Share
İslamda Can Ve Mal Emniyeti
Question
İslamda Can Emniyeti
İnsanın hayatını onurlu bir şekilde sürdürebilmesi için vazgeçilmez kabul edilen temel haklar vardır. Din, akıl, nesil, can ve mal güvenliği bu hakların başında gelmektedir. Korunması gereken bu beş esasa “Dinlerin ortak özellikleri” denir.
İslam dininin emir ve yasaklarının temel amacı bu değerleri korumaktır. Can güvenliği deyince akla ilk gelen insanın yaşama hakkıdır. Bu hak bütün hakların başında gelir. Bu hakka sahip olmayan bir kimsenin diğer haklara da sahip olması ve bir takım sorumluluklar yüklenmesi mümkün değildir. Allah’ın en güzel biçimde yarattığı insanın varlıklar arasında ayrı bir yeri ve değeri vardır. Kur’an-ı Kerim, “İnsanın şerefli ve üstün olduğunu” (1) belirterek onun Allah katındaki yerine ve yarattıkları içindeki değerine işaret etmiştir.
Kur’an-ı Kerim’in insanı “Ey insanlar” diye muhatap alması ve kâinattaki her şeyin onun emrine verilmesinden bahsetmesi, insana verilen değeri göstermektedir. Buna göre insan; kendisine verilen bu değerin karşılığını, Allah’a ve yarattıklarına karşı görev ve sorumluluklarını yerine getirmekle verebilir. Müslüman’ın bu görevlerini en güzel şekilde yapabilmesi; can güvenliğinin sağlanmasına, hak ve hürriyetine riayet edilmesine bağlıdır. BU nedenle İslam’da insan hayatına büyük önem ve değer verilmiştir. Kur’an-ı Kerim’de Yüce Allah; “Kim bir insanı, bir can karşılığı veya yeryüzünde bozgunculuk çıkarma (gibi bir sebep) olmaksızın öldürürse, o bütün insanları öldürmüş gibi olur. Her kim de birini (hayatını kurtararak) yaşatırsa bütün insanları yaşatmış gibi olur” (2) buyurmaktadır. İslam’da esas olan insanın güven, huzur ve mutluluk içerisinde yaşamasıdır. Bu hususta Sevgili Peygamberimiz (S.A.V.) ilk insan hakları evrensel beyannamesi niteliğinde olan veda hutbesinde “Bu gün, bu ay ve bu belde nasıl kutsal ise, canlarınız, mallarınız ve ırzlarınız da öylesine kutsaldır. Her türlü tecavüzden korunmuştur; buyurarak insanın yaşama hakkının dokunulmazlığını belirtmiştir.
Dinimizde can nasıl mukaddes ise mal da öyle mukaddestir. Mülk Allah’ın kullarına bir emanetidir ve imtihan için verilmiştir. Malın helal yoldan kazanılıp helal yola harcanmasının hesabını vereceğimizi unutmayalım! Peygamberimiz Efendimiz (S.A.V.) bir hadislerinde “Kıyamet günü insanlara malını nereden kazanıp nereye harcadığı hususunda hesaba çekileceğini” (3) haber vermektedir!
1-Tin Suresi Ayet 95/2
2-Maide Suresi Ayet 5/32
3-Tirmizi Kiyame 1
BENZER KONULAR:
Answers ( 2 )
İslam’da can ve mal güvenliği ve korunması temel haklar olarak kabul edilir ve çok değer verilir. İslam, insan hayatının kutsallığını ve değerini vurgular ve onu korumaya ve kollamaya büyük önem verir. Aynı şekilde mülkiyetin korunması da adaletin ve toplumsal düzenin temel bir yönü olarak vurgulanmaktadır. İslam’da can ve mal güvenliği ile ilgili bazı temel ilkeler şunlardır:
Kanunsuz Adam Öldürmenin Yasaklanması: İslam, haksız yere insan hayatına son vermeyi kesinlikle yasaklar. Kur’an-ı Kerim’de “Kim bir canı karşılıksız olarak veya yeryüzünde bozgunculuk çıkarmaksızın öldürürse bütün insanlığı öldürmüş gibidir. Kim birini kurtarırsa bütün insanlığı kurtarmış gibidir” (Kuran 5:32). Bu ayet, insan hayatını korumanın değerini vurgulamakta ve cinayet ve şiddet eylemlerini kınamaktadır.
Meşru Müdafaa Hakkı: İslam, kişilere kendilerinin veya başkalarının hayatlarının tehlikede olduğu durumlarda nefsi müdafaa hakkı verir. Müslümanların kendilerini, ailelerini ve mallarını zarar görmekten, orantılı ve İslam hukukunun belirlediği sınırlar içinde olduğu sürece korumalarına izin verilir.
Hırsızlık ve Soygun Yasağı: İslam, hırsızlık ve soygunu şiddetle kınamaktadır. Kuran, hırsızlığı açıkça yasaklar ve başkalarının mülkiyet haklarına saygı gösterilmesinin önemini vurgular. Hırsızlık, bireylerin haklarının ihlali olarak kabul edilir ve toplumsal düzeni ve ekonomik istikrarı bozar.
Adil Hukuk Sistemi: İslam, hukukun üstünlüğünü destekleyen, bireylerin haklarını koruyan ve toplumun emniyet ve güvenliğini sağlayan adil bir hukuk sisteminin kurulmasını teşvik eder. İslam hukuku (Şeriat), suçları ele almak, bireylerin haklarını korumak ve toplum içinde düzeni sağlamak için yönergeler ve düzenlemeler sağlar.
Güvenilirlik ve Dürüstlük: İslam, takipçilerini başkalarıyla ilişkilerinde güvenilir ve dürüst olmaya teşvik eder. Müslümanlardan yükümlülüklerini yerine getirmeleri, sözleşmelere uymaları ve başkalarının malları ile ilgili haklarına saygı duymaları istenmektedir. İslami öğretilerde sahtekârlık, dolandırıcılık ve aldatma kınanır.
Sosyal Sorumluluk: İslam, başkalarının esenliği ve güvenliğine yönelik bir sorumluluk duygusu geliştirmenin önemini vurgular. Müslümanlar, topluluklarının emniyet ve güvenliğine aktif olarak katkıda bulunmaya, ihtiyacı olanlara yardım etmeye ve adalet ve barışı teşvik etmeye teşvik edilir.
Hesap Verebilirlik ve Tazminat: İslam, başkalarının canına veya malına verilen herhangi bir zararın hesabını verme ilkesini vurgular. Bireyler eylemlerinden sorumlu tutulur ve zarar veya hasar meydana gelirse, etkilenen taraflara zararı tazmin ve tazminat sağlamaları gerekir.
Bu ilkeler, İslam’ın can ve malın korunmasına, adaletin tesis edilmesine ve sosyal düzenin korunmasına olan bağlılığını vurgulamaktadır. Müslümanlar, İslam’ın değerlerini ve öğretilerini korurken, bireylerin haysiyet, barış ve uyum içinde yaşayabileceği güvenli ve emniyetli bir ortamı teşvik etmeye teşvik edilir.
İslam, insanların canlarının ve mallarının güvenliğini, korunmasını ve dokunulmazlığını en temel haklardan biri olarak kabul eder. Can ve mal emniyeti, İslam’ın adalet ve hukuk anlayışının merkezinde yer alır ve toplumun huzurunu sağlamak, bireylerin haklarını korumak amacıyla çok önemli bir yer tutar. Bu kavram, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde insanların can güvenliği ile mal güvenliğinin sağlanması gerektiğini vurgular.
İslam’ın, insan hayatına ve malına verdiği değer, dinin temel ilkelerinden biridir. İslam, cana, mala, onura, akla ve nesle saygıyı teşvik eder ve bu unsurları İslam’ın korunması gereken temel değerleri olarak kabul eder. İslam’da, can ve mal emniyeti, bireysel sorumlulukların ötesinde, toplumsal düzenin sağlanabilmesi için de gereklidir.
1. Can Emniyeti
İslam, insan hayatını çok kıymetli kabul eder ve hiçbir şekilde keyfi olarak cana kıyılmasını, insan hayatına son verilmesini yasaklar. Bu konuda Kur’an-ı Kerim’de ve Peygamber Efendimizin (s.a.v) hadislerinde birçok öğüt vardır.
Kur’an’da Canın Kutsallığı
Allah, insan hayatını kutsal kabul eder ve cana kıyılmasını büyük bir suç olarak görür. Kur’an’da şöyle buyrulmuştur:
“Kim bir cana kıymadan, yeryüzünde fesat çıkarmadan ölürse, bütün insanlar öldürülmüş gibi olur. Kim de bir canı yaşatırsa, bütün insanları yaşatmış gibi olur.” (Maide, 5:32)
Bu ayet, bir insanın hayatına kıymanın ne kadar büyük bir suç olduğunu ve onun yerine bir insanın hayatını korumanın ne kadar büyük bir değer taşıdığını vurgular.
Peygamber Efendimiz (s.a.v)’in Sözleri
Peygamberimiz (s.a.v) de can güvenliğine büyük önem vermiştir. Bir hadiste şöyle buyurmuştur:
“Bir müminin kanı, başka bir mümine haramdır. Ancak o kişi zina etmişse ya da cana kıymışsa…” (Buhari, Müslim)
İslam’da bir insanın öldürülmesi, yalnızca çok ciddi bir suç işlenmesi durumunda, meşru bir gerekçeye dayanabilir; aksi takdirde, öldürmek büyük bir suçtur.
Savaş ve Can Emniyeti
İslam, savaş durumunda bile masum insanların, kadınların, çocukların ve yaşlıların öldürülmesini yasaklar. Peygamber Efendimiz (s.a.v) bir savaş sırasında bile can emniyetini korumayı, zararsız kişilere saygı göstermeyi öğütlemiştir. “Savaşta bile insanlara zarar vermeyin, ağaçları kesmeyin, hayvanlara zarar vermeyin” (Ebu Davud) gibi tavsiyelerde bulunmuştur.
2. Mal Emniyeti
İslam, insanın malını ve mülkiyetini de kutsal kabul eder ve buna zarar verilmesini yasaklar. Her bireyin malını kazanma hakkı vardır ve kimse başkasının malını haksız bir şekilde alamaz, çalamaz veya zarar veremez.
Kur’an’da Malın Kutsallığı
Kur’an-ı Kerim’de malın, insanın hakkı olarak korunması gerektiği vurgulanır:
“Mallarda, ihtiyaç sahipleri için bir hak vardır.” (Zariyat, 51:19)
Mal, sadece sahibine ait değil, aynı zamanda toplumun düzenine katkı sağlayacak bir kaynaktır. İnsanlar mal kazanırken, başkalarının haklarını ihlal etmemeli, malı helal yollardan kazanmalıdır.
İslam’da Haksız Kazanç Yasaktır
Haksız yolla mal kazanmak, özellikle rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, faiz gibi kazanç yolları, İslam’da kesinlikle yasaktır. Peygamber Efendimiz (s.a.v) de haksız kazanç elde etmenin ne kadar büyük bir günah olduğunu şu şekilde ifade etmiştir:
“Kim bir dirhem faiz alır ya da verir, Allah’a karşı savaş açmış olur.” (Müslim)
Ayrıca, İslam’da başkasının malına izinsiz el koymak veya haksız yere gasp etmek de büyük bir suçtur.
İslam’da Miras ve Mal Paylaşımı
İslam, mal paylaşımında da adaleti gözetir. Miras konusunda, İslam hukuku, her bireyin hak ettiği payı almasını sağlar. Bu da, malın emniyetinin sağlanması ve haksız yere alınmasının engellenmesi anlamına gelir. Kur’an, miras paylaşımında belirli kurallara uymayı ve adaletli bir paylaşımı öğütler:
“Erkekler, kadınların paylarının iki katı kadar alırlar.” (Nisa, 4:11)
Ancak bu durum, toplumda adaletsizliğe yol açacak şekilde değil, her bireyin hakkını gözeterek yapılmalıdır.
3. İslam Hukukunda Can ve Mal Emniyeti
İslam hukuku (şeriat), can ve mal emniyetini korumak amacıyla çeşitli cezalar ve düzenlemeler öngörmüştür. Örneğin, hırsızlık yapan kişiye el kesme cezası, cana kıymak (öldürmek) için ise kısas (öldürenin öldürülmesi) veya diyet (kan bedeli) uygulanabilir.
Ancak İslam, adaletin sadece ceza vermekle değil, aynı zamanda mağdurları güvence altına almak ve haklarını geri almak için çözüm yolları sunar. Toplumda adaletin sağlanabilmesi için her bireye eşit haklar tanınır ve kimseye can ve mal güvenliği konusunda haksızlık yapılmaz.
4. Toplumda Can ve Mal Güvenliği Sağlamak İçin İslam’ın Öğrettiği Temel İlkeler
İslam, toplumda can ve mal emniyetini sağlamak için bazı temel ilkeleri önerir:
Adaletin sağlanması: Toplumda her bireyin hakkı korunmalı ve haksızlığa uğramaması için adaletli bir yönetim sağlanmalıdır.
Ahlaklı bir toplumun oluşturulması: Bireylerin kötü alışkanlıklardan, haksız kazançlardan ve zararlı davranışlardan uzak durması sağlanmalıdır.
Eğitim ve bilinçlendirme: İslam, bireyleri hem dini hem de sosyal açıdan eğitmeye önem verir. Bu eğitim, toplumsal güvenliğin sağlanmasında önemli bir rol oynar.
Yardımlaşma ve dayanışma: İslam, yoksullara ve muhtaçlara yardım etmeyi teşvik eder. Bu, toplumda sosyal huzuru ve güveni sağlar.
Sonuç Olarak:
İslam, insanın can ve mal emniyetini en değerli haklar olarak kabul eder. Bu hakların korunması, toplumun huzuru ve düzeni için temel bir gerekliliktir. İslam’da cana ve mala zarar vermek, büyük bir suçtur ve buna karşı çeşitli cezai yaptırımlar uygulanır. Ancak en önemlisi, İslam ahlakı, insanları birbirine zarar vermemeye, başkasının canına ve malına saygı göstermeye teşvik eder. Bu anlayış, toplumda güvenli ve adil bir ortamın oluşmasına katkı sağlar.