Şafii ilmihalinde geçen Hac ve Umre’nin Hikmet ve Faydaları
Maddeler halinde Haccın yararları
Allah Teâlâ, kulları için şeriatlar vaz’etmiş, onların din ve dünya maslahatları için ahkâmı beyan etmiştir. Kur’an-ı Kerîm hac’dan bahsederken insanların maslahat ve faydalarına işaret ederek şöyle demiştir:
Gelsinler, kendilerine ait olan birtakım menfaatlere şahit olsunlar. (Allah’ın) kendilerine rızık olarak verdiği (deve, sığır, koyun gibi) dört ayaklı (kurbanlık) hayvanlar üzerine bilinen (teşrik) günlerde Allah’ın ismini zikred(erek onları kes)sinler. O hayvanların etinden yeyin ve ihtiyaç içindeki fakirleri de doyurun. (Hac/28)
İbn Abbas, bu ayetin tefsiri hakkında şunları söyler: ‘Bu ayetteki menfaatlerden maksat, dünya ve ahiret menfaatleridir. Ahiret menfaati, Allah’ın nzasıdır. Dünya menfaatleri ise insanların kurbanlardan yararlanmaları ve ticaret yapmalarıdır’.
İbn Abbas’ın bahsettiği dinî ve dünyevî menfaatlerin ayrıntılarına girecek olursak, onları şöyle sıralayabiliriz:
1. Müslümanların bir araya gelmesi.
Bu dinin binası, müslümanların bir araya gelmesi ve aralarının telif edilmesi temeli üzerine kurulmuştur. Bu nedenleAllah’ın teşrî kıldığı ibadetlerin en üstünleri, müslümanlar arasındaki birliği temin eden ibadetlerdir. Allah Teâlâ, aynı mahalledeki müslümanların bir araya gelmelerini sağlamak için beş vakit namazı cemaatle kılmayı teşrî kılmıştır. Müslümanların haftada bir defa tek bir yerde toplanmalarını sağlamak için Cuma namazını teşrî kılmıştır. Ayrıca senede bir defa müsîümanların bir araya gelmelerini sağlamak için Kabe’yi haccetmeyi emredip teşri kılmıştır.
2. İslâm kardeşliğini İhya etmek, onu görülür bir şekilde meydana çıkarmak, dillerin değişik olmasının, memleketlerin birbirine uzak olmasının hiçbir önemi olmadığını göstermek için Kabe’yi tavaf etmelerini, bir tek rabbe yöneldiklerini göstermek için hac ibadetini teşrî kılıp tanzim etmiştir.
3. Memleketleri ne kadar uzak olursa olsun tüm müslümanların, İslâm’ın merkezi ve tevhid nurunun fışkırıp bütün dünyaya yayıldığı Mekke’ye yöneldiklerini görürsün. Bu, müslümanlann birliğinin manevî varlıklarının tecessümü olarak görünmesi için tanzim edilmiştir.
4. Hac, insanların eşit olduğunu gösteren bir ibadettir. Bu ibadet, insanları birbirlerinden ayıran elbise ve meskenlerde birbirlerine üstünlük taslamalarını ortadan kaldırmaktadır. Arafat’ta, Mina’da, cemrelere taş atmada, Kabe’yi tavaf etmede zenginlik ve fakirlik ortadan kalkar. Efendi ile köle eşit olur. Tüm müslümanlann üzerine ruhanî bir hava çöker; Allah’a yakın olma, O’nun rızasını neredeyse elle tutulur derecede hissetme halet-i nahiyesine girerler. Bu fevkalâde bir doğuştur. Çünkü insanlara, annelerinden eşit olarak doğdukları zamanı, hiç kimsenin kimseden üstün olmadığı o anı ve bütün insanların Allah’a hesap vermek üzere çıplak, yalınayak, soy ve sopun olmadığı günü hatırlatır.
5. Müslümanlara atalarının ve peygamberlerin hallerini hatırlatarak en büyük dersi vermektedir. Çünkü haccın her ameliyesi bir olaya bağlıdır ki hacıların şuurunda birçok hatıraları canlandırır. Meselâ hacı, Hz. İbrahim ile Hz. İsmail’in Beyt-i Atiki yaparken çektiklerini hatırlar. Hacer’ül-Esvedi öptüğü zaman şuurunda Hz. Peygamber’in sureti, elinde sopa olduğu halde putları devirmesi canlanır. Safa ile Merve’ye çıkınca, Hz. Hacer’in, oğlu İsmail’e su bulmak için iki tepe arasında nasıl koştuğunu hatırlar. Mina’da cemrelere taş atarken, Hz. İbrahim’in, şeytanın vesveselerine nasıl karşı koyduğunu ve onu nasıl taşladığını ve rüyasında gördüğü kurban olayını ve Hz. İsmail’i kurban etmeye çalışarak Allah’ın emrini nasıl yerine getirmeye çalıştığını hatırlar. Arafat’ta, Allah’ın rahmet ve mağfiretine olan ümidi artar. Hz. Peygamber’in Veda Haca esnasında devesinin sırtında müslümanlara okuduğu şu hutbeyi hatırlar: Ey insanlar! Rabbiniz birdir. Hepiniz Ademdensiniz, Adem de topraktandır. Arab’ın Acem’e hiçbir üstünlüğü yoktur. Üstünlük ancak takva iledir. Dikkat edin! Benden sonra kâfir olup da birbirinizin boynunu vurmayın.
6. O mübarek mevsimde, o memleketin fakirleri kendilerine bir yıl yetecek kadar nzıklarını alırlar.
Bu, Hz. İbrahim’in duasının kabul edildiğine bir işarettir. Allah Teâlâ, Hz. İbrahim’in şöyle dua ettiğini bildiriyor:
Rabbimiz! Ben çocuklarımdan bir kısmını senin Beyt-i Haram’ının yanında, ekinsiz bir vadiye yerleştirdim. Rabbimiz! Namazı dosdoğru kılmaları için (bunu yaptım). Artık sen de insanlardan bir kısmının gönüllerini onlara meyleder kıl ve ürünlerinden onlara rızık ver, umulur ki şükrederler. (İbrahim/37)
7. Hac; bedeni meşakkatlere, hoşa gitmeyen şeylere tahammül etmeyi kolaylaştırır. İnsanlara tevazu göstermeyi, güzel münasebeti, eski şeylerle yetinmeyi öğretir. Kurban kesmeye, sadaka vermeye, ihsanda bulunmaya, kalbi temizleyip Allah’ı murakabe etmeye sevkeder.
Hac, bilinen aylar(da)dır. O aylarda (ihrama girmekle) haccı kendine farz kılan kimse için (hacda iken) kadına yaklaşmak, günah işlemek ve kavga etmek yoktur. Allah işlediğiniz her hayrı bilir. Kendinize azık hazırlayın! Şüphesiz ki azığın en hayırlısı takvadır. Ey akıl sahipleri! Benden korkun. (Bakara/197)
BENZER KONULAR:
Answers ( 2 )
Hac ve umrenin insan üzerinde birçok hikmet ve faydaları bulunmaktadır. Hac ve umrenin hikmet ve faydalarından bazılarını yazacak olursak;
Hac ve umre Müslümanların bir araya gelmesini sağlamaktadır.
Kardeşlik duygularını pekiştirir hac ve umre.
Dünyadaki çeşitli yerlerdeki Müslümanları bir araya getirir.
Hac ve umrede giyilen ihram bir bakıma bütün insanların eşit olduğunu öğretir bizlere.
Hac ve Umre, İslam dininin önemli ibadetlerinden olup, hem bireysel hem de toplumsal açıdan büyük hikmet ve faydalar taşır. Her ikisi de Müslümanların Allah’a yakınlaşma, kendilerini arındırma ve İslam’ın özüne dönme fırsatı sunar.
Hac’ın Hikmet ve Faydaları:
Allah’a Yönelme ve Takva: Hac, Allah’a yakınlaşmanın ve takvayı artırmanın bir aracıdır. Hac ibadeti, Müslümanlara kalbî bir temizlik ve manevi yenilenme fırsatı sunar.
Birlik ve Beraberlik: Dünya genelinden milyonlarca Müslümanın bir araya geldiği Hac, birlik ve beraberliği pekiştirir. Herkes aynı kıyafeti giyer, aynı duaları okur, aynı hareketleri yapar; bu da Müslümanların eşitliğini ve kardeşliğini simgeler.
Tövbe ve Arınma: Hac, geçmiş günahların affı için bir fırsattır. İslam’a göre, hacı olan kişi geçmişteki günahlarından arınmış olur ve bir “yeniden doğuş” yaşar.
İçsel Değişim: Hac, ruhsal bir yolculuktur. Kişi, orada ruhsal arınma, sabır, teslimiyet ve fedakarlık gibi önemli değerleri öğrenir.
Toplumsal Farkındalık: Hac, Müslümanların kendi toplumsal sorumluluklarını hatırlamalarına yardımcı olur. Zengin-fakir, dil-din ayrımı yapmaksızın tüm Müslümanlar aynı ibadeti yerine getirir.
Umre’nin Hikmet ve Faydaları:
Sürekli Zikir ve İbadet: Umre, Hac gibi büyük bir farz olmasa da, sürekli zikir ve ibadet yapma fırsatı sunar. Müslümanlar burada Allah’a dua ederek ruhlarını arındırırlar.
Allah’ın Rahmetini Kazanma: Umre de, Allah’ın rahmetine ve affına ulaşma adına bir fırsattır. Sadece hacda değil, her an Allah’a yönelmenin ve O’ndan af dilemenin hikmetini taşır.
Manevi Yükselme: Umre, kişinin ruhsal olarak bir seviye atlamasına, manevi olarak yükselmesine yardımcı olabilir. Bu ibadet, insanın kendisini sorgulamasına ve içsel bir değişim geçirmesine olanak tanır.
Zamanın Değerini Anlama: Umre, insanların zamanın değerini anlamalarına, kısa hayatta kalıcı olanı, Allah’a olan bağlılığı hatırlamalarına vesile olur.
Dünya ve Ahiret Dengelemesi: Umre, dünya işlerinden geçici olarak ayrılıp, sadece Allah’a yönelmek ve ahireti hatırlamak için önemli bir fırsattır.
Ortak Faydalar:
Manevi Huzur: Hem Hac hem de Umre, kişinin manevi huzur ve mutluluğunu artırır. Allah’a yapılan her ibadet, insanın kalbini huzura kavuşturur.
İçsel Temizlik: İki ibadet de kalbin arınmasını sağlar. Kişi, dünyevi dertlerden uzaklaşıp Allah’a daha yakın hisseder.
Kardeşlik ve Birlik: Hac ve Umre, tüm Müslümanları bir araya getirerek kardeşlik duygusunu pekiştirir. Herkesin aynı gayeyle bir arada olması, toplumsal barışı artırır.
Dünya ve Ahiret Dengelemesi: Her iki ibadet de kişinin dünya ve ahiret arasında bir denge kurmasına yardımcı olur, kalbi temizler ve yönünü Allah’a çevirir.
Sonuç olarak, Hac ve Umre, sadece dini bir yükümlülük değil, aynı zamanda ruhsal ve toplumsal faydalar sunan derin ibadetlerdir. Hem bireysel hem de toplumsal anlamda birçok hikmeti ve faydayı içinde barındırır.