayılır
Yani, gaiplik sebebiyle evlilik feshinde “boşanma” değil, “dul kalma” durumu ortaya çıkar.
5. Evliliğin Feshi Davası Süreci
Yetkili Mahkeme: Eşin yerleşim yerindeki Aile Mahkemesi
Davacı: Gaip kişinin eşi (örneğin kayıp kocanın karısı)
Dava Türü: Evliliğin feshine karar verilmesi talebi
Dayanak: TMK m. 131
Sonuç: Mahkeme evliliği fesheder, kadın yeniden evlenebilir.
6. Uygulamada Örnek
Bir kadın, eşi 6 yıldır kayıp olduğu için kendisinden haber alamamaktadır.
Mahkemeden önce gaiplik kararı alınır (TMK m. 32-35).
Bu karar kesinleşince, kadın “evliliğin feshine” ilişkin dava açar (TMK m. 131).
Mahkeme evliliği sona erdirir ve kadın artık dul sayılır; yeniden evlenebilir.
Özet
Aşama İşlem Dayanak
1 Kocanın gaipliğine karar verilmesi TMK m. 32-35
2 Evliliğin feshinin talep edilmesi TMK m. 131
3 Evliliğin sona ermesi (kadın dul olur) TMK m. 131-132