İktisat Nedir? Kısa bilgi

Sözlükte “aşırılıktan uzak orta yolda olmak, doğru yolda olmak, bir şeye yönelmek” anlamlarına gelen iktisat, bir fıkıh terimi olarak, harcamalarda israf ve cimrilik korunup, gereken yerde gerektiği kadar harcama yapmak anlamına gelmektedir. Ayrıca servetin üretim, dağılım ve tüketimini inceleyen bilim dalına da iktisat denir. İktisadın konusunu, insan faaliyetlerinin, ihtiyaçları karşılamak amacıyla mal ve hizmet elde etme bakımından incelenmesi oluşturur. Malî iktisat, tarımsal, ticârî ve sınâî iktisat, beslenme iktisadı, matematik iktisat, siyasî iktisat, sosyal iktisat gibi dalları ve alanları mevcuttur.

Yüce Allâh, harcama ve tüketim konusunda iktisatlı davranmaya ve sonucu düşünmeden şuursuzca ve bilgisizce harcama yapmaktan kaçınmaya çağırır. Kur’ân-ı Kerim’de, “Elini boynuna bağlayıp cimri kesilme, büsbütün de açarak saçıp savurma! Sonra kınanmış, pişman bir halde oturup kalırsın.” (İsrâ, 17/29), “Onlar ki, harcadıkları vakit israf da, cimrilik de yapmazlar; ikisi arasında orta bir yol tutarlar.” buyurulmaktadır (Furkân, 25/67).

Gerek bireysel hayatta ve gerekse ülke çapında kalkınma veya çöküş, iktisâdî yaklaşımlara göre olacaktır. Kur’ân’da malların bilgisiz, hesapsız ve tam bir şımarıklık içinde harcanmasının, ülkenin yıkımına sebep olacağına işaret edilmektedir (İsrâ, 17/15). Hz. Peygamber de, “İktisat yapanı Allâh zengin eder. Saçıp savuranı da Allâh fakirleştirir.” buyurmuştur (Kenzü’l-Ummâl, II/13). Zenginlikte de, fakirlikte de iktisattan ayrılmayıp, tüketim ve harcamaların bir plan dahilinde yapılması gerekir. Hz. Peygamber, “Zenginlikte iktisat ne iyi şeydir! Fakirlikte iktisat ne iyi şeydir! İbadette iktisat ne iyi şeydir!” buyurmuştur (Kenzü’l-Ummâl, II, 7)