Share
İslam’ın Eğitime Verdiği Değer
Question
İslam Ve Eğitim

İnsan, yaratılışındaki azizliği, izzet ve şerefi korumak için bilgiye, dolayısıyla eğitim ve öğretime muhtaçtır. Bunun içindir ki dinimiz İslam, ilim öğrenmeyi kadın erkek herkese farz kılmıştır. Farz olan ilim; insanın ufkunu açarken, iyiyi kötüyü birbirinden ayırt etmeyi, yaratılan her şeyde binlerce hikmeti ve Allah’ın sonsuz kudretini anlamak için insana yol gösterir. Eğitim ve öğretim insanı yüceltir. Nitekim Kuran-ı Kerim’de: “Allah içinizden inananların ve kendilerine ilim verilenlerin derecelerini yükseltir”. [1] buyrulmuştur.
Dünyada olup bitenleri, çevremizde gerçekleşen olayları anlamanın, başka bir deyişle eşyayı okuyabilmenin, yani perdesiz görebilmenin yolu eğitimden geçer. Onun içindir ki Kuran’da “Oku yatan Rabbinin adı ile oku”[2] buyrulmuştur. Okuyabilmek için görmek, gördüğünü de anlamak icab eder. Gördüğünü anlamak için de gerekli olan şey bilgidir. Öyleyse toplum olarak gelişmek için her birimizin önceliği eğitim ve öğretim olmalıdır.
Eğitim ve öğretim öyle bir olgudur ki insanın oturuşunu, kalkışını, hayata ve eşyaya bakışını, hülasa her şeyini zarif kılar. İnsanın yaratılışında var olan meleklerden üstün hale ulaşmasına köprü olur. Elbette ki eğitim sadece okul bitirmek değildir. Eğitim; gördüğünden, okuduğundan, hatalardan ders almaktır. Rabbimizin bizlere bildirdiklerini anlamaya çalışmaktır.
Sevgili Peygamberimizin hayatlarına baktığımızda da “O”nun hayatında eğitimin yerinin apayrı olduğunu görmekteyiz. Öyle ki ilim meclisinin her meclisten hayırlı olduğunu bizlere bildirmesi “O”nun ilme verdiği önemi ortaya koymaktadır. Sevgili Peygamberimiz “Kim ilim öğrenmek için bir yola çıkarsa Allah’da onu cennete giden yollardan birine dahil eder. Melekler ilim öğreneni korur, göklerde ve yerde olanlar ilim öğrenen için istiğfar ederler. Alimin ibadet edene üstünlüğü dolunaylı gecede ayın diğer yıldızlara olan üstünlüğü gibidir. Alimler Peygamberlerin varisleridir. Peygamberler miras olarak mal ya da para bırakmazlar. Onlar miras olarak ilim bırakırlar. Kim ilme sahip çıkarsa, büyük bir nasip elde etmiş olur. [3] Buyurmuşlardır. Öyleyse ilim Peygamber mirasıdır. Peygamber varisi olmak bu emsalsiz mirasa kavuşmak isteyen, ilme değer vermeli, ilim öğrenene de madden ve manen destek olmalıdır.
Hidayet rehberi Kuran’da Allah (c.c) “Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu”?[4] diye buyurarak nezdi ilahide bilenin, yani eğitimli olanın yerinin çok farklı olduğunu bizlere haber vermiştir. O halde Allah indinde yerimizin özel olması, gelişmek güçlenmek için ilme dört elle sarılmalıyız. Çocuklarımızın kız olsun erkek olsun, mutlaka Kuran-ı Kerim’i ve dini bilgileri öğrenmelerini, yine eğitim-öğretim hayatlarına aksatmadan devam etmeleri için elimizden geleni yapmalıyız. Onların hem dünyevi ilimleri hem de dini ilimleri öğrenmelerini sağlamalıyız. Her bir çocuğumuzun insanlık namına güzel işler yapması, Allah’ın sınırsız kudretini biraz olsun anlayabilmesi ve anlatabilmesi için onları eğitimli olarak yetiştirmeliyiz. Başta kitabımız Kuran olmak üzere, kitap okumayı ve okuduklarımızdan pay çıkarıp hayatımızda uygulamayı bir hayat nizamı haline getirmeliyiz. İbadet etmek için bile ilme, bir eğitime ihtiyaç duyduğumuzu dolayısıyla Allah’a hakkıyla kul olabilmek için ilim sahibi olmamız gerektiğini unutmamalıyız.
[1] Mücadele, 58/11
[2] Alak; 96/1,2
[3] Ebu Davut;İlim,1
[4] Zümer, 39/9
BENZER KONULAR:
Answers ( 2 )
İslam, bilgi edinme, kişisel gelişim ve toplumu iyileştirme aracı olarak eğitime büyük değer ve önem verir. Eğitim, yaşam boyu devam eden bir arayış ve her bireyin temel hakkı olarak görülmektedir. İşte İslam’ın eğitime verdiği değeri vurgulayan bazı önemli noktalar:
Özetle, kişisel gelişim, entelektüel gelişim ve toplumsal ilerleme aracı olarak eğitim İslam’da büyük önem taşımaktadır. İslam, çeşitli alanlarda bilgi arayışını teşvik eder ve Müslümanların eğitim arama, bilgi paylaşma ve bilgilerini insanlığın iyiliği için kullanma sorumluluğunun altını çizer.
İslam, eğitimi ve bilgiyi son derece önemli kılar. Eğitim, hem bireysel hem de toplumsal gelişim için temel bir unsurdur. İslam’ın, hem Kur’an-ı Kerim’de hem de Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) hadislerinde eğitime verdiği büyük değer çok açıktır. Eğitim, insanın hem dünyevi hem de uhrevi hayatı için önemli bir sorumluluktur. İslam, ilim öğrenmeyi, akıl yürütmeyi, araştırmayı ve toplumun her alanında bilgi sahibi olmayı teşvik eder.
1. Kur’an’da Eğitim ve Bilgi:
Kur’an-ı Kerim, insanın bilgi edinmesini, öğrenmesini ve düşünmesini emreder. Allah, insanı yarattığında ona akıl ve hikmet vermiştir, bu yüzden her insanın eğitimi önemlidir.
Alak Suresi, 1-5. Ayetler:
“Yaratan Rabbinin adıyla oku! O, insanı bir alaktan yarattı. Oku! Rabbin en büyük kerem sahibidir. O, kalemle yazmayı öğretti. İnsana bilmediğini öğretti.”
Bu ilk ayetler, Kur’an’ın inmesinin hemen başında eğitimin önemini vurgular. İlk emri “oku!” olan İslam, bilginin ve eğitimin temelini atar. Burada dikkat çeken nokta, insanlara bilmediklerini öğretmek ve yazmayı öğretmek gibi bilgilerle, eğitimle ilgili ne kadar güçlü bir vurgu yapıldığıdır.
2. İlim Öğrenmek Farz Kılınmıştır:
İslam’a göre ilim öğrenmek, her müslümana farzdır. İlim öğrenmek sadece dini bilgileri değil, aynı zamanda bilim, teknoloji, edebiyat, sanat gibi dünyevi alanları da kapsar. İslam, bireylerin hayatını anlamlandırabilmesi için her türlü bilgiyi öğrenmesini teşvik eder. Bu da insanın kendi potansiyelini keşfetmesine, toplumunu kalkındırmasına ve dünyada daha iyi bir yaşam sürmesine yardımcı olur.
Buhari:
“İlim öğrenmek, her müslümana farzdır.”
Bu hadis, her bireyin bilgi edinme sorumluluğu taşıdığını açıkça belirtir.
3. Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) Eğitim Anlayışı:
Peygamber Efendimiz (s.a.v.), hem kendi hayatında hem de sahabelerine uyguladığı eğitim yöntemlerinde ilmin ve eğitimin ne kadar önemli olduğunu sıkça vurgulamıştır. Peygamberimiz, sadece dini bilgileri değil, aynı zamanda ahlaki, toplumsal, ekonomik ve diğer alanlarda da insanları eğitmiştir.
Hadis-i Şerif:
“İlim, Müslümanın kaybolmuş malıdır, nerede bulursa alsın.” (İbn Mace)
Bu hadis, ilmin her alanda aranan bir değer olduğunu ve onun peşinden gitmenin bir Müslüman için önemli bir sorumluluk olduğunu ifade eder.
4. Bilgiyi Paylaşmak ve Öğretmek:
İslam, bilgi paylaşımını ve öğretmeyi son derece değerli kılar. Bilgiyi başkalarına aktarmak, hem bireysel hem de toplumsal faydayı artıran bir eylemdir. İslam, bireylerin öğrendiklerini başkalarına öğretmesini ve bu şekilde toplumda bilgiye dayalı bir gelişim sağlamayı teşvik eder.
Hadis-i Şerif:
“Kim bir hayırlı yol açarsa, onun sevabını tüm o yolu izleyenlerden alır.” (Sahih Muslim)
Bu hadis, öğretmenin, bilginin yayılmasına katkı sağlamanın çok büyük sevap getirdiğini anlatır. Eğitimin sadece bireysel değil, toplumsal bir sorumluluk olduğunu vurgular.
5. Kadınların Eğitimi:
İslam, kadınların eğitimine de büyük bir önem verir. İslam’ın ilk yıllarından itibaren, kadınların eğitimi teşvik edilmiştir. Peygamber Efendimiz, kadınların ilim öğrenmelerini desteklemiş ve onlara eğitim fırsatları sunmuştur. Kadınların eğitim hakkı, İslam’ın toplumsal eşitlik anlayışının bir parçasıdır.
Hadis-i Şerif:
“Her biriniz öğretmen olup, her biriniz öğretildiği şeyden sorumludur.” (Buhari)
Peygamber Efendimiz, kadınları da erkekler gibi eğitim almaya teşvik etmiştir. Aişe (r.a.), Hz. Peygamber’in en büyük ilim kaynaklarından biriydi ve birçok sahabiye eğitim vermiştir.
6. Bilim ve Teknolojiye Yatırım:
İslam, bilimsel araştırmaları ve teknolojik ilerlemeyi teşvik etmiştir. İslam uygarlığının altın çağında (8.-14. yüzyıl arasında), matematik, astronomi, tıp, kimya, felsefe ve diğer birçok alanda önemli bilimsel buluşlar yapılmış ve bu buluşlar dünya çapında etkiler yaratmıştır. İslam, bilimin ışığında insanlığın ilerlemesini savunur.
Kur’an-ı Kerim, Al-Ankabut Suresi, 43. Ayet:
“Bunlar, akıl sahiplerine örnek olsun diye anlatılmaktadır.”
Bu ayet, akıl ve bilimsel düşünmenin önemini vurgular. İslam, insanları düşünmeye ve araştırmaya teşvik eder.
7. Toplumsal Kalkınma ve Eğitim:
Eğitim, toplumsal gelişim için kritik bir araçtır. İslam, eğitimli bireylerin sadece kendilerini değil, aynı zamanda toplumlarını da geliştireceklerini kabul eder. Eğitimli insanlar, toplumsal adaletin sağlanması, yoksulluğun ortadan kaldırılması ve barışın korunmasında önemli roller üstlenirler. İslam, bilgiye dayalı toplumların daha adil ve huzurlu olacağını savunur.
Kur’an-ı Kerim, Al-Alaq Suresi, 5. Ayet:
“O, kalemle yazmayı öğretti. İnsana bilmediğini öğretti.”
İslam, bilmediklerini öğrenmeye yönelik bir çağrıdır. Bireylerin eğitilmesi, toplumsal düzenin kurulmasında önemli bir etkendir.
8. İslam’ın Eğitimdeki Esasları:
İslam’ın eğitimdeki temel ilkeleri, ahlaki değerler, adalet, toplumsal sorumluluk ve sürekli öğrenme üzerine kuruludur. İslam, insanları doğruyu yanlıştan ayırt edebilmesi için eğitmeyi hedefler. Ahlakî ve dini eğitim kadar, akıl ve bilimsel eğitim de önemlidir.
Kur’an-ı Kerim, Zümer Suresi, 9. Ayet:
“Değişik derecelerde olanlar, ilim ve iman yönünden eşit değildir.”
Bu ayet, bilgi ve iman arasındaki güçlü ilişkiyi ifade eder. Eğitim, insanın hem manevi hem de dünyevi hayatını daha iyi hale getirmesi için gereklidir.
Sonuç:
İslam, eğitimi ve bilginin peşinden gitmeyi çok değerli kılar. Bilgi, sadece dünyevi kazanç için değil, insanın ahlaki, dini ve toplumsal sorumluluklarını yerine getirmesi için de gereklidir. İslam, her bireyin eğitim almasını farz kılar ve bilgiye dayalı bir toplum inşa etmeyi teşvik eder. Eğitim, İslam’ın özünde, insanın Allah’a olan kul olma bilincini artırmak, adaletli ve sorumlu bir birey olmasını sağlamak için hayati öneme sahiptir.