Biri bize ne yapıyorsun dediğinde hiç dememiz önemliyalan sayılmaz çünkü bundan kasıt bir şeyle meşgul değilim demektir bu yalan sayılmaz
“Hiç” demek yalan mı ?
Question
Selâmün aleyküm. Biri bize “napıyorsun” diye sorsa biz de lafın gelişi ve kısaca “hiç” desek bu yalan mı olmuş olur ? Gerçekten de özel bir şey yapmıyorsak ve lafın gelişi öyle desek bir şey olur mu ?
Answers ( 2 )
Türkçe’de hiç kelimesinin bir çok anlamı vardır. Sizin sorduğunuz sorudaki anlamı ise:
“Bir soruya açık bir cevap verilmek istenmediğinde cevap cümlesinin başına getirilen bir söz” (zarf) anlamındadır.
Örnek Cümle:
Bu nedenle cümle içinde bu şekilde kullanılan hiç kelimesini yalan olarak değerlendirmek doğru değil…
“Hiç” kelimesinin yalan sayılıp sayılmaması, onu hangi anlamda ve bağlamda kullandığına bağlıdır.
1. Doğru ve masum kullanımlar
“Hiç” = Yok, olmadı anlamında, gerçekten yoksa yalan değildir.
Örnek:
“Dolapta ekmek var mı?” → “Hiç yok.” (Gerçekten yoksa doğru söz.)
Duygu ifadesi:
“Üzülmüyor musun?” → “Hiç.” (Yani “hiç üzülmüyorum.”)
Bu da gerçeği yansıtıyorsa yalan sayılmaz.
2. Yalan olabilecek durum
Eğer gerçekte olan bir şeyi “hiç” diyerek inkâr edersen bu yalan olur.
Örnek:
Birisi sana “Paramı gördün mü?” diye soruyor, gördüğün halde “Hiç görmedim” dersen, bu inkâr yoluyla yalan olur.
İslam’da yalan haramdır, hatta hakkı gizlemek (kitmânü’l-hakk) de kınanır.
3. Dinî ölçü
Peygamber Efendimiz (s.a.v.): “Doğruluk iyiliğe, iyilik de cennete götürür. Yalan kötülüğe, kötülük de cehenneme götürür.” (Buhârî, Edeb, 69) buyurmuştur.
Yani “hiç” kelimesi tek başına yalan değildir, ama gerçek durumu inkâr etmek amacıyla kullanılırsa yalan hükmündedir.
İstersen sana günlük konuşmada farkında olmadan söylenen ama dinen yalan sayılabilecek kelime ve ifadeler listesini çıkarabilirim.
Bu, “hiç” gibi masum görünen sözlerde de farkındalık kazandırır.