Share
Allah’ın isimlerinden el Aziz ne demek
Question
AZIZ
العزیز
Allah’ın isimlerinden (esmâ-yi hüsnâ) biri.
“Aziz” ismi, “daima üstün ve karşı konulamaz derecede güçlü” anlamına gelir. Allah’ın Kur’ân-ı Kerim’de en çok geçen isimlerindendir ve çoğu zaman
“bütün emirleri ve işleri yerli yerinde ve adalete uygun olan, hikmet sahibi” anlamındaki “hakim” ismiyle beraber zikredilir. Mesela bir ayette Allah Teålâ, insanlara vereceği herhangi bir iyilik ve hayrın hiç kimse tarafından engellenemeyeceğini ve kimsenin de onun vermediği bir iyilik ve hayri bahsetme imkanına sahip olmadığını belirttikten sonra şöyle buyurur: “Allah aziz ve hakimdir” (Fatir 35/2). Böylelikle kendisinin karşı konulmaz güç ve üstünlüğü ile her şeyi yerli yerinde yaratması yani hikmet sahibi oluşu arasında bir denge ve uyum bulunduğunu beyan eder.
“Aziz” ismi Kur’an-ı Kerim’de ayrıca “her şeyi eksiksiz
bilen” anlamındaki “alim” (bk. el-En’âm 6/96; Yasin 36/38; Fussilet 41/12), “övülen ve övgüye en layık olan” anlamındaki “hamid” (bk. İbrâhim 14/1; Sebe’ 34/6; el-Burûc 85/8), “gücü her şeyi kapsayan” anlamındaki “kavi” (Hud 11/66; es-Şürâ 42/19) ve “muktedir” (er-Kamer 54/42), “esirgeyen, bağışlayan, engin merhamet sahibi” anlamındaki “rahim” (bk. eş-Şuară 26/217; Yâsîn 36/5), “bütün günahlan bağışlayan, daima affeden” anlamındaki “gafur” ve “gaffar” (bk. el-Mülk 67/2; el-Mü’min 40/42), “karşılık beklemeden bol bol veren” anlamındaki “vehhåb” (bk. Sad 38/9) gibi isimlerle birlikte de kullanılır. Bütün bu âyetlerde birlikte kullanılan iki isim ya anlam açısından birbirini destekler ve kuvvetlendirir ya da üstünlük ve güç sahibi olma ile bağışlayıcılık, nimet verme gibi vasıflar arasında bir denge bulunduğunu hatırlatır. Allah’ın, kendisine isyan eden, O’nun ilahlığını tanımayan ve gönderdiği dini inkâr eden kişileri mutlaka cezalandıracağını ifade eden ayetlerde (Al-i İmrân 3/4; el-Maide 5/95; İbrâhim 14/47) ise “aziz” ismi, “suçlunun hakkından gelen” anlamındaki “zü’ntikâm” ismiyle birlikte kullanılır ve anlamı daha da pekiştirilir.
“Aziz” ismi, bir yandan Allah’ın yüceliğini ve üstünlüğünü bildiren “ali”, “azim”, “cebbâr”, “kebir”, “mütekebbir” gibi isimleriyle, diğer yandan da O’nun sınırsız ve karşı konulamaz derecede güç sahibi olduğunu ifade eden “kadir”, “muktedir”, “kavi”, “kahhar” gibi isimleriyle anlam açısından yakındır. Ancak Allah’ın mutlak güç ve otorite sahibi olması, bütün varlıkların kendisine muhtaç ve karşısında zayıf oluşu, yenilmezlik ve karşı konulamazlık (izzet) özelliği aziz isminde daha belirgindir. Bu yüzden aziz
ismi, esmâ-yi hüsnâ (Allah’ın güzel isimleri) içinde özel bir öneme sahip olan ve Kur’ân-ı Kerim’de en fazla zikredilen isimlerdendir. Esmâ-yi hüsnâdan olan muiz de başkalarına izzet veren, yücelik bahşeden anlamındadır (bk. ALÎ; AZÎM; CEBBÂR; KADİR; KAHHÂR; KAVÎ; KEBÎR; MUİZ; MÜTEKEBBİR).
Allah’ın “aziz” isminin anlamını kavrayan bir mümin, O’nun her şeyin yaratıcısı, yöneticisi ve her şeyin sahibi olduğunu; hiçbir varlığın O’nun üstünlüğüne, gücüne karşı direnme, karşı koyma veya onun iradesi dışında bir şey yapma imkân ve ihtimali olmadığını bilir. Varlıkların bütün ihtiyaçlarını O’nun karşıladığını, insanın sahip olduğu maddi ve manevi
her türlü nimetin kaynağının Allah olduğunu, O istemedikçe kimsenin kimseye bir fayda ya da zarar veremeyeceğini, O’nun dilediği bir şeye de kimsenin engel olamayacağını hiç unutmaz. Şu âyetler, Kur’ân-1 Kerim’de defalarca ve farklı şekillerde dile getirilen bu gerçeğin en açık ifadesidir: “Siz ne yerde ne de gökte Allah’ı âciz bırakamaz, O’nun hükmünden kurtulamazsınız” (el-Ankebût 29/22); “De ki: Mülkün gerçek sahibi olan Allahım! Sen mülkü dilediğine verirsin, dilediğinden çekip alırsın; dilediğini yüceltip aziz kılarsın, dilediğini alçaltıp zelil edersin. Hayır yalnız senin elindedir. Şüphesiz sen her şeye kadirsin” (Âl-i İmrân 3/26). Bu bilince sahip mümin, her türlü iyiliği ve güzelliği Allah’tan ister, her türlü sıkıntıdan ve kötülükten de yalnız O’na sığınır. Her işinde O’na dayanır ve tevekkül eder. Kaynak: İslam ansiklopedisi Diyanet
Answer ( 1 )
Allah’ın isimlerinden “el-Aziz” (الْعَزِيزُ) Arapça kökenli bir isim olup, “mutlak kudret sahibi, her şeyin üzerinde üstün olan, galip ve güçlü” anlamına gelir. Aziz, hiçbir güç veya otorite tarafından alt edilemeyen, her şey üzerinde hâkimiyeti olan ve her işinde galip gelen anlamını taşır. Allah, her türlü zorluktan uzak ve üstün kudret sahibidir.
“Aziz” ismi Kur’an-ı Kerim’de ayrıca “her şeyi eksiksiz
bilen” anlamındaki “alim” (bk. el-En’âm 6/96; Yasin 36/38; Fussilet 41/12), “övülen ve övgüye en layık olan” anlamındaki “hamid” (bk. İbrâhim 14/1; Sebe’ 34/6; el-Burûc 85/8), “gücü her şeyi kapsayan” anlamındaki “kavi” (Hud 11/66; es-Şürâ 42/19) ve “muktedir” (er-Kamer 54/42), “esirgeyen, bağışlayan, engin merhamet sahibi” anlamındaki “rahim” (bk. eş-Şuară 26/217; Yâsîn 36/5), “bütün günahlan bağışlayan, daima affeden” anlamındaki “gafur” ve “gaffar” (bk. el-Mülk 67/2; el-Mü’min 40/42), “karşılık beklemeden bol bol veren” anlamındaki “vehhåb” (bk. Sad 38/9) gibi isimlerle birlikte de kullanılır. Bütün bu âyetlerde birlikte kullanılan iki isim ya anlam açısından birbirini destekler ve kuvvetlendirir ya da üstünlük ve güç sahibi olma ile bağışlayıcılık, nimet verme gibi vasıflar arasında bir denge bulunduğunu hatırlatır. Allah’ın, kendisine isyan eden, O’nun ilahlığını tanımayan ve gönderdiği dini inkâr eden kişileri mutlaka cezalandıracağını ifade eden ayetlerde (Al-i İmrân 3/4; el-Maide 5/95; İbrâhim 14/47) ise “aziz” ismi, “suçlunun hakkından gelen” anlamındaki “zü’ntikâm” ismiyle birlikte kullanılır ve anlamı daha da pekiştirilir.