KONUŞMA ADÂPLARI

Dünyadaki kavga, niza vs. gibi fesatlar genellikle dilin ihtiyatsızlığı ve dizginsizliği yüzünden kaynaklanmaktadır. İnsanlardan çokça sadır olan büyük büyük günahların alâkası da genel olarak dil iledir. Bunun içindir ki Rasûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) dilin kontrol edilmesini, her türlü çirkin sözlerden hatta gereksiz, boş ve faydasız konuşulmasından sakınılmasını; konuşmaya ihtiyaç yoksa yahut yapılacak konuşmadan herhangi bir hayır ve fayda olmayacaksa susulmasını ısrarla tekrar tekrar söylemiştir. Bu, Rasûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in karşılığında kurtuluş ve saadetin kazanılacağını söylediği önemli talimatlarındandır.

Dili Muhafaza Etmek

عن أنس بن مالك رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: لا يبلغ عبد حقيقة

الإيمان على يخان من لسانه.

Hz. Enes bin Malik (radıyallahu anh)’dan rivayet ediliyor: Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurdu: “Kul dilini korumadığı müddetçe, imanın hakikatine ulaşamaz.

عن الحلبة بن عامر رضي الله تعالى عنه قال: قلت يا رسول الله ما النجاة؟ قال: أمسك عليك

لسائك واليسعك بيتك وابك على خطيتك

Hz. Ukbe bin Amir (radıyallahu anh) diyor ki: Ben: “Ya Rasulallah! Kurtuluşun yolu nedir?” dedim. Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem): “Dilini muhafaza et, evinde otur (lüzumsuz yere evinden dışarı çıkma), günahlarına ağla buyurdu.

Güzel Konuşmak

عن أبي هريرة رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: الكلمة الطيبة صدقة.

Hz. Ebu Hureyre (radıyallahu anh)’dan: Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) buyurdular ki: “Güzel ve tatlı bir söz sadakadır. (Yani iyiliğin bir çeşididir. Karşılığında kul ecir ve sevaba müstehak olacaktır),”

عن هاني رضي الله عنه أنه لما وقد على رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: يا رسول الله! أبي شيء يوجب الجلة؟ قال: عليك بخشن الكلام وبذل الطعام.

Hz. Hani (nadıyallahu anh)’dan rivayet edilmiştir: O, Rasûlullah (sallallà hu aleyhi vesellem)’in huzuruna geldi ve: “Ya Rasulallah! Hangi amel Cenneti vâcib kılar?” dedi. Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem): “Güzel konuşunuz ve yemek yediriniz buyurdu.

İzah: Bir kimseyle güzel konuşmak, ona karşı tatlı dilli olmak, onun kalbinin hoş ve mutlu olmasına vesile olmaktadır. Allah’ın bir kulunu sevindirip mutlu etmek ise, hiç şüphesiz çok büyük bir iyiliktir.

Allah ve Rasûlünün Sevdiği Konularda Hak Söz Söylemek

عن أنس بن مالك رضي الله عنه قال : قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: ليس البيان كثرة

الكلام ولكن فضل فيما يحب الله ورسوله وليس العلي عن اللسان ولكن قلة المعرفة بالحق.

Hz. Ebû Hureyre (radıyallahu anh)’dan rivâyet edilmiştir. Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) buyurdular ki: “Güzel ve etkili söz kelâmın çokluğu değil, Allah ve Rasûlünün sevdiği konularda hak söz söylemektir.

Konuşma ve ifade etmedeki acizlik, dilin ifade etmedeki aczi değil, hakkı bilmeme eksikliğidir.”

Her Sözü Akıbetini Düşünerek Söylemek

الله عنه صاحب رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: عن بلال بن الحارث المزني رضي ا سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: إن أحدكم ليتكلم بالكلمة من رضوان الله تعالى

ما كان يظل أن تبلغ ما بلغت يكتب الله له رضوانه إلى يوم القيامة، وإن الرجل ليتكلم بالكلمة من سخط الله ما كان يظن أن تبلغ ما بلغت يكتب الله له به شخطة إلى يوم يلقاء.

Hz. Bilal bin Haris Müzeni (radıyallahu anh) diyor ki: Ben, Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem)’in şöyle buyurduğunu işittim: “Sizden biri Allah’ın hoşuna giden öyle bir söz söyler ki, kendisi onu fazla önemsemez. Ancak o söz sebebiyle Allahu Teâlâ kıyamet gününe kadar ona rızasını vacib kılar. Siz den biri Allah’ı gazablandıran öyle bir söz söyler ki, onu kendisi fazla önemsemez ancak o söz sebebiyle Allahu Teâlâ, kıyamet gününe kadar ona gazabını vacib kılar. 

İzah: Hadis-i şerifin gayesi şudur ki; kul Allah ve âhiret âkibetlerinden gafil olarak konuşmamalıdır. Çünkü ağızdan çıkan söz kişiyi Allahu Tella’nın hususi hoşnutluğu ve rahmetine de müstehak kılabilir. (Allah korusun) Onun hoşnutluğu ve ilâhî rahmetinden mahrum kılarak cehenneme de ulaştırabilir.

İhtiyaç Olmadıkça Lafı Uzatmamak

عن شريح بن عبيد رحمة الله عليه قال: حدثنا أبو علية أن عمرو ابن العاص رضي الله عنهما قال يوما وقام رجل فأكثر القول فقال عمروتَقْصِدْ في قوله لكان خيرا له سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: لقد رأيت أو أمرت أن أنجور في القول فإن الحوار هو خير.

Hz. Amr bin el-As (radıyallahu anh)’dan rivayet edilmiştir: Bir gün (onun bulunduğu bir mecliste) bir adam kalkarak konuştu ve sözü çok uzattı. Bu nun üzerine Hz. Amr bin el-As (radıyallahu anh) buyurdu ki: “Eğer bu şahıs kısa konuşsaydı, onun için daha hayırlı olurdu. Ben Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem)’i şöyle buyururken işittim: “Ben uygun görüyorum yahut Allah bana emretti ki konuşmalarımı kısa tutayım. Çünkü konuşmada ihtisar hayırlıdır.

İzah: Tecrübe şahittir ki, çok uzun konuşmalardan dinleyenler usanmaktadır. Bazı konuşma ve vaazlarda başlangıçta dinleyenlerin çok güzel etki lendikleri görülmektedir. Ancak konuşma haddinden fazla uzayınca insanlar usanmakta ve önceden aldıkları tesir de zâil olmaktadır.

Ya Hayır Konuşmak ya da Susmak

من أسوة بن أضرم رضي الله عنه قال: قلت: يا رسول الله أوصني، قال: تملك بذلك؟ قلت: فماذا أملك إذا لم أملك يدي؟ قال: تملك لسانك؟ قال: فماذا أملك إذا لم أملك الثاني؟ قال: لا تنشط بذلك إلا إلى خير، ولا تقل بلسانك إلا معروفا

Hz. Esved bin Esram (radıyallahu anh) diyor ki: Ben: “Ya Rasulallah, bana tavsiyede bulununuz” dedim. Bana: “Eline sahip çık, (tå ki onunla kimseye eziyet verme)” buyurdu. Ben: “Eğer elime sahip olamazsam, başka neye sahip olabilirim ki?” dedim. Bundan sonra: “Diline sahip ol” buyurdu. Ben: “Dilime sahip olamazsam, başka neye sahip olabilirim ki?” dedim. “O hâlde elini yalnız iyi işler için uzat, dilinle yalnız iyi şeyler konuş” buyurdu.”

عن أبي سعيد الخدري رضي الله عنه قال: جاء رجل إلى النبي صلى الله عليه وسلم فقال: يا رسول الله! أوصي، فقال (فيما أرضى به) والحزن لانك إلا من خير، فإنك بذلك تغلب

الشيطان

Hz. Ebû Said Hudri (radıyallahu anh)’dan rivâyet edilmiştir: Bir adam Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem)’in yanına geldi ve: “Ya Rasulallah, bana birkaç vasiyet buyurunuz” dedi. Ravi diyor ki: O vasiyetlerden biri de şuydu: “Dilini hayırdan başka her sözden muhafaza et. Bununla sen şeytana galip gelirsin.”

عن أبي هريرة رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: من كان يؤمن بالله

واليوم الآخر فليقل خيرا أو ليضمت.

Hz. Ebû Hûreyre (radıyallahu anh)’dan rivâyet edilmiştir: Rasûlullah (sal lallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurdu: “Allahu Teala’ya ve âhiret gününe iman eden kimse ya hayır söylesin ya da sussun.

عن عمران بن حطان رحمة الله قال: لقيت أبا ذر رضي الله عنه فوجدته في المسجد مختبئا بكاء أسود وحده، فقال: يا أبا ذر، ما هذه الوحدة؟ فقال: سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: الوحدة خير من جليس السوء، والجليس الصالح خير من الوحدة، وإملاء الخير

خير من الشكوت، والشكوت خير من إملاء الشر.

Hz. İmran bin Hattan (rahmetullahi aleyh) diyor ki: Ben Hz. Ebû Zerr (Radiyallahu anh) ile buluştum. Onu siyah bir örtüye bürünmüş mescidde otu rurken buldum. Ben: “Ey Ebû Zerr! Bu yalnızlık nedir?” dedim, buyurdu ki: “Ben Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem/in şöyle buyurduğunu işittim: Yal nız yaşamak, kötü arkadaşla oturmaktan daha hayırlıdır. İyi arkadaşla oturmak yalnızlıktan hayırlıdır. Birine güzel bir söz söylemek susmaktan hayırlıdır. Susmak kötü söz söylemekten daha hayırlıdır.

İzah: Hadis-i şerifle şu açıkça gelmiştir. Susmanın fazileti çirkin ve kötü konuşmanın mukabilindedir. Yoksa güzel konuşmak susmaktan daha efdaldir. Bunun gibi şu da açık bir şekilde gelmiştir ki, kötü kimselerle görüşmek ve onlarla oturmaktan yalnızlık hayırlıdır. Ancak salih kimselerle birlikte oturmak yalnızlıktan daha hayırlıdır.

Avurtları Çatlatarak Laf Yapmamak

عن عبد الله بن جعفر رضي الله عنهما قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: شرار أمني قوم ولدوا في النعيم وعدوا به، يأكلون من الطعام الوانا، ويلبسون من الثياب ألوانا، ويركبون من الذوات ألوانا يتشدقون في الكلام.

Hz. Abdullah bin Câfer (radıyallahu anh)’dan rivâyet edilmiştir. Rasûlul lah (sallallahu aleyhi vesellem) buyurdular ki: “Benim ümmetimin en şerlileri, konfor ve nimetler içinde dünyaya gelen, onlarla beslenen kimselerdir ki, onlar çeşit çeşit yiyecekler yerler, rengarenk elbiseler giyinecekler çeşit çeşit bineklere binecekler ve avurtlarını çatlatarak laf yapacaklardır

عن أبي أمامة رضي الله علة قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: سيكون رجال من أنتي يأكلون ألوان الطعام ويشربون الوان الشراب ويتشدقون في الكلام فأولئك شرار أمني.

Hz. Ebû Umame (radıyallahu anh)’dan rivayet edilmiştir. Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) buyurdular ki: “Ümmetimden öyle kimseler olacak ki, onlar yemeklerin çeşit çeşidini yiyecekler, içeceklerin çeşit çeşidini içecekler ve avurtlarını çatlatarak konuşacaklardır. İşte onlar benim ümmetimin en şerlileridir.

Çirkin ve Seviyesiz Konuşmamak

عن أبي الدرداء رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: البلاء شؤم رشوة الملكة لوم Hz. Ebu’d-Derda (radıyallahu anh)’dan rivayet edilmiştir. Rasûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) buyurdular ki: “Çirkin konuşmak ayıptır. Kötü söz de yerilmeye layık bir şeydir.”

عن حذيفة رضي الله عنه قال: كنت رجلا ذرب اللسان على أهلي، فقلت: يا رسول اللها قد

عشيت أن يدخلني لساني النار، قال: فأين أنت من الاستغفار إني لأستغفر الله في اليوم ماله.

Hz. Huzeyfe (radıyallahu anh) diyor ki: Ben ev halkıma karşı dili keskin ve kırıcı olan biriydim. Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem)’e: “Ya Rasulallah! Ben dilimin beni Cehenneme sokacağından korkuyorum” dedim. Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurdu: “O halde istiğfarı ne yaptın? (Yani sen neden dilinin düzelmesi için istiğfar etmiyorsun?) Ben günde yüz defa istigfar ediyorum” buyurdu. 

عن أسلم رحمه الله أن عمر بن الخطاب رضي الله عنه اطلع على أبي بكر رضي الله عنه وهو يمد لسانه، قال: ما تصنع يا خليفة رسول الله؟ قال: إن هذا الذي أوردتي الموارد، إن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: ليس شيء من الحد إلا يشكو ذرب اللسان على جدته

Hz. Eslem (rahmetullahi aleyh) diyor ki: Hz. Ömer bin Hattab (radıyallahu anhin gözü Hz. Ebû Bekr (nadryallahu anh)’a ilişti. Baktı ki, o dilini tutmuş çekiyor. Hz. Ömer (radıyallahu anh): “Ey Allah’ın Rasûlü’nün Halifesi! Ne yapıyorsun?” dedi. Hz. Ebu Bekr (radıyallahu anh): “İşte bu dil beni, helak edici yerle re getirdi. Halbuki Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurdu: ‘Bedenin hiçbir az yoktur ki, dilin keskinliğinden ve kötü konuşmasından şikayet etmesin.

عن ابن مسعود رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: ليس المؤمن بطغان ولا لعان ولافاحش ولا بذيء.

Hz. Ibni Mesud (radıyallahu anh)’dan rivayet edilmiştir. Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) buyurdular ki: “Mümin ne ta’n edici, ne lanet edici, ne kötü ve çirkin sözlü, ne de küfür edicidir.

Boş ve Beyhade Konuşmamak

عن أبي هريرة رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: من خشن إسلام المرء

ترك ما لا يعنيه.

Hz. Ebû Hüreyre (radıyallahu anh)’dan rivayet edilmiştir: Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurdu: “Boş işleri ve boş sözleri terk etmesi, kişinin İslam’ın güzelliği ve kemalindendir.

İzah: Hadis-i şerifin maksadı şudur ki; gereksiz ve faidesiz konuşmamak, boş ve beyhude iş ve meşgalelerden kendini korumak, kâmil imanın muktezası, kişinin İslâm’ının süsü ve zinetidir.

İnsanları Güldürme Uğruna, Yanlış Şeyler Söylememek

عن أبي سعيد الخدري رضي الله عنة يرفعة قال: إن الرجل ليتكلم بالكلمة لا يريد بها بأنا إلا ليضحك بها المؤم، فإنه ليقع منها أبعد من السماء

Hz. Ebû Saîd Hudri (radıyallahu anh)’dan rivâyet edilmiştir: Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurdu: “Şüphesiz kişi sadece insanları güldürmek için herhangi bir söz söyler, onda bir sakınca görmez. Ancak ondan dolayı (Cehennemde) yerle gök arasındaki mesafeden daha büyük derinliğe düşer.”

متفرقات

KISA KISA MESELELER

Düşünüp taşınmadan hiçbir söz söylenmemelidir. Düşünerek kesinlikle çirkin ve kötü olmadığına yakın getirdikten sonra söylenecek söz söylenmelidir.

Kesinlikle yalan söz söylenmemelidir. Sağdan soldan duyulan şeyler konuşulmamalıdır. Çünkü çoğunlukla böyle sözler yalan olmaktadır.

Çok gizli saklı konuşulmamalı, ne konuşma uzatılmalı, ne konuşmada mübalağaya kaçılmalıdır. Sadece ihtiyaç kadar konuşulmalıdır.

Kimsenin çirkin şekli ve kötü sözleri taklit edilmemelidir.

Başkalarına iyi şeyler emredilmeli, kötülükten men edilmeli. Elbette eğer kesinlikle kabul edeceği ümidi yoksa yahut eziyet vereceği endişesi olursa susmak câizdir. Ancak kötü şeyler kötü kabul edilmeli ve mecbur kalınmadıkça böyle kimselerle görüşülmemelidir.

Dili muhafaza etmenin bir yolu da zaruret olmadıkça kimseyle görüşmemektir. Yalnız ve halvette kalındığında dil zaten kendiliğinden sükût ihtiyar edecektir.

İnsanlardan onlar hakkında söylenilen sözlerden dolayı af ve helallik istenmelidir. Yoksa (bunlar) kıyamet günü çok büyük musibet olacaktır. Eğer birinin gıybeti edilmiş ve kendisinden af ve helallik alınamamışsa, onun için hayır duâ edilmelidir. Umulur ki kıyamet günü o kimse affeder.

Bir kimse seninle konuşurken gaflet ve umursamazlıkla dinlememelidir. Konuşan kimse buna kırılacak ve üzülecektir. Özellikle de senin yararına konu şan veya sorunu cevaplayan kimse ise.

Yapılan konuşma güzel bir şekilde teveccühle dinlenmelidir. Bir konuda şüphe olursa, çekinmeden hemen mütekellimden sorarak tahkik edilmeli. Anlamadan sadece içtihatla amel edilmemelidir. Çünkü bazı defa yanlış anlamalarla yapılan amelden, mütekellime eziyet olmaktadır.

Dini Siteler

BENZER KONULAR:

• Konuşma adabı
• Konuşma adabı Nedir Kısaca
• Konuşma adabı ile ilgili ayetler
• Peygamberimizin Konuşma adabı ile ilgili tavsiyeleri nelerdir? Kısaca yazınız
• Konuşma ve dinleme adabı
• Tümünü görüntüle.
• Dini soru sor Cevap Al
• Dini soru sorabileceğim site arıyorum ?
• Dini soru sor Cevap Al Sitesi Hakkında Bilgi
• Dini soru sor kimin?
• Dini soru sor imamlar cevaplıyor
• Tümünü görüntüle.

İslamda Dili Koruma (Konuşma Adabı)