15.A’mâvehidâne[278]

a. Hanefî Mezhebi:

ibn Âbidin Haşiyesi’nde: “A’mânın hidânesine gelince, çocuğu koruması mümkün ise, hidâneye ehildir. Koruması mümkün değilse ehil değildir. (Yani bu takdirde çocuğun bakım hakkı kendisine verilmez)” denmektedir. [279]

b. Mâlikî Mezhebi:

Çocuğun bakımını üstlenmenin şartlarından birisi, kadın olsun erkek olsun hidâne hakkına sahip olan kişinin yeterli olmasıdır. Yani çocuğun ihtiyaçlarını görmeye gücü yeter olmaktır. Buna gücü yetmeyen çocuğun bakımını üstlenemez. A’mâlık da güç yetmeme sebeplerindendir. [280]

c. Şafiî Mezhebi:

Suyûti’nin Eşbah ve’n-Nezâir’inds şu bilgileri görmekteyiz: “A’mânın hidâne hakkı var mıdır? İbn Rif a der ki: “Mezhebimiz âlimlerinden bu konuda bir görüşü olanı görmedim. Şu kadar ki onun sözünden a’mâlığın hidâneye engel olduğu anlaşılmaktadır. Çünkü o şöyle demiştir: “Eğer anne kendi başına ihtiyaçlannı göremeyen çocuğu koruyorsa, (onun sadece koruması hidâne hakkının kendisine verilmesi için yeterli) değildir. Zira her davranışında kontrol altında olmazsa çocuk zarar görebilir.”

“Bu ifadeden, a’mâlığın hidâne hakkına mâni olduğu neticesi çıkar. Çünkü a’mâ yukarda belirtildiği gibi bir kontrolü gerçekleştiremez.

“Ezraî Kût isimli eserinde şöyle diyor: “İbn’ul-Berzi fetvalarında a’mâların hidanesi hakkında şu cevabı vermiştir: “Bu konuda yazılı bir şey görmedim. Kanaatim odur ki bu konudaki hüküm çeşitli durumlara göre değişmektedir. Eğer çocuğun korunması, gerekli tedbirlerin alınması ve yararına olan çalışmalann yapılması ve kötü durumlardan, çocuğa gelecek zaralardan korunması a’mâ tarafından gerçekleştirilebiliyorsa a’mânın hidâne hakkı vardır. Aksi halde yoktur.”

“Hama’nın baş kadısı hidâne konusunda a’mâlığın bir engel olmadığına dair fetva vermiştir. Şu şartla ki hidâne hakkını alan a’mâ veya kendisine yardım edenler tarafından çocuk için gerekli hizmetler yerine getirilmelidir.

“İbn Sabbağ’ın akranlarından Miftah isimli eserin şârihi Abd’ul-Melik b. İbrahim el-Makdisi el-Hemedâni Fetâvâ’smda a’mâlara hidâne hakkı olmadığını bildirmiştir. Ezraî: “İhtimal ki en doğrusu budur” demiştir.[281]

d. Zeydiyye Mezhebi:

Şerh’uî-Ezhâr’dâ şöyle denmektedir: “Hidâne hakkını düşüren şeylerden biri delilik ve benzeri hallerdir. Cüzzam ve a’mâlik gibi hoşlanılmayan her durum için hüküm aynıdır. [282]

Hidâne hakkı, hak sahibinde a’mâ olmak gibi hoşlanılmayan bir durum var ise, başkasına geçer.[283

• 15.A’mâvehidâne[278]
• islam’da boşandıktan sonra İddet, nafaka ve çocuk bakımı
• Hanefi Mezhebine Göre Dadılık
• Boşanan Erkeğin Nafakaya Gücü Yetmiyor İse Çocuğunun Vekaletini Vermesi Caizmidir?
• Peygamberimizin Peygamberlikle görevlendirilmesi
• Tümünü görüntüle.