Emevi Camii

SORU: Şam’daki Emevi Camii hakkında kısaca bilgi verirmisiniz?

CEVAP: Emevi Camii, Suriye’nin başkenti Şam’da bulunmaktadır. Emevi Camii denmesi bu camiin Emeviler zamanında yapılmasından-dır. Zira bu camiyi Emevi halifelerinden biri olan Velid b. Abd’ul Melik b. Mervân yaptırmıştır. Bunun için bu camiye Ümeyye Mescidi, Dı-meşk Camii de denmektedir.
l
Velid bu caminin yapımına Miladi 708 yılında başlanmıştır. Halife bu cami için öylesine bol harcama yapmış, süsleme san’atmı o kadar güzel yaptırmıştır ki dünyanın ilginç yapılarından biri sayılmıştır. Deniliyor ki Velid bu camiin yapımı için yedi yıl devletin harâc gelirini harcamıştır. Süsleme çalışmaları ile birlikte caminin yapılıp tamamlanması dokuz yıllık zaman almıştır.

Rivayet olunduğuna göre Velid camii yapımı için İslâm dünyasının çeşitli yerlerinden pek çok usta ve sanatkar getirtmiştir. Bizans kralından ülkesinden 200 sanatkar göndermesini istemiş, bu isteği yerine getirilmiştir. Ayrıca Hindistan ve İran’dan da camide çalışmak üzere alanında uzman sanatkarlar temin etmiştir. Bu itibarla Emevi Camii İslâm mimarisinin eşsiz sanat eserlerinden biri olmuştur. Yangın ve deprem git^i caminin belirgin özelliklerini değiştiren olaylar olmasaydı günümüzde bile gözleri kamaştırır, akıllara dehşet verecek durui/ıda olurdu.

Rivayete göre caminin yapımı tamamlanınca Velid Şamlılara şöyle demiştir: “Ey Şam halkı! Sizler diğer insanlara karşı dört şeyinizle iftihar ediyorsunuz: Havanız, suyunuz, meyveleriniz ve hamamlarınız. Size iftihar edeceğiniz beşinci bir şey ilave etmek bana hoş geldi. O da bu camiidir.”

Bunun içindir ki meşhur gezgin ve tarihçi İbn Cübeyr Emevi ca-miinin güzellik, yapısındaki mükemmellik ve san’atındaki ilginçlik yönünden İslâm alemindeki camiilerin en meşhuru olduğunu söylemektedir.

Emevi camii ilk minaresi olan camidir. Daha sonra Mısır’ın Fustat şehrindeki Amr b. Âs Camii gelir. Bunlardan sonra yapılan camilerde minare yapılması yaygınlaşmıştır.

Nesiller boyunca Emevi Camii ibadethane olmanın yanında Islâmi ve Arabi ilimlerin öğretildiği bir yer de olmuştur. Bu yönüyle Ez-her’e benzer yanlan vardır. Emevi Camiinde okuyan öğrencilere Mücavir denirdi.

Aynı şeyi Ezher’de de görmekteyiz. Bu isimlendirme ya ders gördükleri yerlerde devamlı kalmalarından veya Kabe ve Mescid-i Ha-ram’da kalan kimselere benzemelerinden dolayıdır.

Bu talebelerden bazıları caminin içerisinde eşyaları ile birlikte kalır, yatar kalkarlardı. Bu özellik caminin kirlenmesine, diğer ders alan talebelere ve ibadet edenlere elverişli yer kalmamasına sebep olmuştu. Bundan dolayıdır ki hicri 668 miladi 1269 tarihinde hükümdar Bay-bars camiden eşya ve sandıkların çıkarılmasını camide uyumanın yasaklanmasını emretmiştir.

Emevi Camii yüzyıllar boyunca İslâm dünyasınm fıkıh bilginlerinden ve diğer bilginlerinden pek çok meşhur kimseler görmüştür. Bunlardan kimileri orada ders okutmuş, kimileri ise orada okumuş, sonra yıldızı parlayarak meşhur olmuştur.

Bir örnek olarak zikredecek olursak, hicri 505 yılında vefat eden Meşhur Huccet’ul İslâm İmam Gazali ibadet ve tefekkür ederek Emevi Camiinde uzun bir zaman geçirmiştir. Bu süreyi Emevi Camiinin batı minaresi cihetinde ruhi halvete çekildiğinde geçirmiştir.

Mağrib hükümdarı İbn Tumerd de İmam Gazali gibi Emevi Camiinde ibadetle vakit geçirmiştir.

Emevi Camiinde ders verenlerden biri de zühd sahibi olan Ahmed b. Farh İşbili’dir. İşbiliyeli olan bu zat hadis ilminde, hadis metodolojisinde ve Şafii fıkhında âlim bir zat idi. Hicri 699 miladı 1300’de vefat etmiştir. Buradan anlıyoruz ki Emevi Camiinde ilim hareketleri olmuştur. Bir başka ifade ile büyük İslâm dünyasının doğusunda ve batısında bulunan ilim adamları arasındaki kültür iletişimi Emevi Camii aracılığı ile gerçekleşmiştir.

Emevî Camiinde ders okutanlardan biri de edebiyatçı, şair, tarihçi ve yazar Salahaddin b. Aybek Safdi’dir. Bu zat Mısır, Halep ve Filistin’deki Safd kentinde nüfus kütüğü kayıtlarını gerçekleştirmiş ve 200 kitap yazmıştır.

Emevi Camii parlak ilmi devirler yaşadıktan sonra buradaki bilimsel aktiviteler azalmış ve kaybolmuştur. Artık Suriye, içinde bulunduğumuz yüzyılda üniversitesini kurmuş, Emevi Camii dahilindeki ilim faaliyetleri bu üniversiteye geçmiştir. Bununla beraber Emevi Camii ilim yuvası olma özelliğini kaybetmemiştir. Hâlâ orada ilim halkaları oluşturulmaktadır. Öğrenciler hâlâ oraya gidip gelmekte, kimisi orada ilim öğrenip tahsil yapmakta, kimisi müzakere ve mütâla yapmaktadır.

Benzer konular:

• Ya Vedud Ya Camii Zikri
• Gusul abdetsiz Camiiye gitmek
• Amr B. Âs Camii
• Ezher Üniversitesi Ve Camii
• Karaviyyin Camii Ve Üniversitesi
• Tümünü görüntüle.