Share
Kısas nedir, kim tarafından ve nasıl uygulanır?
Question
Katil, kısas yapılırken ne ile öldürülür?

Kısas, kasten öldürdüğü kişiye karşılık fâilin öldürülmesini, kasten işlediği müessir fiil sonucu mağdurda bedenî-fizikî zarar meydana getiren kimsenin benzeri şekilde cezalandırılmasını ifade eder.
Fakihler Kısâs yapılırken katilin ne ile öldürüleceği hususunda ihtilâfa düşerek iki görüşe ayrılmışlardır.
Máliki, Şâfiî ve İmâm Ahmed b. Hanbel’in bir rivâyetine göre kısâs; katil, maktulü ne ile öldürmüşse aynen öyle öldürülür. Meselâ, katil, bir kimseyi boğarak öldürmüşse boğarak, taş vurarak öldürmüş se taş vurularak öldürülür. Çünkü, “… Maktuller hakkında size kısâs (misilleme) yazıldı (farz edildi).” âyeti ve Enes’den rivâyet edilen, “Bir Yahudi, bir kadının başına taş vurarak öldürmüştü. Resûlullah da onu taş vurarak öldürttü” hadisi, katil ne ile ve nasıl öldürmüşse öylece öl dürüleceğine delildir.
İmâm-ı A’zam (rha) ve İmâm Ahmed b. Hanbel’in (rha) diğer bir rivâyetine göre ise kısâs ancak kılıçla yapılır. Çünkü kısastan taleb edilen, bir canı, bir can karşılığında öldürmektir. Resûlullah (s.a.v.) Efendimiz, “Kısâs, ancak kılıçladır.” ve “Öldürdüğünüz zaman güzelce öldürün, kestiğiniz zaman güzelce kesin.” buyurmuştur. Hz. Enes’in (r.a.) rivâyet ettiği hadisin hükmü, misillemeyi yasaklayan hadisle nesh edilmiştir. Kılıçtan başka yakma, parçalama, başı taşla kırma ve ölünceye kadar hapsetme gibi öldürme türleri, çoğu kez misillemeyi geçer. Eğer böyle yapılırsa Allah’ın (cc.) “… O halde kim bu (afivden ve edâdan) sonra (katile veya taraflarına muhaseme ve) tecavüzde bulunursa onun için pek acıklı bir azap vardır” âyeti ile yasakladığı, tecavüz yapılmış olur.
Âlim Kâsım b. Ma’n, sultanlardan birinin yanında, âlim Şerîk b. Abdullah ile bulunduğu bir gün de aralarında şu konuşma geçer: Ma’n, Şerîk b. Abdullah’a “Bir kimseye ok atarak öldüren kimsenin, kısâsıyla ilgili olarak ne dersiniz?” diye sordu. O da “ok atılarak öldürülür” deyince “Katil, birinci okla ölmezse ne yapılır?” diye tekrar sorunca “İkinci ok atılır” dedi. Bunun üzerine Kâsım b. Ma’n, “Allah’ın (cc.) yarattığı bir mahlûku oklarınıza hedef mi yapıyorsunuz? Zira Resûlullah (s.a.v.), canlı varlıklardan herhangi birisinin ok ve benzeri silahlara hedef yapılmasını yasak etmiştir.” cevabını verdi.
Kısâs hükmünü, kim icrâ eder?
Kurtubi bu hususta şöyle der: “Fetva âlimleri, hiç bir kimsenin, İslâm Devlet Başkanının müsâadesi ve zamanın kadısının yazılı fetvasi olmadıkça kısâs yapma hakkına sahip olmadığını, bu hakkın ancak İslam Devlet Başkanı veya tayin ettiği kişiye ait olduğun da ittifak etmiş
lerdir. Çünkü Allah (cc), Müslümanların başlarına emir (imâm) seçme lerini farz kılmıştır. Ki imâm, fenålık ve kötülüklere meydan vermeden aralarındaki dünyevi işleri ve davaları âdil bir şekilde icrå etsin.”
Ahkam Tefsiri, C.Yıldırım
BENZER KONULAR:
Answers ( 2 )
Kısas; dini bir terim dini bir kavramdır. Kısas, kasten öldürdüğü kişiye karşılık fâilin öldürülmesini, kasten işlediği müessir fiil sonucu mağdurda bedenî-fizikî zarar meydana getiren kimsenin benzeri şekilde cezalandırılmasını ifade eder. Fetva âlimleri, hiç bir kimsenin, İslâm Devlet Başkanının müsâadesi ve zamanın kadısının yazılı fetvasi olmadıkça kısâs yapma hakkına sahip olmadığını, bu hakkın ancak İslam Devlet Başkanı veya tayin ettiği kişiye ait olduğun da ittifak etmişlerdir.
Sözlükte araştırmak, iz sürmek, takip etmek, yapılan şeyin aynını yapmak, herhangi bir hakkı dengiyle takas etmek, eşitlik anlamlarına gelen kısas kelimesi, ıstılahta kâtili maktul mukabilinde katletmek veyahut mecrûhun (yaralanan) telef edilen uzvu mukabilinde cârihin (yaralayan) ona mümasil olan uzvunu telef etmek demektir.
(Mukabele bi’l-misl) Kısas, suç ile ceza arasında “müsavat” ve “mümaselet”ten ibaret olup saldırganın
yaptığını ona yapmayı ifade etmekte ve “bedeliyet” anlamı içermektedir. Dolayısıyla da kısasın sözlük anlamı ile terim anlamı arasında bir uyum söz konusudur.
Muhammed Ebû Zehra, kısası maddi ve manevi olmak üzere ikiye ayırmaktadır. Ona göre, işlenen suça aynı şekilde mukabelede bulunulduğunda buna “tam kısas” denir ki kısas denilince akla gelen ilk anlam da zaten budur. Kısasa engel teşkil eden sebeplerden dolayı aynen mukabele imkânının ortadan kalkıp, cismani zararın bedenî ceza yerine zorunlu olarak mali bir bedel (tazminat / diyet) ile tazmin edilmesine ise “manevi kısas” denilmektedir.
Kısas, İslam hukukunda işlenen kasıtlı bir suç karşılığında failin aynı şekilde cezalandırılması ilkesidir. Kelime olarak Arapça “قصاص” (kısâs) “denkini almak, misliyle karşılık vermek” anlamına gelir.
1. Kısasın Tanımı
Genellikle cinayet ve yaralama olaylarında geçerlidir.
Amaç, adaleti sağlamak ve toplumsal düzeni korumaktır.
Kısas, hem failin cezalandırılması hem de mağdurun hakkının korunması için uygulanır.
2. Kısasın Kapsamı
Ölüme sebep olan kasıtlı cinayetler: Failin ölüm cezasına çarptırılması.
Yaralama ve sakatlanma: Mağdurun aynı şekilde zarar görmesi veya maddi tazminat (diyât) ödenmesi.
3. Kısasın Uygulanması
Yetkili merci:
Kısas, İslam devletinin yetkili mahkemeleri veya kadı tarafından uygulanır.
Şartlar:
Suç kasıtlı olmalıdır.
Suç kesin delillerle sabit olmalıdır (şahitler veya itiraf).
Kısas talebi mağdurun yakınları tarafından yapılır; mağdur ailesi affederse, fail diyet ödeyerek kurtulabilir.
Usul:
Mahkeme delilleri inceler.
Mağdurun hakkı korunur ve gerekli cezalar verilir.
Affetme veya barış imkânı her zaman vardır.
4. Kur’an’daki Delil
Bakara Suresi, 178:
“Size ölüme sebep olanlar hakkında kısas uygulanmasını yazdık…”
Ayette kısasın hem adaleti sağlama hem de insan hayatını koruma amacıyla farz kılındığı belirtilir.
Özetle:
Kısas, kasıtlı suçlarda failin aynı şekilde cezalandırılması ilkesidir; yetkili mahkeme tarafından, kesin delillerle uygulanır ve mağdur veya yakınlarının hakkı gözetilir.
İstersen sana kısasın İslam hukukundaki farklı türlerini ve örneklerini tablo hâlinde de çıkarabilirim.