Gayb Ne Demek?

Gayb Hakkında Kısa bilgi

Gizli kalmak, gizlenmek, görünmemek, uzaklaşmak, gözden kaybolmak anlamında masdar, gizlenen, hazırda olmayan anlamında ise isim veya sıfat olarak kullanılan gayb, dinî bir kavram olarak, nakle dayalı bilgi olmaksızın hakkında bilgi edinilemeyen varlık alanı demektir.

Gayb kelimesi Kur’ân’da altmış yerde geçmektedir. Gayb kelimesi Allah’a nispet olunduğu yerlerde sadece Allah tarafından bilinebilen mutlak gaybı ifade eder.

İlgili âyet ve hadislerin bazılarında gaybı sadece Allah’ın bildiği ifade edilmekte (bk. En’âm, 6/59; Yûnus, 10/20; Hûd, 11/123; Buhârî, İstiskâ, 29, Tevhid, 4; Müslim, İmân, 77), bir kısmında ise Allah’ın dilediği kullarını gayb konusunda bilgilendirdiği (Âl-i İmrân, 3/179; Cin, 72/26-27) haber verilmektedir. Bu bağlamda Hz. İbrahim’e göklerin ve yerin melekûtunun gösterildiği (En’âm, 6/75), Hz. Yusuf’a rüyaları yorumlama ilminin ve kavminin yiyeceği yemekleri önceden bilme yeteneğinin verildiği (Yûsuf, 12/21, 37), Hz. İsa’nın, İsrailoğulları’nın evlerinde ne yiyip neleri biriktirdiklerine vâkıf olup bunları kendilerine haber verdiği (Âl-i İmrân, 3/49) belirtilmektedir.

Buna göre gaybı, sadece Allah’ın bildiği mutlak gayb; O’nun bildirdikleri tarafından bilinebilen izâfi gayb şeklinde ikiye ayırmak mümkündür. Hz. Peygamber de Allah’ın kendisine öğrettiklerinin dışında gayb hakkında bilgiye sahip değildi (Müslim, İmân, 287; Tirmizî, Tefsîr, 7). Kur’ân mutlak gaybın bilinmesini sadece Allah’a tahsis etmiş, bu niteliğin diğer yaratıklardan birine tahsis edilmesini tevhide aykırı bulmuş, gayb kapılarını zorlama denemeleri olan fal, kehanet vb. yollara başvurmayı şiddetle yasaklamıştır.

Gayb, kelime anlamı olarak “gizli kalmak, gizlenmek, görünmemek, uzaklaşmak, gözden kaybolmak” gibi anlamlara gelir. Dini bir terim olarak ise gayb, insanların kendi akıl ve duyularıyla bilgi sahibi olamayacakları, sadece Allah tarafından bilinen veya Allah’ın dilediği kullarına bildirdiği varlık alanını ifade eder.

Kur’an-ı Kerim’de gayb kelimesi birçok yerde geçmektedir ve bu kavram iki ana şekilde ele alınır:

Mutlak Gayb: Bu, sadece Allah tarafından bilinebilen gaybı ifade eder. Hiçbir insanın veya başka bir varlığın bu bilgiye kendi başına ulaşması mümkün değildir. Allah, gaybın tek sahibidir ve bu bilgiye sadece O vakıftır. (Bkz. En’âm 6/59; Yûnus 10/20; Hûd 11/123)

İzâfi Gayb: Allah’ın dilediği kullarına veya peygamberlerine bildirdiği gayb bilgisidir. Bu, mutlak gayb olmamakla birlikte, Allah’ın bildirmesiyle insanların veya peygamberlerin bilgi sahibi olabildiği konulardır. Örneğin, Hz. Yusuf’un rüyaları yorumlama yeteneği veya Hz. İsa’nın bazı bilgileri insanlara bildirmesi bu tür gayba örnek verilebilir. (Bkz. Âl-i İmrân 3/179; Cin 72/26-27)

Bu bağlamda, İslam inancına göre gayb bilgisi sadece Allah’a aittir ve Allah’ın bu bilgiyi kimseyle paylaşmadığı sürece, kimse bu bilgiye ulaşamaz. Gaybı bilme iddiasında bulunmak veya gaybı zorlamaya çalışmak (örneğin falcılık, kehanet gibi yollarla) İslam’da kesinlikle yasaklanmıştır.

Diyanet dini kavramlar sözlüğü

BENZER KONULAR:

• Gayb meselesi Lokman suresi 34. Ayet
• Gayb’ı bilme
• Peygamberden her şeyi bilir mi? Gayb hakkında bilgileri var mıdır?
• Rüya tabiri ve Gayb
• Gaybı Allah biliyor
• Tümünü görüntüle.