KAYLÜLE – القيلولة

Kaylule nedir nasıl yapılır

Öğle uykusu.

“Kaylule”, Arapça’da “sıcağın en fazla olduğu öğle vaktinde uyumak” anlamına gelir. Dünyanın hemen her sıcak bölgesinde öğle uykusu geleneğine rastlanmaktadır. Kur’ân-ı Kerim’deki bazı ifadeler de (bk. el-A’râf 7/4), Kaylule geleneğinin çok eskilere dayandığına işaret etmektedir.

Hz. Peygamber kaylûleden hoşlanır, kendi evinde kaylûle yaptığı gibi zaman zaman hizmetçisi Enes’in annesi Ümmü Süleym’in veya onun kardeşi Ümmü Harâm gibi yakınlarının evinde uyurdu (Buhârî, “Cihâd”, 75; Müslim, “İmâre”, 161). Ayrıca geceleyin ibadet etmek isteyenlerin gündüz kaylûle yaparak zinde kalmalarını tavsiye ederdi (İbn Mâce, “Sıyâm”, 22). Bazı âlimlere göre, gece ibadetine yardımcı olması amacıyla yapılan kaylûle, nafile ibadet hükmündedir. Sahabeden Havvât b. Cübeyr, yaygın bir inanışı dile getirerek günün başlangıcında uyumanın cehalet, ortasında uyumanın güzel bir alışkanlık, sonunda (ikindiden sonra) uyumanın ise ahmaklık olduğunu söylemiştir (Hâkim, el-Müstedrek,IV, 293).

Kaylûlenin vakti öğle namazından sonradır. Ancak öğle namazını sıcağın etkisinin azaldığı vakte kadar erteleyerek, namazdan önce de kaylûle yapılabilir. Kaylûlenin esas mekânı ev olmakla birlikte, diğer müslümanları rahatsız etmemek ve toplumda benimsenen bir âdet olmak şartıyla camilerde yapılması da mümkündür. Hz. Peygamber, camide kaylüle yapılmasına karşı çıkmaz, ayrıca ağaç gölgesi gibi kaylüleye uygun mekânların kirletilmemesini isterdi (Ebû Dâvůd, “Tahâret”, 14). Günümüzde İslam dünyasının çeşitli bölgelerinde genellikle öğle namazı kılındıktan sonra kaylüle yapılması geleneği sürmektedir.

Günümüzde yapılan bazı ilmi çalışmalarda insanın doğal yapısının öğle ve gece saatlerinde olmak üzere en az iki defa uyumaya göre programlandığı gözlemlenmiştir. Nitekim iklim, beslenme alışkanlıkları ve şahsi farklılıklara bağlı olmaksızın, kişinin öğle saatlerinde dikkatinin dağıldığı ve beynin çalışmasını azalttığı bilinmektedir. İnsanların öğle vakti birkaç dakika içinde derin bir uykuya dalabildikleri ve çok kısa süreli bir uykunun bile günün kalan kısmını dinç olarak geçirme imkanı sağladığı tecrübeyle sabittir. Ancak bedenin bu doğal ihtiyacına rağmen kişinin ne zaman ve ne kadar uyuyacağını kendisi değil toplumların genel hayat tarzı belirlemekte, zamanımızda birçok
ülke veya bölgede öğle vakti uyumaya imkân bulunamamaktadır.

Kaylûle insana birkaç dakika içerisinde derin bir uykuyu yakalama imkânı verir. Ortamın yeterince sessiz ve sakin olması şartıyla kaylûleyi yatakta veya koltukta yapmanın uyku niteliği yönünden bir farkının olmadığı ve bu şekilde otuz veya kırk dakika kadar uyumanın bile günün geri kalan kısmını gerilimsiz ve zinde geçirme imkânı sağladığı belirlenmiştir. Bu da kaylûlenin kişide verimliliği arttıran bir faktör olduğunu göstermektedir. İnsan böyle bir uykudan sonra on iki saat kadar uyanık kalabilmektedir.

• Gaylule, Kaylule, Feylule vakti uyumak

• Kaylule ne demek? Kısaca

Uyku sorunu ve sabah namazı

Temel islam ansiklopedisi