Paylaş
Zihinsel engelli kayınbiradere bakmak caiz mi
Question
Zihinsel engelli kayınbiradere bakmamak günah mı?
Mahremiyet
Hayırlı günler, iki kız annesiyim. Eşim vardiyalı bir işte çalışıyor. 60 yaşlarında biraz zihinsel engeli olan fakat fiziksel engeli olmayan, bir ağabeyi var. Ara sıra tuvalete gitmiyor altına yapıyor. Eşim yedi kardeş. Annesini kaybetmişti, babası da iki yıl önce öldü. Eşimin kız kardeşleri beni kayınbiraderime bakmam için zorluyor. Diğer kardeşlerine götürmüyor hep bize getiriyor bakın diye. Ben de eşim vardiyalı çalıştığı için evde sürekli tek kalıyorum. Kızlarım okula gidiyor. Evi var evinde bakın altı kişisiniz diyorum dinlemiyorlar. Bu durumda bakmamak için diretiyorum çünkü bakabilecek gücüm yok, altına yaptığı zaman temizlemek istemiyorum. Nasıl öğreniyor bilmiyorum kızlarıma ağza alınmayacak laflar söylüyor, onlar da evde istemiyor. Ama eşime gitme bakma da demiyorum, kendi evinde baksalar yemeğini yapıp gönderirim eşimle. Ben sadece evimde bakmak istemiyorum. Bu yüzden bakmamak için diretiyorum bu durumda benim diretmem günah mı ne yapmam gerekiyor?
CEVAP:
Hayırlı günler. Öncelikle Allah sabır ve kolaylık versin, durumunuz gerçekten zorlayıcı görünüyor. Bu meseleye hem dini hem de insani açıdan bakarak bir denge kurmak önemlidir.
1. Dini Açıdan Değerlendirme
Mahremiyet Meselesi: Kayınbiraderiniz size mahrem olmayan bir erkektir. İslam’a göre, bir kadının mahrem olmayan bir erkeğin kişisel bakımını üstlenmesi, özellikle altını temizlemesi, dinen uygun değildir. Bu tür durumlar, genellikle erkek mahremlerin (örneğin kardeşler, baba, amca gibi) sorumluluğunda olmalıdır.
Sorumluluk Paylaşımı: Zihinsel engelli bir bireye bakma yükümlülüğü, onun ailesi arasında adil bir şekilde paylaşılmalıdır. Bu, sadece sizin veya eşinizin değil, diğer kardeşlerin de ortak sorumluluğudur. Bir kişinin üzerine fazladan yük bindirilmesi, adaletli bir tutum değildir.
Vicdanî Durum: Kendi sınırlarınızı belirleyip bu konuda dürüst olmanız önemlidir. Zorlandığınız ve bakamayacağınız bir yükü taşıma mecburiyetiniz yoktur. Sadece maddi veya manevi destek olabilecek yollar arayabilirsiniz.
2. Pratik ve Ahlaki Çözümler
Eşinizle Konuşma: Eşinizle açıkça konuşarak bu durumun sizi zorladığını, mahremiyet açısından uygun olmadığını ve evde huzursuzluk yarattığını ifade edebilirsiniz. Eşinizin bu sorumluluğu kardeşleriyle adil bir şekilde paylaşması gerektiğini dile getirin.
Diğer Kardeşlerle İletişim: Eşinizin diğer kardeşleriyle oturup bir çözüm yolu bulması önemlidir. Engelli birey için dönüşümlü bakıcı düzeni veya profesyonel bakım hizmeti sağlanabilir.
Profesyonel Destek: Eğer imkan varsa, zihinsel engelli bireylerin bakımında profesyonel yardım almak en uygun yoldur. Bu hem bakımın kalitesini artırır hem de aile üzerindeki yükü azaltır.
Uzlaşma Teklifleri: Kayınbiraderinizin kendi evinde bakılması gerektiğini ifade etmişsiniz. Bu durumda, yemeğini yapıp göndermek veya başka bir şekilde uzaktan destek vermek sizin vicdanen bir katkınız olabilir.
Günah Meselesi
Dinen bakamayacağınız veya mahremiyet kurallarını ihlal edeceğiniz bir durumda diretmeniz günah değildir. Sorumluluğu taşıyamayacak durumda iseniz, bunu açıkça ifade etmeniz hem dini hem de insani bir gerekliliktir. Vicdanınız rahat olsun; sadece size düşen, yapılabilecek yardım ve desteği (örneğin yemek, temizlik malzemesi sağlama gibi) imkânlar dâhilinde sunmaktır. Ancak asıl sorumluluk, eşinizin kardeşleriyle adil bir şekilde paylaşılmalıdır.
Allah işlerinizi kolaylaştırsın ve hayırlı kapılar açsın.
Answers ( 2 )
Zihinsel engelli kayınbiradere bakmak, İslam’da caizdir. Aile içindeki bireylerin birbirlerine yardım etmesi, özellikle zorluk çeken yakınlarına destek olmak önemli bir erdemdir. Kayınbirader gibi aile bireylerine bakmak, merhamet ve sorumluluk gerektiren bir davranış olarak kabul edilir.
Bununla birlikte, bir kişiye bakmanın günah olup olmadığı, niyet ve durumla ilgilidir. Eğer kişinin bakımını sağlamak, ona yardım etmek ve ona değerli bir şekilde yaklaşmak niyetiyle yapılıyorsa, bu hem caizdir hem de sevaplı bir davranış olabilir. İslam, insanlara yardım etmeyi ve onlara şefkat göstermeyi teşvik eder.
Ancak, zorlayıcı bir durum varsa ve kişi bakımı sağlamakta zorlanıyorsa, bunun bir günah olup olmadığı duruma göre değişebilir. Bu tür durumlar, kişinin özürlü olmasının ötesinde, pratikte bakım verme kapasitesine ve ailenin genel durumuna göre değerlendirilir. Eğer kişi gerçekten maddi, manevi ya da fiziksel anlamda zorluk çekiyorsa, bir alim veya İslam hukukçusuna danışmak daha sağlıklı olabilir.
Bu soru dinî, ahlâkî ve aile hukuku yönü olan hassas bir konudur. Net ve dengeli şekilde cevaplayayım:
Zihinsel engelli kayınbiradere bakmak caiz midir?
Evet, caizdir.
Hatta sevaplı bir davranıştır.
Engelli bir kimseye bakmak, ona hizmet etmek sadaka, iyilik (ihsan) ve kul hakkını gözetme kapsamındadır.
Eğer bakımı mahremiyet kurallarına riayet edilerek yapılıyorsa (örtünme, yalnız kalmama vb.) dinen sakınca yoktur.
Bakmak zorunlu mu? (Asıl önemli nokta)
Hayır. Zorunlu değildir.
Kayınbirader, İslam’da mahrem değildir.
Ona bakmak eşin (gelinin) üzerine farz veya vacip değildir.
Asıl sorumluluk:
Anne-babası
Yoksa erkek kardeşleri
Yoksa erkek akrabaları
Yoksa devlet / sosyal kurumlar
Bakmamak günah mıdır?
Hayır, günah değildir.
Bir kimseye şer‘î olarak yükümlü olmadığı bir bakım görevi yüklenemez.
Gelin, kendi sağlığına, psikolojisine, mahremiyetine zarar verecek bir bakım işini reddedebilir.
Bu reddediş günah, vefasızlık veya isyan değildir.
Ne zaman sevap olur, ne zaman sakıncalı olur?
Sevap olur:
Kendi rızasıyla
Gücü yetiyorsa
Mahremiyet korunuyorsa
Baskı yoksa
Sakıncalı olur:
Zorla yaptırılıyorsa
Mahremiyet ihlali varsa
Psikolojik / fiziksel zarar oluşuyorsa
Eş “sabret, sevap” diyerek sorumluluğu üstünden atıyorsa
Eşin (kocanın) sorumluluğu
Koca, eşini zorlayamaz.
Kendi kardeşinin bakımını eşine yükleyemez.
Eşinin onurunu ve mahremiyetini korumakla yükümlüdür.
Sonuç (çok net):
Bakmak sevaptır ama mecburiyet değildir.
Bakmamak günah değildir.
Zorlama haramdır.