Nefis Muhasebesi Hakkında Nasihatler ve Tavsiyeler

Rebi b. Huseym şöyle dedi: “Konuştuğun zaman Allah’ın seni işittiğini hatırla; düşündüğün zaman seni bilmesini hatırla, baktığın zaman seni görmesini hatırla; tefekkür ettiğin zaman senden haberdar olduğunu hatırla. Çünkü Allah Teâlâ: “Şüphesiz kulak, göz ve gönül, hepsi bundan sorumludur” (Isra:36) demiştir. 3771

Meymun b. Mihran der ki: “Bir kimse, herhangi bir işte ortağın kendi ortağını hesaba çektiği gibi nefsini hesaba çekmediği, giydiği elbisenin, yemeğinin ve içeceğinin nereden geldiğini bilmediği sürece takvalı olamaz

Kaynak: Söz ve amel arasında selefin hayatı

Bu son derece hikmetli ve derin iki tavsiyeyi analiz ederek, nefis muhasebesi hakkında nasihat ve tavsiyeleri şöyle özetleyebiliriz:

1. Her An Allah’ın Huzurunda Olduğunun Şuurunda Ol (Murakabe)

Rebi b. Huseym’in tavsiyesinin özü, sürekli bir Allah bilinciyle (takva) yaşamaktır. Bu, nefis muhasebesinin en temel ve güçlü zeminidir.

Nasihat ve Tavsiyeler:

Dilini Muhafaza Et: Her sözü söylemeden önce “Bunu niçin söylüyorum?”, “Allah bu sözden razı olur mu?”, “Doğru mu, gıybet mi, dedikodu mu?” diye sor. Konuşmanın bir ibadet veya günah olabileceğini unutma.

Gözlerini Muhafaza Et: Harama, mümini üzecek, gıybete sebep olacak şeylere bakmaktan sakın. Bakışlarının seni ve başkalarını günaha sürüklemesine izin verme. “Allah beni görüyor” şuuru, bakışları kontrol etmekte en büyük yardımcındır.

Kalp ve Zihin Kontrolü: Aklından geçen her düşünce, kurduğun her hayal, planladığın her şey Allah’ın bilgisi dahilindedir. Kalbinde kin, kibir, haset, dünyaya aşırı meyl gibi duyguları beslemekten sakın. Kötü bir düşünce geldiğinde onu tasvip etme ve hemen iyilikle değiştirmeye çalış.

Sorumluluk Bilinci: Kulak, göz ve kalp, yaptıkların kadar yapmaya niyet ettiklerinin de şahididir. Hesap gününde bunların hepsinden sorguya çekileceğini asla unutma. Bu, nefsine karşı en büyük uyarıdır.

2. Günlük Nefis Muhasebesi Yap (Muhasebe)

Meymun b. Mihran’ın tavsiyesi, Rebi b. Huseym’in genel şuurunu, somut ve günlük bir eyleme dönüştürür. Bu, bir Müslüman’ın kendisiyle “ticaret” yapması gibidir.

Nasihat ve Tavsiyeler:

Günlük Hesap: Her akşam, günün muhasebesini yap. “Bugün Allah için ne yaptım?”, “Hangi farzları yaptım, hangilerini eksik yaptım?”, “Allah’ın yasaklarından kaçındım mı?”, “Kullara karşı görevlerimi yerine getirdim mi?” diye kendine sor. Bir ortağın, sermayeyi nasıl koruduğunu sorguladığı gibi, kendini sorgula.

Helal-Haram Hassasiyeti: Yediğin lokma, giydiğin elbise, içtiğin su helal mi? Bu, takvanın olmazsa olmazıdır. Haramla beslenen bir bedenin ibadetleri ve duaları zayıf olur. Rızkının kaynağını araştır, şüpheli şeylerden uzak dur. Bu, sadece mideyle ilgili değil, kazanç, alışveriş, ilişkiler gibi hayatın her alanını kapsar.

Niyet ve Amel İlişkisini Gözden Geçir: Yaptığın iyilikleri sırf Allah rızası için mi yaptın, yoksa gösteriş, riya veya bir menfaat karşılığı mı yaptın? Nefsini, amellerindeki gizli şirk ve kusurlar konusunda hesaba çek.

Zamanın Hesabını Sor: Ömrünü, Allah’ın sana verdiği en değerli sermaye olarak gör. Bu sermayeyi nerede ve nasıl harcadın? Boşa geçen her an için pişmanlık duy ve kalan zamanı daha verimli kullanmaya söz ver.

Pratik Uygulama Önerileri:

Sabah-Akşah Zikirleri: Her sabah ve akşam “Allahümme es’elüke fi’lel-hayrati ve terekel-munkerati” (Allah’ım! Senden hayırları yapmayı, münkerleri terk etmeyi istiyorum) diye dua et. Bu, güne ve geceye muhasebe ile başlamak ve bitirmektir.

Salih Biri Olarak Uyku: Her gece yatağa yattığında, o gün işlediğin günahlara tevbe et, yaptığın iyilikler için şükret. Eğer bir daha uyanamazsan Allah’ın huzuruna temiz bir nefsle çıkmaya çalış.

Dürüst Bir Arkadaş (Nefis Muhasebesi Ortağı): Güvendiğin, doğruyu söyleyen salih bir arkadaş edin. Birbirinizi hayra teşvik edin, kötülükten sakındırın ve birbirinize karşı samimi olun. Bazen insan kendi kusurunu göremez, bir dost onu fark ettirebilir.

Kur’an ve Sünnet Ölçüsü: Nefsini hesaba çekerken Kur’an ve Sünnet’i tek ölçü olarak kabul et. Kendi heva ve hevesine göre değil, ilahi ölçülere göre kendini değerlendir.

Sonuç olarak; Bu iki büyük alimin tavsiyeleri, nefis muhasebesinin iki ayağını oluşturur: Sürekli Allah korkusu ve bilinci (Murakabe) ve günlük somut hesap (Muhasebe). Birincisi olmadan ikincisi mekanik bir listeye, ikincisi olmadan birincisi sadece bir hissiyata dönüşebilir. İkisini bir araya getiren kimse, inşallah takva mertebesine ulaşır ve dünyada da ahirette de kurtuluşa erer.

BENZER KONULAR:

• Nefis Muhasebesi Ve Takva 
• Nefis Muhasebesi Nedir ?
• Nefis Muhasebesi
• Nefis terbiyesi Nefis Muhasebesi
• Oruç Ve Nefis Terbiyesi
• Tümünü görüntüle.