Dinde “müsamaha” nedir

Question

MÜSAMAHA

 

Müsamaha ne demek din

Bir ahlak terimi olarak müsamaha insanlara yükümlülükler konusunda kolaylık gösterme, toplumsal yapıyı sarsıcı mahiyette olmayan hata ve kusurları hoş görme; çeşitli düşünce, inanç ve davranışların özgürce dile getirilmesi veya yaşanmasına firsat tanıma manalarını içerir. Türkçede bunu karşılamak için daha çok hoşgörü, bazen da Latince kökenli tolerans kelimeleri kullanılmaktadır. Mamafih hoşgörünün tam olarak müsamaha kelimesini karşıladığını söylemek zordur. Zira hoşgörü de bir miktar farklı olan takdir durumu da söz konusudur. Halbuki müsamahada esas olan, bir fikre ya da inanca, hoş görmemekle birlikte ifade edilme ve yaşanma firsatının verilmesidir. Bu içeriğiyle kelime din ve vicdan özgürlüğünü de içermektedir.

Islam kelimesinin “barışa girme” manası dikkate alındığında toplum sal barışın en önemli unsurlarından biri olarak algılanan müsamaha ile Islam arasında semantik bir bütünlük olduğu anlaşılır. Kur’an’da geçen sath” kelimesinin “kötülük edenin kötülügünü görmezden gelme” şeklin. deki anlam yanında “baskı ve zor kullanmama” manasına da geldiği ve affetmekten daha ileri bir davranışı ifade ettiği söylenebilir (Ragib el-ls. fahani, el-Müfredat, “sth” maddesi).

Kur’an’da müsamaha kelimesi geçmez; ancak basta af ve onunla bir likte zikredilen safh kelimeleri olmak üzere hilim, silm, sabir, sulh, lin (yumuşaklık) gibi kavramlarla islam’ın müsamahakarlığını ifade eden pek çok ayet bulunmaktadır. Bütün bu ayetler birlikte degerlendirildigin de müsamaha kelimesinin içeriği ortaya çıkmaktadır. Bu içeriğiyle mü. samaha bir taraftan Islam ümmetinin kendi arasındaki ilişkileri kolaylık ve hosgörü temeline oturtmasın diğer taraftan ise Islam dışındaki din ve mezheplere, felsefi kanaatlere mensup olanların bu durumlarına saygı gösterilmesini ifade eder. Bunu biraz daha açarak şöyle detaylandırabi liriz: Ilk olarak İslam dini, yükümlülükler hususunda kolaylik prensibini benimsemiştir. Buna göre inananlar için Allah zorluk değil, kolaylık mu rat eder (Bakara 2: 185), Hz. Muhammed’i insanlığa rahmet elçisi olarak göndermiştir (Enbiya 21: 107), keza O insanlara ancak güçlerinin yettiği kadar sorumluluk yükler (Bakara 2: 286). Ikinci olarak Müslümanlar ken. di aralarındaki ilişkilerde birbirlerine hoşgörüyle yaklaşmalılar ve kolay laştırıcı olmaya özen göstermelidirler. Zira Allah’ın af ve müsamahasının genişliğinden söz eden ayetler aslında Müslümanlar için de birer davranış modeli teşkil etmektedirler. Dahası Allah, müsamahakar kişileri cenne tiyle müjdelemiştir (Buhari, “Buy”, 16; İbn Mâce, “Ticârât”, 26). Bunun gibi Hz. Peygamber de bir kişinin Allah’ın müsamahasına layık olabilmesi için kendisinin de müsamahakar olması gerektiğini vurgulamıştır (Müs ned, I, 248). Üçüncü olarak ise Islam dini başka dinlerin ve kültürlerin mensuplarına da müsamaha ile davranmayı ilke edinmiştir. Her ne kadar Müslümanlara karşı düşmanca tutum içinde olan müşriklere ve diğer gayrimüslimlere karşı güç kullanmaya izin veren ayetler varsa da, bunlar onların dinlerinden dolayı değil, tutumlarından dolayıdır. Bu halde dahi Müslümanlardan güç kullanmakta aşırıya gitmemeleri, karşı taraf barışa yanaştığında Müslúmanların da barıştan yana tavır almaları istenmiştir (Mat. bk. Bakara 2: 190-192). Ayrıca Müslümanlara düşmanlık besleme yen veya antlaşmalarına ihanet etmeyen müşriklerle iyi ilişkilerin sürdürülmesine de izin verilmiştir.

Hz. Peygamber’in görevinin ilahi emirleri insanlara teblig edip onları uyarmak olduğunu, vicdanlar üzerinde baskı kurmak gibi bir görevinin bulunmadıgını, dinde zorlama yapılamayacagını belirten ayetler din ve vicdan özgürlüğünü Müslümanlar için uyulması gereken evrensel bir ku ral ve deger olarak tespit etmiştir. Hz. Peygamber bu ilke doğrultusunda kendisiyle görüşmek üzere Medine’ye gelen Necran Hristiyanlan ile bazı konularda tartışmıg, dahası onların Mescit’te ibadet etmelerine müsaade etmiş, Yemen’e vali olarak tayin ettiği Muâz b. Cebel’e dinleri konusun da Yahudilere müsamaha ile yaklaşması tavsiyesinde bulunmus, Medine Sözleşmesi’nde Yahudilerin inanç ve ibadet hürriyetlerinin korunacağını taahhüt etmiş, Tebük Seferi sırasında yahudi ve Hıristiyan cemaatleriyle dinlerini ve mabedlerini muhafaza etmelerine imkân tanıyan antlaşmalar yapmıştır.

Kur’ân’ın buraya kadar sıralanan ilkeleri ve Hz. Peygamber’in uygu lamaların sonraki müslüman kuşaklarca da örnek alınmış ve İslâm zimmi hukuku bu şekilde ortaya çıkmıştır. Bu hukukun varlığı sayesinde Islam coğrafyasında bin bes yüz yıldır müslüman olmayan cemaatler varlıklar nu muhafaza edebíilmişlerdir. Bunun dünya tarihinde bu kadar uzun ömür- lü başka bir örneğine tesadüf etmek neredeyse imkânsızdır.

Sonuç itibariyle buraya kadar verilen bilgiler bize çok açık biçimde Hz. Muhammed’in 610 yılından 632 yılına kadar esas itibariyle ahlaki değerlerle donanmış, iyiliklerin yaygınlaşmasını ve kötülüklerin sınırlan- masını kendisi için temel bir misyon olarak belirlemiş, tevhide bağlanan, tevhide bağlandığı için güven içinde olan ve güven veren, düşmanlık ye- rine kardeşliği, zorbalık yerine müsamahayı, zulüm yerine adaleti, ihanet yerine ahde vefayı, kargaşa yerine barışı, cehalet yerine ilim ve hikmeti, taş kalplilik yerine merhamet ve şefkati, bencillik yerine infak ve isari, cahiliye hamiyeti yerine takvâyı eylemlerinin mihenk taşları olarak be nimsemiş bir toplum inşa etmeye çalışmıştır. Hz. Muhammed’in rahle-i tedrisinden geçmiş muhacirler ve Ensar’dan müteşekkil çekirdek kad ronun bu değerlerden büyük ölçüde nasiplendikleri muhakkaktır, zaten tarihi veriler de bu gerçeği ortaya koymaktadır. Yukarıda yer yer dikkat çektiğimiz gibi, söz konusu değerler sözü edilen çekirdek kadro tarafın dan Hz Peygamber’in vefatının hemen ardından başlayan fetihlerle yeni coğrafyalara, yeni halklara taşınmıştır. İlerleyen süreç içerisinde Islâm’ın vurguladı ve önceledigi temel degerler Islâm medeniyetinin tesekkul sürecinde bir şekilde etkisini ve kılavuzluğunu göstermiş, kurumsal yapı ların biçimlenmesinde su ya da bu ölçüde rol oynamıştır. İslam medeniye- tinin zenginleşmesinde rolü olan başka kültürlere ait eserlerin tercümesi esnasında putperestlikle alakalı olanların dışarıda tutulması, mimari ve sanatta putperestligi çagrıştıracak tasarruflardan uzak durulması, adale tin Islam coğrafyasına dışarıdan bakanları imrendirecek ölçüde kurum sallaşması, okuma yazmadan nasipsiz kitlelerin birkaç yüzyıl içerisinde zengin bir yazılı literatür ortaya koyacak bir düzeye ulaşması, vakıf külta rünün insanlarla birlikte diger canlıları, hatta cansızlar içine alacak kadar genişlemesi, müslümanın kurduğu devletin çatısı altında müslümanla birlikte müslüman olmayanlara da birlikte yaşama hakkının tanınması. bütün bunlar, söz konusu temel değerlerin toplumsal vicdana nüfuz et mesi sonucu ete-kemiğe bürünmüş hamlelerdi. Bu hamleler sayesinde Müslümanlar geçmişte tarihin hakiki anlamda öznesi olabildiler. Bugün den yarına akan tarihi süreç içerisinde temel insani değerler geçerliliğini yitirmediğine göre, Müslümanların tarihin bir kez daha saygıdeğer öznesi olabilmeleri için, şekilcilikten değerlere doğru giden bir istikamet takip etmeleri ve bu istikamette yürürken imanlarını “amel-i salih”le būtünleş- tirmeleri tutulabilecek en makul yol olarak gözükmektedir.
İslam medeniyeti tarihi

Hoşgörü (Müsamaha) ne demek? Kısaca

 

About Dini Soru Cevap

Her soru cevap verilmeye değerdir, yeter ki aynı konu bize sorulmuş olmasın ve kurallara uygun sorulsun. Lütfen soru yollamadan önce aynı konu var mı diye \\\\"ARAMA\" yapınız. Konu altına yazılan sorulara öncelik tanıyoruz.. Bilginize

Follow Me

Answers ( 2 )

    0
    2022-01-31T09:00:09+03:00

    Dinimiz İslam müsamaha dinidir. Özellikle bu dinin Aziz Peygamberi Hz. Muhammed aleyhisselatu vesselam 23 yıllık peygamberliği döneminde insanlara müsamaha ölçüsünde muamele etmiştir. Emri bil maruf ve nehyi anil münker yaparken yani insanları iyiliğe davet edip kötülükten uzaklaştırırken zorlaştırmak değil kolaylaştırmak, nefret ettirmek değil sevdirmek ilkesine göre hareket edilmelidir.

    Müsamaha sözlükte kolaylık göstermek, yumuşak davranmak ve hatayı görmemezlikten gelmek anlamını da gelmektedir. insanlar bazen hata edebilir, kusurlar yapabilirler. Bu hata ve kusurlar başkasını canına, malına, ırzına, dinine zarar vermiyorsa bunları bazen hoş görmek ve müsamaha ile yaklaşmak gerekmektedir.

    Kur’an-ı Kerim’de müsamaha kelimesi geçmez Ancak af ve onunla birlikte sabır, yumuşaklık gibi kavramlar geçmektedir. İslam’da insanların gücünü aşan ve hayatını zorlaştıran mükellefiyetlerden muaf tutulduğunu ve bazı yükümlülüklerin hafifletildiği durumlarda söz konusu olmuştur.

    Dinde zorlama yoktur . Asıl olan insanlara İslam’ı tebliğ etmektir. Peygamber Efendimiz aleyhisselatu vesselam da Allah tarafından kendisine bildirilen hükümleri insanlara tebliğ etmiştir. Bazen insanlar kendisinden yüz çevirmiş, bazen alaya almış, bazen de şiddet uygulamışlardır. Buna rağmen Peygamber Efendimiz insanlara sabırla, hikmetle ve müsamahalı yaklaşmıştır.

  1. Müsamaha kelimesi Arapça kökenlidir ve “hoşgörü, kolaylık, anlayışla karşılamak” anlamına gelir.

    Dinde Müsamaha

    İslam’da müsamaha, başkalarının kusurlarını bağışlamak, farklılıklarına tahammül göstermek ve dini hükümleri uygularken aşırıya kaçmamak demektir.

    Kur’ân’da ve hadislerde Müslümanların yumuşak huylu, affedici ve kolaylaştırıcı olması teşvik edilir.

    Peygamber Efendimiz (s.a.v.): “Kolaylaştırın, zorlaştırmayın; müjdeleyin, nefret ettirmeyin.” (Buhârî, Müslim) buyurmuştur.

    Müsamahanın Dini Önemi

    İnsan ilişkilerinde: Kırıcı değil, yapıcı olmak.

    İbadetlerde: Dini emirleri zorlaştırmadan, kolaylaştırarak yaşamak.

    Toplumsal yaşamda: Farklı inanç ve görüşlere saygı göstermek.

    Ahlakta: Kin tutmamak, affetmeyi bilmek.

    📌 Özetle: Dinde müsamaha, hem Allah’ın kullarına karşı merhametli yaklaşmasını örnek almak hem de insanlar arası ilişkilerde kolaylık ve hoşgörüyü esas almaktır.

    İstersen sana müsamahanın Kur’ân’daki 3 temel örneğini de gösterebilirim; bu, konuyu çok netleştirir.

Leave an answer