İsm Nedir? Kısa bilgi

Sözlükte “geri bırakmak ve gecikmek” demektir. Sâhibini hayır ve sevaptan geri bıraktığı için günaha “ism” denmiş ve “esime” fiili, “günah işledi, yasak ve haram şeyleri yaptı” anlamında kullanılmıştır.

Din ıstılahında; şer’an ve tab’an kaçınılması gereken, insanı sevaptan uzaklaştıran, işlendiğinde kötüleme, kınama ve cezalandırmayı gerektiren, vicdan ve kalbin rahatsız olduğu, dinen yasaklanmış fiilleri işlemeye “ism” denmiştir. Peygamberimiz (a.s.); birinin “ism” ve “birr”in ne olduğunu sorması üzerine; “Birr, güzel ahlâktır. İsm ise; vicdanını rahatsız eden ve insanların haberdar olmasını istemediğin şeydir” demiştir (Müslim, Birr, 14-15).

“İsm” kavramı ve çeşitli türevleri Kur’ân’da 48 defa geçmiş ve insanın günah olan inanç, söz, fiil ve davranışlarını ifade etmekte kullanılmıştır. Günah işleyen kimseye “âsim” ve “esîm” denmiştir (Bakara, 2/276, 283). Kur’ân’da;

Küfür, (inkâr etmek) (Âl-i İmrân,3/178)

Şirk, (Allah’a ortak koşmak) (Nisâ, 4/48),

Allah’a yalan isnat etmek, (Nisâ, 4/50),

Yalan (Nûr, 24/11),

Yalan yere yemin etmek (Nisâ, 4/112),

Yalan söylemek, hakkı gizlemek (Mâide, 5/107),

Hırsızlık etmek (Nisâ, 4/111),

İçki içmek (A’râf, 7/33),

Kumar oynamak (Bakara, 2/219),

Faiz almak (Bakara, 2/276),

İnsan öldürmek (Mâide, 5/29),

Şâhitliği gizlemek (Mâide, 5/106),

Yalancı şahitlik yapmak, yalan yere yemin ederek haksızlıkla insanların mallarını alıp yemek (Bakara, 2/188),

Vasiyette haksızlık etmek, yapılan vasiyyeti değiştirmek (Bakara, 2/181-182),

İftira etmek (Nisâ, 4/20),

Ölü eti, kan ve domuz eti gibi yenilmesi haram olan şeyleri yemek (Mâide, 5/3),

Zina etmek (En’âm, 6/120),

Kötü zanda bulunmak (Hucurât, 49/12),

Yasaklanan fiilleri işlemek (Bakara, 2/206),

Zulmetmek (Bakara, 2/85),

İnsanlara eziyet etmek (Ahzâb, 33/58),

Va’za iltifat etmemek ve kulak vermemek (Bakara, 2/203),

Küçük büyük her türlü ma’siyet fiilleri işlemek (Şûrâ, 42/37), “ism” olarak ifade edilmiştir.

“İsm” kavramı; büyük (azîm) (Nisâ, 4/48), apaçık (mübîn) (Nisâ, 4/50), açık (zâhir) ve gizli (batın) (En’âm, 6/120),
kelimeleri ile nitelenmiştir. İsm olan söz, fiil ve davranışlar, haramdır (A’râf, 7/33). Günah (ism) işleyen cezasını çekecektir (Nûr, 24/11). Allah günahkâr insanı (esîm) sevmez (Nisâ, 4/107)

Diyanet dini kavramlar sözlüğü