Paylaş
Zeytûne Camii Ve Üniversitesi
Question
Tarihi Zeytûne Camii Ve Üniversitesi
SORU: Zeytûne Camiinin tarihi hakkında kısaca bilgi verir misiniz?
CEVAP: Zeytûne camii hicretin 732. yılında Tunus’da yapılmıştır. Camii yaptıran Vali Abdullah b. Habbab’dır. Yaklaşık hicri 840 yıllarında bina Muhammed b. Agleb tarafından yenilenmiştir
Zeytûne Camii aynı zamanda Mağrib ülkelerindeki önemli İslâm üniversitelerinder; biridir. Nesiller boyu insanlar orada İslâmi ve Arabi bilimler okuyup öğrenmişlerdir.
Zeytûne camii mimari bir eser olarak özgün bir yapıya sahiptir. Burada yapım tarihi hicri 250 olan bir minber bulunmaktadır.
Zeytûne Camii’nin özelliklerinden biri, buraya müslüman olmayanların girmesine müsade edilmemesidir. İhtimal ki bu uygulama, bu camideki antik araştırmalara özen gösterilmemesine sebep olmuştur. Zira bu tür araştırmalara önem verenler (müslüman olmayan) oryantalistlerdir.
Zeytûne Camiinde değerli pek çok ilim adamı ve fıkıh bilgini ders okutmuştur. Bunlardan biri de baş kadı Ebul-Abbas Ahmed b. Muhammed b. Hasan. b. Gammaz el-Hazreci’dir. Bu zat edebiyatçı, şair ve fıkıh âlimidir. Hicri 693’de vefat etmiştir.
Miladi 13. yüzyılda Zeytûne Camiindeki bilimsel aktivite öyle bir yükseliş gösterdi ki Camii, bilimsel bir üniversite özelliğini kazandı. Bu dönemde Ebu Zekeriyya fıkıh, dil, edebiyat, tarih, felsefe, matematik ve tıp okutmak üzere Endülüs ve Filistin’deki Sakıliyye kentinden
büyük hocalar getirtti.
Arab Ansiklopedisinde anlatıldığına göre miladi 18. yüzyıla kadar
eğitim faaliyetleri yukarıda anlatıldığı üzere devam etti. Daha sonra burada okutulmakta olan bazı dersler kaldırılarak edebiyat, dil ve dini derslerin öğrenimine önem verilmeye başlandı.
Uzun yıllar boyunca Zeytûne’den pek çok ilim adamı, eğitimci, ir-şâd edici, hakim ve yazar mezun olup yetişmiştir.
Miladi 19. yüzyıl ortalarında Tunus’un yöneticisi bir kanun çıkardı. Bu kanuna göre, Şeyh’ul İslâm ve iki kadı’nın yönetimindeki otuz ilim adamı öğretim elemanı olarak seçilecekti. îlim adamlarından oluşan bir komisyonca öğretim metodları için bir plan yapıldı.
Zeytûne Üniversitesi çerçevesi içinde lise düzeyinde bir medrese ortaya çıktı. Bu medreseye Halduniye Medresesi deniyordu. Bu medrese (sonraları) üniversiteye onun bir bölümü olarak katıldı. Bu kısımdaki öğrenciler üniversiteye girmek isteyen öğrencilerdi. Burada dini ve Arabi derslere, çağdaş bilgileri içeren dersler eklendi.
1933 yılında Tunus bir kanun çıkararak Zeytûne Camiinin yeni bir üniversite olduğunu kanuni aştırdı. Buna göre Zeytûne’deki “baş hoca” artık Zeytûne Üniversitesi Drektörü unvanını kazanıyordu. Bu kanun gereğince üniversitede eğitim üç aşamada gerçekleşiyordu: a) Hazırlık dönemi, b) Orta öğretim dönemi, c) Yüksek öğrenim dönemi.
Fakat son zamanlarda yeni okul ve enstitülerin yaygınlaşması ile Zeytûne’de durum, lise öğrenimine bağlı, lise üstü bir yüksek okul haline dönüştü. Artık Tunus Arab Cumhuriyetinde bu okullarda dini derslerle dil ve modern ilimler birbirine karıştırılarak okutuluyor.
Bunun içindir ki Zeytûne Üniversitesi, Mağrib’teki Karaviyyin veya Mısır’daki Ezher Üniversitelerinin eski ve geniş ilmi şöhretine sahip olamamıştır.
Benzeri konular:
Answer ( 1 )
Zeytûne Camii ve Üniversitesi, İslam dünyasında tarihi, bilimsel ve kültürel önemi olan bir yapıdır. Hicri 732 yılında Tunus’ta Vali Abdullah b. Habbab tarafından yaptırılmıştır. Yaklaşık hicri 840 yıllarında ise Muhammed b. Agleb tarafından yenilenmiştir. Mimari açıdan özgün bir yapıya sahip olan bu camide, hicri 250 yılında yapılmış bir minber bulunmaktadır.
Zeytûne Camii, sadece bir ibadet mekanı değil, aynı zamanda Mağrib bölgesinin önemli İslam üniversitelerinden biri olarak hizmet vermiştir. Nesiller boyunca burada İslami ve Arap bilimleri üzerine eğitim verilmiştir. Miladi 13. yüzyılda bilimsel faaliyetler zirveye ulaşmış ve cami bir üniversite haline gelmiştir. Bu dönemde Ebu Zekeriyya önderliğinde Endülüs ve Filistin’den gelen bilim insanları çeşitli alanlarda dersler vermiştir.
Miladi 18. yüzyıla kadar kapsamlı eğitim faaliyetleri devam etmiş, ardından edebiyat, dil ve dini derslere daha fazla odaklanılmıştır. 19. yüzyılda Zeytûne, bir üniversite çatısı altında yeniden organize edilmiştir. 1933 yılında ise modern bir üniversite olarak resmi statü kazanmıştır. Eğitim sistemi üç aşamaya bölünmüştür: hazırlık dönemi, ortaöğretim ve yükseköğretim.
Zeytûne Üniversitesi, tarih boyunca birçok âlim, şair, eğitimci ve hukukçu yetiştirmiştir. Ancak modern dönemde diğer okul ve enstitülerin yaygınlaşması ile üniversitenin eski bilimsel şöhreti nispeten azalmıştır. Bununla birlikte, hem dini hem de modern bilimlerin birlikte öğretildiği bir kurum olarak önemini korumaktadır.