Paylaş
Dört mezhebe göre kurban kesmenin hükmü
Question
Dinimizde Kurban kesmenin hükmü ve Delilleri

Mezheplere göre Kurban kesmenin hükmü nedir
Mezheplerin delilleri
Fakihler kurban kesmenin hükmü hakkında farklı görüşlere sahiptir. Acaba kurban kesmek vacip midir, yoksa sünnet midir?
Ebu Hanife ve talebeleri şehirlerde ikamet eden şehir halkı üzerine her sene bir defa kurban kesmek vaciptir. demişlerdir. Tahâvi ve başkaları Ebu Hanife’nin görüşüne göre vacip, Ebu Yusuf ile Muhammed’in görüşlerine göre sünnet-i müekkede olduğunu zikretmişlerdir. (3) Hanefilerin dışında kalanlara göre (4) vacip değil, müekket bir sünnettir.
Gücü yeten kimsenin onu terk etmesi mekruhtur. Maliki’lerce meşhur olan görüşe göre Mina’da olan hacıların dışındakiler hakkındaki hüküm böyledir. Yine onlara göre daha mükemmeli, gücü yeten kimsenin yanında bulunan her kişi için bir kurban kesmesidir. Bir kimse yanında bulunan ve nafakasını sağlaması vacip olan her kişi için kurban kesmek isterse, mezhebin görüşüne göre caizdir. Şafiilere göre kurban kesmek, tek başına olan kimse hakkında ömründe bir defa ayni sünnettir. Eğer ev halkı birden fazla ise sünnet-i kifâyedir. Ev halkından her hangi birisi bunu yerine getirecek olursa, hepsi için yeterli olur.
Kurban kesmenin vacip oluşuna dair Hanefilerin delili Peygamber (a.s.)’in şu buyruğudur: “Kim genişlik ve imkan bulur da kurban kesmezse bizim namazgâhımıza yaklaşmasın.” (1) Hanefiler der ki: Böyle bir tehdit ancak vacibin terki hakkında söz konusudur. Diğer taraftan kurban kesmek, “kurban günü” denilmek suretiyle kurban kesme vaktinin kendisine izafe edildiği Allah’a yaklaştırıcı bir ibadettir. Bunlar kurban kesmenin vacip olduğunu göstermektedir. Çünkü buradaki izafet, ihtisas dolayısıyladır. ihtisas da o günde kurbanın olmasına bağlıdır. Vücup ise, bütün insanlar açısından zahirde öyle bir şeyin varlığına götürür. Cumhur gücü yetenin kurban kesmesinin sünnet olduğuna bir takım hadisleri delil göstermişlerdir: Bu hadislerden birisi Ümmü Scicmc’nin rivayet ettiği şu hadistir: “Resulullah (a.s.) buyurdu ki: Zilhicce’nin hilâlini görüp sizden her hangi birisi kurban kesmek isterse, saçlarını ve tırnaklarını kesmesin.” (2) Bu hadis-i şerifte kurban kesmek, isteğe bağlı bırakılmıştır. isteğe bağlı bırakmak ise vacip kıl-maya aykındır. Bir diğer delil İbni Abbas’ın rivayet ettiği şu hadistir: “Resulullah (a.s.)’ın şöyle buyurduğunu duydum: “Üç şey vardır ki bana farzdır, sizin için rıafiledir: Vitir, kurban kesmek ve kuşluk namazı.” (3) Tirmizi de şunu rivayet etmektedir: “Ben kurban kesmekle emrolundum; bu sizin için bir sünnettir.” Bunu destekleyen bir başka husus şudur: Kurban kesmek, etinin dağıtılması vacip olmayan bir boğazlama işlemidir. O da akika gibi vacip olmaz. Hanefilerin delili olan hadis, cuma günü gusletmenin müstehaplığ’ını tekit eden şu hadiste olduğu gibi te’kide yorumlanır: “Cuma günü gusletmek, ergenlik yaşına gelmiş her kişi için vaciptir.– (4)
Diğer taraftan Ebu Bekir ve Ömer’in kurban kesmediklerine dair haberler de bunu göstermektedir. Onların kurban kesmemelerinin sebebi, insanların bunu vacip görmelerinden korkmaları idi.(1) Aynca (ahkâmda) aslolan vacip olmamasıdır.
Kurban kesmenin her ev için bir sünnet-i kifâye olduğuna dair Şafiîlerin delili ise Mihnef b. Süleym’in rivayet ettiği şu hadistir: “Peygamber (a.s.) ile birlikte duruyorduk. Onun şöyle dediğini işittim. “Ey insanlar! Her aile halkına her sene bir kurban düşer…” (2) Diğer taraftan ashab-ı kiram Peygamber (a.s.) döneminde kur-ban kesmekte idiler. Zahire göre Peygamber (a.s.) onların bu durumlannı biliyor ve reddetmiyordu. (3) Aynca Hz. Peygamber (a.s.) semiz, boynuzlu ve siyah-beyaz renkli iki adet koçu, birisini ümmeti adına, diğerini de kendisi ve aile halkı adına kesmiştir. (4) Tek başına olan kimsenin ömründe bir defa kurban kcsmcsinin sünnet-i ayn olduğuna dair Şafiilerin delili de, emrin tekrarı gerektirmediği şeklindeki görüşleridir.(5)
————————————-
l- Hilkim, Ibni Mace ve Tirmizi rivayet etmiş olup Tirmizi: “Bu hasen-garip bir hadistir.” dernişitir. Bir rivayette de: “Allah kan akamaktan daha sevgili bir ~el yoktur ve o kıyamet gunu gel ec ela, .’ şeklindedir. Neylü’l-Evtâr, V, 108. 2- Bu hadisi Imam Ahmed ile Kütüb-i Sitte müellifleri rivayet etmiştir. Yine Imam Ahmed Hz. Aişe’den de rivayet etmiştir. Ney1ü7-Evia.r, V, 119, 121. Hadis-ı şseenf geçen ( emlah ) halis beyaz veya beyaz’ siyahına galip olan demektir. el-Akran’ rden hkaasıtamı itkeigboynuılu no al olandır. Ayağım hayvanın yanına koymasırun sebebi ise bu şekilde boyvailamd, alaıaissinağinlamtamtuamtmlasaninı, hasayvı yanmand, başını sallayarak sarsıntıya sebep vermemesi ve böylelikle . da hayvanın zarar görmemesi içindir. 3- Tekmiletii Fethi’l-Kadir, VIII, 67; el-Lübab, fil, 232-, Tebyinü’l-llakâik, VI, 2; el-Bedetyi’, V 62. 4- Bidâyetü’l-Müctehid, I, 415; el-Kavâninü’l-Ftkiıtyye, 186; eş-Şerhu’l-Kebtr, 118; Mugrıi’r
Muhtâc, IV , 282 vd.; el-Mühezzeb, I, 237; el-Mıığni, VIII, 617; Şerhu’r-Risâle, I, 366. 1- Ahmed ve Ibni Mace, Ebu Hureyre’den rivayet etmişlerdir. Ney1ü7-Evtâr, V, 108. 2- Buhar?, müstesna, Cemaat rivayet etmiştir. Neylii’l-Evtar, V, 112. 3- Ahmed Müsnedinde, Hâkim Müstedrek’de ve Darakutni rivayet etmiştir. Hâkim, hakkında bir şey söylememiştir. Ancak senedinde Nemi ve Darekutni’nin zayıf olduğunu belirttiği bir ravi vardır. Nasbu’r-Raye,IV , 206. 4- Bu hadisi Ahmed ve Külüb-i Sizle sahipleri Ebu Said el-Hudri’den rivayet etmişlerdir. Sübülü’s-Seli ın, I, 87.
BENZER KONULAR:
- Kurban bayramı ve Kurban ibadeti
- Kurban İbadetinin Hikmet ve Faydaları Nelerdir?
- Kurban İbadetinin Toplum Hayatına Getirileri Nelerdir?
- Kurban İbadetinin Tarihçesi
- Kurban ibadeti hakkında bilgi
Answers ( 2 )
Kurban kesmek mezheplere göre ihtilaflı bir durumdur. Şöyle ki; İmam Ebu Hanife’ye göre; vaciptir. Vacip kavramı sorumluluk isteyen ve gerekli şartlar yerine geldiği takdirde yerine getirilmesi gereken bir ibadettir. Diğer üç mezhebe göre kurban kesmek, müekked sünnettir. Fakat kurban kesmek ister vacip olsun, isterse müekked sünnet gücü yeten bir kimsenin yerine getirmesi gereken bir ibadettir.
Dört mezhebe göre kurban kesmenin hükmü şu şekildedir:
Hanefi Mezhebi:
Hanefi mezhebine göre, kurban kesmek vacip (farz değil, fakat yapılması gereken) bir ibadettir. Kurban, imkanı olan her Müslümana, özellikle zengin olanlara vaciptir. Fakat kişi, kurban kesmemeyi seçerse ceza veya kınama yoktur. Ancak kurban kesmek, sünnet-i müekkede yani kuvvetli sünnet kabul edilir ve tercihen yapılması gereken bir ibadettir.
Şafii Mezhebi:
Şafiilere göre kurban, sünnet-i müekkede olup, yapılması şiddetle tavsiye edilen bir ibadettir. Bir kişinin üzerine kurban kesmek vacip değildir, ancak zengin olan ve kurban kesme imkanı olan her Müslümana sünnettir. Kesmek, dini bir görev olarak büyük sevap getiren bir uygulamadır.
Maliki Mezhebi:
Malikilerde kurban, sünnet-i müekkede (şiddetle tavsiye edilen sünnet) kabul edilir. Maliki mezhebinde kurban, zengin olan her birey için yapılması gereken bir ibadet olup, yapılmaması halinde kişi günah işlemiş sayılmaz, ancak büyük bir sevap kaçırmış olur. İmkan varsa, kurban kesilmesi gerektiği vurgulanır.
Hanbeli Mezhebi:
Hanbelilere göre, kurban kesmek vaciptir. İmkanı olan her Müslümana kurban kesmek farzdır. Kesilmemesi halinde kişi büyük bir eksiklik yapmış olur. Hanbeli mezhebine göre, kurban kesmek dini olarak oldukça önemli ve yükümlü bir ibadettir.
Genel Değerlendirme: Dört mezhepte de kurban kesmek, belirli şartlarla önemli bir ibadet olarak kabul edilir. Hanefi mezhebi hariç, diğer mezheplerde kurban kesmek daha çok vacip veya sünnet-i müekkede olarak görülürken, Hanefi mezhebinde vacip kabul edilmiştir.