Paylaş
Şarta Bağlı Olarak Boşanma Durumu
Question
Şarta Bağlı Talak (Boşama)
SORU: ‘Karım benden izinsiz evden çıkamaz’ diyen erkeğin eşi, evden çıkıp babasının evine gitse durum ne olur?
CEVAP: Bu şartlı boşanmaya girer, kişi onu birşeyin olup olmamasına bağlar. Alimler bu konuda şöyle demişlerdir: Eğer yemin eden sözünü kuvvetlendirmek, bir şeyi yapmak veya yapmak için teşvikte bulunmak niyetiyle yemin etse o şey olsa dahi boşanma vuku bulmaz. Ancak boşanmayı bir şeye bağlı kılmışsa, öyle niyet etmişse o zaman boşanma olur. Önceden iki talak gitmemişse, bir rici talak verilmiş olur (yani tekrar karısına müracaat edebilir).
Sorudaki misalimiz üzerinde tatbikat yapalım: Soruda sözkonusu olan adamın yemininden maksat sadece eşinin evden çıkmaması için bir teşvik ise, onunla boşanmayı kastetmemiş ise, kadın evden çıksa dahi boşanmaz.
Ancak yemin eden yemin ederken karısının çıkmasıyla boşanmayı kasdetmişse o zaman talak vaki olur, bir rici talak verilmiş sayılır. Bu talaktan önce iki talakla yemin etmemişse, hanımına dönebilir. Yok eğer iki talak daha önce vuku bulmuşsa, bu da üçüncü talak olur. Artık karısı tamamen ondan boşanmıştır. O ancak iddeti bitince ikinci bir kocaya varır. İkinci kocanın ya vefatıyla veya boşamasıyla iddeti dolunca birinci kocayla tekrar yeni bir akit, yeni bir mehirle evlenebilir.
Bununla beraber, talakla yemin etmek çirkin bir gelenektir. Talakla yemini adet eden adam insanlık vasfına layık değildir. Zira Hz. Peygamber şöyle buyuruyor:
Allah katında en sevimsiz şey talaktır. Talaktan arş titrer.
Ancak münafık talakla yemin eder ve yemin etmek ister veya ettirir.
Allah boşanmayı ancak evliliğin düzelmesinden bütün ümitler kesildikten sonra mubah kılmıştır.
Benzeri konular:
Answers ( 2 )
Şarta bağlı boşanma, bir evlilik birliğinin, belirli bir şartın gerçekleşmesi durumunda sona ermesini ifade eder. Bu şart, evlilik sırasında karşılıklı anlaşma veya anlaşmazlık durumunda bir mahkeme kararı olabilir. İslam hukukunda da şarta bağlı boşanma mümkündür, ancak belirli kurallar ve şartlar altında gerçekleşir.
İslam hukukunda, boşanmanın gerçekleşebilmesi için belli şartların sağlanması gerekmektedir. Bu şartlar, genellikle İslam hukukunun belirlediği sınırlar içinde olmalıdır. Ancak, boşanmanın şarta bağlı olması durumunda, çiftler kendi aralarında belirledikleri şartlara göre boşanma sürecini düzenleyebilirler.
Örneğin, çiftler evlilik sırasında boşanma durumunda belirli bir tazminat miktarı veya mal paylaşımı gibi şartları anlaşma yoluyla belirleyebilirler. Bu şartlar, evlilik sözleşmesinde veya ayrı bir sözleşmede yer alabilir ve boşanma gerçekleştiğinde bu şartlara göre işlem yapılır.
Ancak, İslam hukukunda bazı sınırlamalar ve kurallar vardır. Şarta bağlı boşanma durumunda, şartın İslam hukukuna uygun olması gerekmektedir. Ayrıca, boşanmanın meşru nedenlere dayanması ve evlilik bağının sağlamlaştırılmasına zarar vermemesi önemlidir.
Şarta bağlı boşanma durumunda, şartın gerçekleşmesi durumunda boşanmanın otomatik olarak gerçekleşmesi veya mahkeme kararıyla sonuçlanması gibi çeşitli uygulamalar olabilir. Bu uygulamalar, bölgeye ve yerel yasalara bağlı olarak değişiklik gösterebilir.
Boşanma süreçlerinde ve şarta bağlı boşanma konusunda daha spesifik bilgi ve rehberlik için yerel dinî otoriteler veya dinî bilginlere danışmanızı öneririm. Onlar, size İslam hukukuna uygun bir şekilde yönlendirme yapabilir ve detaylı açıklama sunabilirler.
Şarta Bağlı Olarak Boşanma (Şarta Bağlı Talak)
İslâm hukukunda (fıkıhta) “talâk” (boşama), evlilik akdini sona erdiren beyan anlamına gelir. Normalde talak açık ve doğrudan bir irade beyanı ile gerçekleşir. Ancak bazen erkek, boşamayı bir şarta bağlayarak ifade eder. Bu durumda ortaya çıkan meseleye “şarta bağlı talak (et-talâk el-mu‘allaq)” denir.
1. Şarta Bağlı Talak’ın Tanımı
Şarta bağlı talak, kocanın boşamayı belirli bir şartın gerçekleşmesine bağlamasıdır.
Örneğin:
“Eğer annenin evine gidersen, senden boş ol.”
“Yarın bana yalan söylersen, seni boşadım.”
“Sınavı kazanmazsan, senden boşum.”
Bu tür ifadelerde boşama, şart gerçekleştiğinde meydana gelir.
2. Şarta Bağlı Talak’ın Çeşitleri
Fıkıh âlimleri, şarta bağlı talakı niyete ve şartın mahiyetine göre üç kısımda incelemiştir:
a) Gerçek (Hakiki) Şarta Bağlı Talak
Koca gerçekten bir olayı şart koşmuştur. Şart gerçekleşirse talak kesinleşir.
Örnek: “Eğer şu evi satarsan, senden boşsun.”
Kadın evi sattığında boşanma gerçekleşir.
b) Yemin Maksatlı Şarta Bağlı Talak (Talak bi manâ’l-yemîn)
Koca aslında boşamak istemez, sadece yasaklamak veya tehdit etmek ister.
Örnek: “Eğer dışarı çıkarsan, senden boşsun.”
Burada maksat boşamak değil, kadını dışarı çıkmaktan men etmektir.
Bu durumda hüküm, mezheplere göre değişir (aşağıda açıklanır).
c) Olayın Gerçekleşmesine Bağlı Talak (Zaman veya Fiil Şartı)
Koca belirli bir zaman veya fiil gerçekleştiğinde boşamayı şart koşar.
“Ayın birinde seni boşadım.”
Bu durumda o tarih geldiğinde boşama meydana gelir.
3. Mezheplere Göre Hükümler
Hanefî Mezhebi
Şartlı talak, şart gerçekleştiğinde geçerlidir.
Niyet aranmaz; lafız esas alınır.
Dolayısıyla kişi “Eğer şu işi yaparsan, boşsun.” dediyse ve kadın o işi yaparsa, talak meydana gelir.
Yemin kastı olsa bile, lafız talak lafzı olduğundan, talak vaki olur, ayrıca yemin kefareti gerekmez.
Şafiî ve Malikî Mezhepleri
Şarta bağlı talak, şart gerçekleştiğinde geçerlidir.
Ancak niyet de dikkate alınabilir; eğer kişi yemin kastıyla söylemişse, bazı yorumlarda yemin sayılır.
Hanbelî Mezhebi
Eğer kişi gerçekten boşamak niyetiyle söylemişse, şart gerçekleştiğinde boşanma olur.
Fakat yemin niyetiyle söylenmişse, bu durumda boşanma değil, yemin hükmü doğar ve kefaret gerekir.
4. Günümüz Uygulaması (Modern Fıkıh Görüşleri)
Çağdaş İslam hukukçuları arasında, özellikle yemin maksadıyla yapılan şarta bağlı talakların geçerli sayılmaması yönünde güçlü bir eğilim vardır.
Çünkü burada niyet boşamak değil, caydırmak veya yasaklamaktır.
Dolayısıyla bu durumda talak değil, yemin kefareti gerekir denmektedir.
Sonuç:
Eğer kişi gerçekten “şart gerçekleşince boşanmayı istiyorsa”, şart gerçekleştiğinde boşanma olur.
Eğer sadece tehdit, yasaklama veya uyarı amacıyla söylemişse, çoğu çağdaş görüşe göre talak vaki olmaz, sadece yemin kefareti gerekir.
5. Örneklerle Özet
İfade Şart Gerçekleşirse Ne Olur? Hüküm
“Eğer annenin evine gidersen, senden boşsun.” Kadın giderse boşanma gerçekleşir. Klasik Hanefî: Talak olur.
“Eğer dışarı çıkarsan, senden boşsun (ama sadece korkutmak için söyledi).” Kadın çıkarsa Niyet boşamak değilse → Modern görüşe göre talak değil, yemin kefareti gerekir.
“Yarın seni boşayacağım.” Yarın boşama gerçekleşir. Zaman şartlı talak – vaki olur.